Simdi bunlari geyikle yaziyorsunuz ama yarin, bir kiz cocugu buyuteceksiniz veya bir kizin hayatina dokunacaksiniz.
Bu tarz yorumlar, ciddi anlamda kiz cocuklarini cok etkiliyor. Sirf bu yuzden yazacagim bu ornegi.
Bu sene kimya Nobel odulunu, su 2 inanilmaz guclu kadin aldi. (Neden guclu dedigimi de simdi aciklayacagim)
Jennifer Doudna (University of California, Berkeley)
Emmanuelle Charpentier (Max Planck Institute)
Son 10 yilin belki de en cigir acan bulusunu yaptilar. Bulduklari teknigin adi CRISPR/Cas9. Bir makas gibi dusunun, DNA'nin istediginiz herhangi bir bolgesini kesebiliyor. Gen terapisinin de onunu acan bir teknik oldu. Ilk once, bu sistemin bakteride calistigini buldu bu 2 profesor.
Bulduklari sistemin, bilimi ne kadar etkileyebilecegini ongorebildikleri icin, daha makaleleri basilmadan sanirim 8 ay kadar once, patent basvurusunda bulundular. Berkeley universitesi araciligiyla.
Bu yayin ciktiktan, yaklasik sanirim 7 ay kadar sonra, ayni teknigin insan hucrelerinde ise yarayip yaramadigini erkek Cinli bir asistan profesor denedi ve yayinladi (Feng Zhang, Broad Enstitusu'nde calisiyor su an. ) Tabi ki sistemin bakteriden tutun, bitkiye, insana ve fareye kadar bir suru sistemde calisabilir bir mekanizmasi oldugu anlasildi zamanla. Ancak, bu Feng Zhang, ilk bulusu yapan bir kisi degil, sadece farkli bir sistemde deneyen insan. Feng Zhang, MIT araciligiyla hizlandirilmis patent basvurusu yaparak, ilk bulusu yapan kisiler baskalari olmasina ragmen, Amerika'da patent onceligi kazandi. Jennifer Doudna, ekonomik tum haklarindan vazgecmek zorunda kaldi (Hos, hala daha davalar surduruluyor, cunku hem ilk yayin hem de ilk patent basvurusu bu 2 kadina ait). Bizim akilli bidik Feng Zhang, gidip, ustune bu patenti firmalara satip, milyon dolar paralar kazandi.
Bunun uzerine bir de Nobel beklentilerine giristi bu akilli bidik Feng Zhang.
Asil cirkinlesmeyi simdi anlatacagim. Broad Enstitusu'nun basinda cok guclu bir insan var -Eric Lander (tabi ki o da bir erkek). Insan genom sekanslanmasini saglayan ilk onculerden. Cok guclu bir isim. Tam bu patent kavgalari esnasinda, bir review yaziyor (Review, literatur derlemesi tadinda bir sey). Bu yayinda, asil bulusu yapan 2 kadina sadece 1 satir ayrilirken, Feng Zhang surekli ovulup, bulusun onun yaptigi gosterilmeye calisiliyor. Bundan sonra tabi bilim dunyasi kaos icinde

Ne yorumlar, ne yorumlar... Ve Patent ofisi, bu yayini baz alarak, Feng Zhang'e patenti veriyor.
Olay cok uzadi farkindayim, demeye calistigim su. Bilim dunyasi, erkek hegemonyasi altinda. Bulusu yapan kadin bile olsa, bunun uzerine yatip, onlari kucuk gostertip, tum alkislari kendileri kapmaya calisan egoist erkek dolu. Iyi ki Nobel odulunu Jennifer ve Emmanuelle aldi da birazcik da olsa hak edenin eninde sonunda, odulu alabilecegini gorduk.
Nobel odullu Tim Hunt, birkac sene once cinsiyetci yorumlarindan dolayi isinden atildi. Kadin bilim insanlari, ciddiye alinmak icin cok agresif davranmak zorunda birakiliyor. Ayni pozisyona, ayni resume ile basvuran bir erkek ve bir kadin varsa, oncelik erkeklere veriliyor. Veya kadina hep daha az ucret odeniyor. Daha bunun gibi bir suru neden sayarim. Ve bu sorun Turkiye'ye ait bir sorun degil, bir dunya sorunu.
Sistemin sorunlarini gormediginiz muddetce, elbette oturdugunuz yerden, ahkam kesersiniz. Ama gozunuzu acin biraz. Kizlarin heveslerini kirmayin, onlari destekleyin, yonlendirin, onlerini acin. O zaman goreceksiniz, kadinlar daha nelerin de altindan kalkabilecekler.