İşte Türkiye’nin ilk uzay yolcularının yapacağı TÜBİTAK MAM deneyleri:
1. UYNA
Bilim Misyonun Adı:
Uzay İçin Yeni Nesil Alaşımlar
Deney Sorumlusu Kurum ve Proje Yöneticisi:
TÜBİTAK MAM - Ömür Can Odabaş (Proje Yürütücüsü)
TÜBİTAK MAM - Dr. Hüseyin Aydın (Proje Yürütücü Yardımcısı – Simülasyon Çalışmaları, Ergitme, Karakterizasyon)
TÜBİTAK MAM - Dr. Deniz Sultan Aydın (Yanma Testleri, Karakterizasyon)
TÜBİTAK MAM - Dr. Enver Bülent Yalçın (Kalıp Tasarımı)
TÜBİTAK MAM - Dr. Yasemin Kılıç (Kimyasal Karakterizasyon)
TÜBİTAK MAM - Bülent Bahadır (Ergitme ve Döküm)
TÜBİTAK MAM - Sertaç Alptekin (Ergitme ve Döküm)
TÜBİTAK MAM – Y. Müh. Lütfi Yakut (Ergitme ve Döküm)
TÜBİTAK MAM - Günay Cankurtaran (Kalıp yapımı)
TÜBİTAK MAM - Fatih Güler (Nanoindentasyon, Mikroyapısal Karakterizasyon)
TÜBİTAK MAM – Y. Müh. Aylin Şahin Kahraman (Mikroyapısal Karakterizasyon)
Deneyin Tanımı:
Yeni nesil alaşım geliştirme çalışmaları ile ortaya çıkan orta entropili (MEA) ve yüksek entropili (HEA) alaşımlar uzay, havacılık, otomotiv, enerji ve tıp gibi birçok endüstride aday malzeme olarak kullanımlarına dair çalışmalar popülerliğini korumaktadır.
Geleneksel alaşımlara göre göstermiş oldukları yüksek korozif direnç, radyasyon direnci, üstün kaplanabilme kabiliyetleri, yüksek sıcaklık mukavemetleri, üstün tribolojik özellikler gibi çalışılmakta olan birçok malzeme özellikleri mevcuttur.
Bu proje kapsamında TÜBİTAK MAM Malzeme Teknolojileri Başkan Yardımcılığı (BYMT) Metalik Malzeme Teknolojileri Araştırma Grubu (MMTAG) tarafından tasarlanan yeni nesil alaşımlar TÜBİTAK altyapısında bulunan vakum ark ergitme cihazı (VAM) kullanılarak yeryüzü koşullarında üretilecek ve metalurjik olarak karakterize edilecektir. TÜBİTAK MAM araştırmacıları tarafından tasarlanan alaşımların mikrogravite ortamında ergitilmesi ve katılaştırılması çalışmaları Uluslararası Uzay İstasyonu (UUİ)’nun KIBO modülünde bulunan ELF cihazı kullanılarak gerçekleştirilecektir.
Ergitme ve katılaşma prosesleri sırasında aşırı soğuma sıcaklıkları, termofiziksel özellikler, katılaşma davranışları ve yüzey gerilimleri gibi malzeme özellikleri üzerinde yerçekimsiz ortam etkileri araştırılacaktır. Uzay yolcusunun görev süresi sonunda ELF cihazında üretilen alaşımlar TÜBİTAK MAM BYMT MMTAG bünyesinde karakterize edilecektir. Ülkemizin uzay, havacılık ve savunma sanayii için yeni nesil malzeme geliştirme kabiliyeti kazanmasında önemli katkısı olması hedeflenmektedir.
2. gMETAL
Bilim Misyonun Adı:
Katı Fazdaki Parçacıkların Bir Akışkan İçindeki Dinamiğine Yerçekimsiz Ortam Etkisi
Deney Sorumlusu Kurum ve Proje Yöneticisi:
TÜBİTAK MAM - Prof. Dr. İskender Gökalp / Prof. Dr. Ahmet Yozgatlıgil
Deneyin Tanımı:
Kimyasal tepkimesiz koşullarda, katı parçacıklar ile akışkan ortamı arasında homojen bir karışımın oluşturulmasına yerçekiminin etkisi araştırılacaktır. Böylece uzay araçlarının itki sistemlerinin daha verimli hale getirilmesi sağlanacaktır.
3. UzMAn
Bilim Misyonunun Adı:
Uzay Görevleri için Mikroalgal Yaşam Destek Üniteleri
Deney Sorumlusu Kurum ve Proje Yöneticisi:
Boğaziçi Üniversitesi - Dr. Öğr. Üyesi Berat Haznedaroğlu
TÜBİTAK MAM - Dr. Osman Okur
TÜBİTAK MAM - Dr. Elif Ünveren
TÜBİTAK MAM - Dr. Caner Yürüdü
TÜBİTAK MAM - Yük. Müh. Bilge Betül Özçelik
TÜBİTAK MAM - Dr. Tuğba Ceylan
İstanbul Medeniyet Üniversitesi - Prof. Dr. Turgay Çakmak
Boğaziçi Üniversitesi - Doğukan Parlak
Deneyin Tanımı:
Dünyada zorlu koşullara adapte olan mikroalg türlerinin yerçekimsiz koşullar altında büyüme ve dayanıklılık testlerinin gerçekleştirilmesi, metabolik değişikliklerinin incelenmesi, karbondioksit (CO2) yakalama performanslarının ve oksijen (O2) üretim kabiliyetlerinin belirlenmesi için Bilim Misyonu ortağı TÜBİTAK MAM ile birlikte yaşam destek sistemi geliştirilmesi hedeflenmektedir.
Yakın gelecekte Ay ve Mars üslerinin kurulması gibi kritik projelerin hayata geçirilmesinde görev alacak mürettebatın ve diğer personelin rutin ihtiyaçlarına cevap verebilecek, uzay araçlarında kritik prosesleri gerçekleştirebilecek yaşam destek ünitelerinin tasarlanması ve hayata geçirilmesi yüksek önem taşımaktadır. Uzay istasyonlarında ve üslerde gerekli temel ihtiyaçların en önemlilerinden biri temiz hava gereksinimidir.
Bugün, Dünya atmosferindeki oksijenin %70’lik kısmı okyanuslarda yaşayan mikroalgler ve siyanobakteriler tarafından üretilmektedir. Bunun yanı sıra, membran prosesler karbondioksit zenginleştirme çalışmalarında yüksek verim ve düşük maliyetleri nedeniyle sıklıkla tercih edilmektedir. Bu iki yaklaşımın beraber ele alınacağı bu çalışmada gerçekleştirilmesi planlanan çalışma prosedürünün iki ana aşaması aşağıda sırasıyla listelenmiştir:
Uluslararası Uzay İstasyonu ortam havasının membran modülünden geçirilmesi ile temizlenen havanın tekrar ortama verilmesi ve membran modülünde ayrılan karbondioksitçe zengin besleme havasının alglerin bulunduğu mikroakışkan reaktör sistemine beslenmesi
Mikroakışkan reaktör sisteminde karbondioksitin algler tarafından oksijene çevrilerek ortam havasına geri verilmesi
Bu sayede Uluslararası Uzay İstasyonu’nun mikrogravite ve zenginleştirilmiş karbon dioksit koşullarında zorlu koşullara adapte olabilmiş mikroalg türlerinin tehlikeli atık sınıfındaki karbon dioksiti uzaklaştırma, mürettabat için kritik bir ihtiyaç olan oksijene çevirme potansiyelleri ile bu koşullar altında büyüme / fotosentetik verim potansiyelleri belirlenecektir.
TÜBİTAK MAM, özellikle savunma ve havacılık sektörleri için uzun süredir çözüm sağlayıcısı olduğu yaşam destek sistemleri alanındaki bilgi birikimi ile geliştireceği membran teknolojisi, zenginleştirdiği CO2’yi O2 üretmek üzere Alglere sağlayacaktır.