Türkiye’nin de taraf olduğu İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi ve Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi (ICCPR)’de dâhil olmak üzere, vicdani nedenlerle askerlik hizmetini ret etme hakkı düşünce ve ifade özgürlüğü, vicdan ve din özgürlüğü kapsamında çeşitli uluslararası insan hakları mekanizmalarında yer almaktadır.
BM İnsan Hakları Komisyonu, 1995 yılında aldığı kararına gönderme yaparak aldığı 1998/77 sayılı kararında, askerlik hizmetine karşı vicdani ret hakkının ICCPR'nin 18. Maddesi (din, vicdan ve inanç özgürlüğü) tarafından güvence altına alındığını belirtti. “İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin 18. Maddesinde ve Uluslararası Siyasi ve Medeni Haklar Sözleşmesi’nin 18. Maddesinde de belirtildiği gibi herkesin askerlik hizmetine karşı vicdani red hakkı, düşünce, vicdan ve din özgürlüğünün meşru kullanımıdır.” Kararda, Komite aynı zamanda devletlere “vicdani retçilere, vicdani retlerinin nedenleriyle uyumlu, savaşçılığı gerektirmeyen, sivil nitelikli, kamuya yararlı ve cezalandırıcı bir yapıda olmayan alternatif hizmetler sunmaları” çağrısını tekrarladı ve devletlerin “vicdani retçileri askerlik hizmetlerini yapmadıkları için hapse mahkum etmek ve sürekli cezalandırmaktan geri durmaları” gerektiği vurgusunu yaparak, “hiç kimsenin her ülkenin yasaları ve ceza kanunları uyarınca daha evvel cezai yaptırımını tamamladığı ya da beraat ettiği cürümden sorumlu tutulmaması ya da cezalandırılmaması” çağrısını tekrarladı.
Vicdani ret | Uluslararası Af Örgütü - Türkiye
Vicdani red kişinin ahlâki tercih, dini inanç, felsefi görüş ya da politik nedenlerle askeri eğitim ve hizmette bulunmayı, silah taşımayı ve kullanmayı reddetmesidir. Tüm bu red nedenleri vicdani neden olarak kendisini gösterir. Bu nedenle bu hak doğrudan doğruya vicdan ve din özgürlüğünün kullanımıyla ilgilidir. 2000 yılının Nisan ayında BM İnsan Hakları Komisyonu l998/77 nolu kararında belirtilen ilkeler uyarınca oylamaya başvurmadan 2000/34 nolu kararı kabul etti. Bu kararla İnsan Hakları Evrensel Bildirisi ve Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi'nde yer alan düşünce özgürlüğü ile vicdan ve din özgürlüğünün meşru kullanımına uygun olarak, kişilere vicdani nedenlerle askeri hizmete karşı red hakkı tanındı. BM İnsan Hakları Komisyonu, ölüme neden olabilecek güç kullanmayı zorunlu kılmanın vicdan özgürlüğü ile din ve inançlarını yansıtma hakkıyla çatışacağını karara bağlayarak, vicdani reddi bir hak olarak kabul etti. Komisyon, bu hakkı İnsan Hakları Evrensel Bildirisi'nin ve Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Milletlerarası Sözleşmesi'nin düşünce, vicdan ve din özgürlüğünü düzenleyen 18. maddelerine dayandırdı. BM İnsan Hakları Komisyonu ayrıca bu haktan yararlananların ileri sürdükleri nedenlerden ve özel inançlarından dolayı ayırımcılığa uğratılamayacaklarını ve askeri hizmeti yerine getirmeyenler ile getirenler arasında da ayırımcılık yapılamayacağını karara bağladı. Komisyon, aşağıda belirtilen kararıyla vicdani reddi bir hak olarak tanıdı:
1. İnsan Hakları Evrensel Bildirisi'nin ve Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi'nin 18. maddelerinin, düşünce özgürlüğüyle din ve vicdan özgürlüğünün meşru kullanımına uygun olarak herkesin vicdani nedenlerle askeri hizmete karşı çıkma hakkı olduğuna dikkat çeker.
Radikal-çevrimiçi / Radikal2 / Vicdani red bir insan hakkıdır
***
Sizin ülke neresi bilmiyorum ama benim yaşadığım ülkede doğrudan demokrasi uygulanmıyor. temsili demokraside ise temsilciler halk adına kararlar alırken ülkemde tam anlamıyla temsili demokrasinin bile işlediğini söylemek epey güç zira baraj nedeniyle kopan fırtınaların farkındasınızdır. diğer yandan insanların hukuka güveni iyice azalmışken, paralel bir devlet söz konusu iken, çete ve hükümet çatışmalarını halk olarak pasif olarak izlemeye mahkum edilmişken biz sanırım yazdıklarınız ütopyanın ötesine geçmiyor. şartlar bahsettiğiniz gibi olsaydı o zaman temsili demokrasinin artı ve eksilerini, anayasadaki tesirimizi konuşabilirdik.
diğer yandan sorduğum soru "vicdani ret" hakkındaki şahsi görüşleriniz ve argümanlarınız. "sizce" vicdani ret bir hak mıdır, olmalı mıdır neden ve değilse hak; neden değildir.
Yine de konuya katılımınız ve değerli görüşleriniz için teşekkür ederim.
Saygılar