Insan kendi kendini nasil yetistirir? Ilber Ortayli
Entelektuel, ustune vazife olmayan islerle ilgilenen kisidir. Kendi dunyasinin disiyla ilgilenendir entelektuel.
Muhendis de olsaniz ornegin, cografyayla tarihle ugrasacaksiniz, muzikten anlayacaksiniz, dans edeceksiniz, dil bileceksiniz. Milletin halini dert edineceksiniz.
"Beseriyet kulturleri yaratir; o kulturler medeniyete donusur ve nihayet tereddi (soysuzlasma, yozlasma) baslar." Oswald Spengler
Artik, dunya buyuk dehalarin degil; becerikli tatbikatcilarin, gelistirmecilerin devri.
Turklerin onde gelen bircok onderi ve aydini asker saflarindan cikmistir. Bu, bir Ronesans entelektueli olan Fatih Sultan Mehmet Han'dan beri boyledir. Ataturk de bir entelektueldir, en basta aldigi kurmay egitimi buna goredir.
Aydin olmak icin su 3 sey muhakkak gerekir: Yabanci dil, hukuk bilgisi, mukayese becerisi.
Nasil calismak gerekir?
Turklerin isleri yayma meraki vardir. Turkler isi en basta cok guzel goturur ama sonra tamamlamaz; son noktayi koyamaz, isi teslim etmekte gucluk ceker. Is ahlaki acisindan sorun var; bu konuda iyi degiliz.
Isinizi dogru secin. Daha en bastan asik oldugunuz bir isi yapmaya gayret edin. Bunu yapmazsaniz, ne kadar caliskan olsaniz da hayattaki gayenizi kaybedersiniz, zihniniz uyusur.
Isini yapan ile yapmayani, zamaninda bitireni iyi bilmek, birbirinden ayirmak gerekir.
Iyi dusunmek icin esasen yalniz kalmak gerekir. Malesef Turklerin boyle bir kabiliyeti yoktur. Turkler, yalniz olmamanin getirdigi garantiye, yani tehlikeden uzak yasamanin konforuna guvenir ama bu da yaraticiligi oldurur.
Mesela telefonu elinden birakmayi becerebilen kac kisi var? Demek ki kesintisiz dusunebilecegin bir ortam yaratman gerekli.
Dusunmesini bilirsen, ruyanda da dusunursun. Meselenin ozu dusunmeyi bilmektir; kafani acik tutmak, daha cok da kafayi acik tutabilecegin anlari aramaktir.
Memlekette garanticilik esastir; insanimiz her seyin garantisini arar. Ama belki bu da bir firsattir, belli mi olur? Sehrinizi degistirebilirsiniz, ulkenizi degistirirsiniz. Korkmayin, is de bulunur. Burada bulunmazsa, disarida bulunur; illa ki bulunur. Ama dedigim gibi bunu herkes yapamaz. Bu biraz da insanin karakterine baglidir. O yuzden herkese oneremem. Sudan cikmis baliga da donebilir.
Hareket etmekten korkmayin. Kendinizi gelistirmek istiyorsaniz farkli yerlere bakacaksiniz, farkli gruplara girip cikacaksiniz. Kendinizi farkli sinavlara tabi tutacaksiniz.
Aliskanliklar degisince, cok sey degisir. Bizler bugun icin yazarak dusunmeye aliskin insanlariz. Kafan calisiyorsa guzel ama ellerin de calisiyorsa daha da guzel. Elini ve beynini calistiran cocuklari ayri ayri one cikarmaliyiz.