illerimizin tarihi müzeleri

Konya Ereğli Müzesi

Konya Ereğli Müzesi Konya ilinin Ereğli ilçesinde yer alan müze

1968'de açıldı Müzede Ereğli ve çevresinden derlenen Tuwana Hitit Roma Bizans Selçuklu Karamanoğlu ve Osmanlılar devrine ait çanak çömlek kitabe mimari parçalar heykeller figürinler sikkeler yazma Kur'anlar kadın giysileri süs eşyaları ve ağaç işleri sergilenmektedir İstanbul ve Ankara'daki müzelerden gelen bazı eserler de müzeyi zenginleştirmektedir

KONYA
Mevlana Müzesi
Mevlana Müzesi eskiden Mevlâna'nın dergâhı olan yapı kompleksinde 1926 yılından beri faaliyet gösteren müzedir "Mevlana Türbesi" olarak da anılır

"Kubbe-i Hadra" (Yeşil Kubbe) denilen Mevlana'nın türbesi dört fil ayağı (kalın sütun) üzerine yapılmıştır O günden sonra yapı faaliyetler hiç bitmemiş 19 yüzyılın sonuna kadar yapılan eklemelerle devam etmiştir Osmanlı sultanlarının bir kısmının Mevlevi tarikatından olması Türbe'ye özel bir önem verilmesini ve iyi korunmasını sağlamıştır

Müze alanı bahçesi ile birlikte 6500 m² iken yeri istimlak edilerek Gül Bahçesi olarak düzenlenen bölümlerle birlikte 18000 m²ye ulaşmıştır

Bağlı bulunduğu Kültür Bakanlığı'na en çok gelir getiren ikinci müzedir (Birinci Topkapı Sarayı müzesi) Yabancı turistlerin giriş için yerlilerden daha fazla ücret ödemesi özellikle Mevlana'nın mesajı gözönüne alındığında tepki toplamaktadır

Mevlana hakkında menkıbelerin anlatıldığı Ahmed Eflaki'nin kitabı "Arifler'in Menkıbeleri"nde[1] Mevlana'nın babası için türbe yaptırmak isteyen devrin sultanına "gök kubbeden daha görkemlisini yapamayacağınıza göre zahmet etmeyin" dediği rivayeti yer alır Türbe Mevlana'nın ölümünden sonra inşa edilmiştir

Halk arasında Mevlana Türbesini ziyaret etmenin "yarım hacılık" payesi kazandırdığı yönünde bir inanca rastlanmaktadır

NEVŞEHİR

Ortahisar Etnoğrafya Müzesi
Ortahisar Etnoğrafya Müzesi Ürgüp Nevşehir'e bağlı Ortahisar Nevşehir kasabasında yer alan Kapadokya yöresinin yaşam biçiminin mankenlerle canlandırıldığı bir özel müzedir Yörenin ilk etnoğrafya müzesi olma özelliğini taşır 2004 yılından bu yana ziyarete açıktır

Müze Berrin Yıldız ve Murat Sarıkaya isimli iki girişimcinin çabaları oluşturulmuştur 12 odadan oluşur Odalarda; kayaların kilise ve ev haline getirilmesi tarım hayatı ve tarımda kullanılan aletler eski kayıt damı (mutfak) pekmez yapımı dokuma odasında yünden ipin elde edilişi halı ve kilim dokumacılığı baskı teknikleri Türk hamamı eski bir köy meydanı köy odası kız isteme kına gecesi gelin odası sergilenmektedir

Müze yapıları kasabadaki eski belediye hizmet binası ve kasabanın artık kullanılmayıp harabe haline gelmiş ilk turistik otelinin restore edilmesi sonucu oluşturulmuştur İçinde lokanta ve kafeterya bulunur

SAMSUN
Havza Atatürk Evi
Tarihi Mesudiye Oteli Samsun'un Havza ilçesinde bulunan ve müze olarak kullanılmakta olan tarihi yapıdır

Tarihi önemi 25 Mayıs- 13 Haziran 1919 tarihleri arasında Mustafa Kemal Paşa'nın 9 Ordu Müfettişliği sırasında ordu karargahı olarak kullanılmış olmasından gelir Milli Mücadele'nin ilk karargahı sayılır

Yapım tarihi ve kim tarafından yapıldığı bilinmeyen bina ilk defa Hurdazlı İsa Efendi tarafından otel olarak işletilmiş 1917'de Maarif Hamamı'nı da işletmekte ola Ali Baba tarafından işletilmeye başlatılmıştı Mustafa Kemal Paşa'yı Havza'da ağırlaması nedeniyle Ali Baba "Otelci" olarak anılmaktadır

Mustafa Kemal ve arkadaşlarının Samsun'dan Havza'ya geçme kararı üzerine Havza Kaymakamı Fahri Bey Ali Baba'nın Mesudiye Oteli'nin içindeki müşterileri boşalttırarak 1 ay süre ile kiralamış; Mustafa Kemal ve beraberindekilere tahsis etmişti

Bu yapıda gerçekleştirilen görüşmelerden en önemlileri; Mustafa Kemal'in General Budenni başkanlığındaki Sovyet heyeti ile yaptığı görüşme ve Giresunlu Topal Osman Ağa ile görüşmesidir

Havza Atatürk Evi'nde Mustafa Kemal'in ağırlandığı dönemde kullanılan orijinal eşyalar sergilenmektedir Çalışma masası koltuk ve sandalyeler olduğu gibi korunmuştur Atatürk'ün yatak odasının duvarında Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk cumhurbaşkanlığı forsu asılı bulunur Bu forsu Atatürk Havza'ya ikinci kez cumhurbaşkanı sıfatı ile 24 Eylül 1924 tarihinde geldiğinde hediye etmiştir

Müzenin çalışma odasında heykeltraş Adil Çelik tarafından kalıp kullanmadan döküm yapılmadan müze içinde yapılan balmumu Atatürk heykeli yer alır

Müzede yatak odası ve çalışma odası dışında iki salon vardır Salonda Atatürk'ün Havza'ya geldiği döneme özgü eşyalar Kurtuluş Savaşı'nda kullanılan bazı silahlar savaşa ilişkin kitaplar;19yüzyıl sonu 20 yüzyıl başına ait yöresel kadın giysileri; üst kattaki salonda ise oturma odası takımı yer alır

Atatürk Evi'nin diğer odaları Amasya Sivas Erzurum Ankara odaları isimleri ile düzenlenmiş; Milli Mücadele sürecinde Atatürk'ün bulunduğu çalışma merkezi haline getirdiği bu kentlere ilişkin belge ve dökümanlara yer verilmiştir

Sinop Cezaevi (Müzesi)
Bir dönem "Anadolu'nun Alcatrazı" tabiri ile de tanınan cezaevi 1996 yılında kapatılarak müzeye çevrilmiştir Tarihi eskilere dayanan yapı şiirlere şarkılara konu olmuştur


Üç yanı deniz olan ve tarihi kale duvarlarının içersinde yer alan cezaevine ev sahipliği yapan kale yaklaşık 4000 yıl önce bölgenin hakimi Gaskalılar tarafından yapılmıştır Grek Pontus Roma Bizans Selçuklu ve Osmanlılar kendi dönemlerinde kaleyi korumuş ve güçlendirmişlerdir Kalenin cezaevi olarak kullanımına ait en eski belgeler ise 1568 yılına dayanmaktadır Evliya Çelebi seyahatnamesinde bu zindandan şöyle bahsetmiştir;"Büyük ve korkunç bir kaledir 300 demir kapısı dev gibi gardiyanları kolları demir parmaklıklara bağlı ve her birinin bıyığından 10 adam asılır nice azılı mahkumları vardır Burçlarında gardiyanlar ejderha gibi dolaşır Tanrı korusun oradan mahkum kaçırtmak değil kuş bile uçurtmazlar"

İç kalenin resmi olarak zindana dönüşmesi ise 1887 yılında olmuştur O dönem Sinop Mutasarrıfı Veysel Paşa yeni binalarla birlikte bir de hamam eklemiştir 1939 yılında da Çocuk hapisanesi olarak kullanılmak üzere bir bina daha yapılmıştır

Kırım Hanı Devlet Giray Sabahattin Ali Refik Halit Karay Mustafa Suphi Ahmet Bedevi KuranRuhi Su Burhan Felek Zekeriya Sertel ve Nazım Hikmet bu cezaevinde yatmış bazı isimlerdir Cezaevini anlatan şiirler Sabahattin Ali'nin kaleminden de çıkmış ve bunlardan "Aldırma Gönül" popüler olmuştur

Sümela Manastırı
Sümela Manastırı Trabzon ili Maçka Trabzon ilçesi Altındere Maçka köyü sınırları içerisinde yer alan Panagia (Meryemana) deresinin batı yamaçlarında Mela (Yunanca 'siyah') tepesi üzerinde deniz seviyesinden 1150 m yükseklikte yer alan bir Rum manastır ve kilise kompleksi olup tam adı Panagia Sumela (Παναγία Σουμελά) veya Theotokos Sumela'dır

Etimoloji

Yaygın inanca göre Karadenizli Hristiyan Rumlar Mela dağındaki mucizevi Panagia ikonosundan bir şey diledikleri zaman 'stou mela' derlermiş bu kelime zamanla Sumela'ya dönüşmüş bu yüzden manastıra ‘Karadağın (Mela dağının) bakiresi' de denilmektedir [1]

Tarihçe

Kilisenin MS 375-395 tarihleri arasında inşa edildiği snılmaktadır Anadolu'da sıkça rastlanılan Kapadokya kiliseleri tarzında yapılmış hatta Trabzon'da Maşatlık mevkiinde benzeri bir mağara kilisesi daha vardır Kilisenin ilk kuruluşu ile manastır haline dönüşümü arasındaki bin yıllık dönem hakkında fazla bir şey bilinmemektedir Karadeniz Rumları arasında anlatılan bir efsaneye göre Atina'lı Barnabas ile Sophronios adlı iki keşiş aynı rüyayı görmüşler; rüyalarında Hzİsa’nın öğrencilerinden Aziz Luka’ın yaptığı üç Panagia ikonundan Meryemin bebek İsa’yı kollarında tuttuğu ikonun bulunduğu yer olarak Sümela'nın yerini görmüşler Bunun üzerine birbirlerinden habersiz olarak deniz yoluyla Trabzon'a gelmiş orada karşılaşıp gördükleri rüyaları birbirlerine anlatmış ve ilk kilisenin temelini atmışlardır Bununla birlikte manastırdaki fresklerde sıkça yer alıp özel bir önem verilen Trabzon İmparatoru III Alexios’un (1349-1390) manastırın gerçek kurucusu olduğu sanılmaktadır [2]

14 yüzyılda Türkmen akınlarına maruz kalan kentin savunmasında ileri karakol görevi üstlenen manastırın statüsünde Osmanlı fethinden sonra bir değişiklik olmamıştır Yavuz Sultan Selim'in Trabzon’da ki şehzadeliği sırasında iki büyük şamdan buraya hediye ettiği Fatih Sultan Mehmed II Bayezid I Selim II Selim III Murad İbrahim IV Mehmed II Süleyman ve III Ahmed'in de manastırla ilgili birer fermanları bulunmaktadır Osmanlı döneminde manastıra sağlanan imtiyazlar Trabzon ve Gümüşhane bölgesinin İslamlaşması sırasında özellikle Maçka ve kuzey Gümüşhane'de Hristiyan ve gizli Hristiyan köyleri ile çevrili bir alan yaratmıştır[3]

18 Nisan 1916’dan 24 Şubat 1918’e kadar süren Rus işgali sırasında Maçka civarındaki diğer manastırlar gibi bağımsız bir Pontus devleti kurmak isteyen Rum milislerin karargahı olmuş nüfus mübadelesi ile bölgedeki Hristiyanların Yunanistan'a gönderilmesinin ardından önemini yitirerek TC Kültür Bakanlığı tarafından yakın zamanda onarılana dek kaderine terkedilmiştir [4]

Freskler

Kilisenin içi fresklerle kaplıdır:

* Asıl kilisenin absid kısmında güney duvarında yukarıda Meryem'in doğuşu ve mabede sunuluşu tebliğ Hz İsa'nın doğuşu mabede sunuluşu ve hayatı altta İncilden resimler
* Güney kapısında Hz Meryem'in ölümü ve havariler
* Kilisenin doğuya bakan yukarı kısmında 2 sırada Genesis Ademin yaratılışı Havva'nın yaratılışı Tanrı'ın tembihi İsyan (Adem ile Havvanın yasak meyveyi yemeleri) Cennetten kovulma 3 sırada: Yeniden dirilme Thomas'ın şüphesi Kabirde bir melek Nikaia konsülü
* Absid kısmının dışında yukarıda Mikail Cebrail bulunmaktadır

TRABZON
Trabzon Ayasofya Müzesi
İstanbul'un Latinler tarafından işgal edilmesinden sonra kaçan ve Trabzon'da 1204 yılında yeni bir devlet kuran Kommenos ailesinden Kral IManuel (1238-1263) tarafından 1250-1260 yılları arasında yaptırılan ve bir manastır kilisesi olan Ayasofya adı "Kutsal Bilgelik" anl***** gelir

Geç Bizans Kiliselerinin en güzel örneklerinden biri olan yapı kare-haç planlı olup yüksek bir kubbeye sahiptir Kuzey batı ve güneyinde revaklı üç kirişi bulunmaktadır Yapı ana kubbenin üzerine değişik tonozlarla örtülmüş ve çatıya farklı yükseltiler verilerek kiremitle örtülmüştür

Bölgenin 1461 yılında Osmanlılar tarafından fethedilmesine kadar geçen dönemde önemli bir kilise olan Ayasofya bu tarihten sonra da önemini koruyarak faaliyetlerine devam etmiştir Ancak 1670 yılında görülen ihtiyaç üzerine camiye çevrilmiş ve 1864 yılında da restore edilmiştir

I Dünya Savaşı yıllarında Ruslar tarafından işgal edilen Ayasofya askeri karargah hastane depo ve savaştan sonra yine cami olarak kullanılmıştır 1958-1962 yılları arasında Edinburgh Üniversitesi ve Vakıflar Genel Müdürlüğü işbirliği ile restore edilerek 1964 yılında müzeye çevrilmiştir

Uşak Müzesi

Uşak Müzesi Uşak ilinde bir müze 1968 yılından beri şehrin merkezinde modern bir binada faaliyet göstermektedir Uşak bölgesinden toplanmış 10000'i aşkın tarihi esere sahiptir Genellikle Roma ve Bizans çağına ait eserler kronolojik bir sistemle teşhire sunulmuştur

ZONGULDAK
Karadeniz Ereğli Müzesi
Karadeniz Ereğli Müzesi Zonguldak ilinin Karadeniz Ereğli ilçesinde yer alan müze

Karadeniz Ereğlisi'ndeki müzede daha çok sütun başlıkları lahit ve mezar stelleri ile irili ufaklı heykel parçaları vardır

Bozcaada Yerel Tarih Müzesi
Bozcaada Yerel Tarih Müzesi Çanakkale iline bağlı Bozcaada'da koleksiyoner Hakan Gürüney' tarafından oluşturulan 2005 yılında ziyarete açılmış bir müzedir

Müze ada merkezine 2km mesafede Ayazma yolu üzeri Palamar mevkii'nde yer alan bağ evi şeklinde bir yapıdır Bozcaada'nın yerel tarihini aydınlatacak her türlü obje ve evrak sergilenmekte olan koleksiyonda yer alır Şarapçılık tarihine ilişkin objeler deniz kabukları koleksiyonu kartpostallar harita ve gravürler Bozcaada'ya ilişkin her türlü yayın serginin bir bölümünü oluşturur

ÇANAKKALE
Gelibolu Yarımadası Tarihî Millî Parkı
Gelibolu Yarımadası Tarihî Millî Parkı Çanakkale ili sınırları içerisinde Gelibolu Yarımadası'nın güney ucunda Çanakkale Boğazı'nın Avrupa yakasında 33000 hektarlık bir alanı kapsayan park 1973'te kurulmuş ve Birleşmiş Milletler Milli Parklar ve Koruma Alanları listesinde yer almaktadır

Ulaşım

Park'a Edirne ve İstanbul'dan Tekirdağ ve Gelibolu yolu ile; Ankara Bursa ve İzmir'den ise Çanakkale'den Kilitbahir ve Eceabat'a düzenlenen feribot seferiyle ulaşılır En yakın havaalanı Çanakkale'dedir ancak tarifeli sefer yapılmamaktadır yanlış bilgi veya doğru bilgi demedikdoğruda olabilir yanlışta

Özellikler

Birinci Dünya Savaşı Çanakkale Deniz ve Kara Muharebelerinin yapıldığı yerler Gelibolu Yarımadası içerisindedir Ayrıca batık gemiler toplar siperler kaleler ve burçlardan ve savaşla ilgili yüzlerce başka kalıntıdan oluşan geniş bir yelpazenin yanı sıra 60000'i aşan Türk şehidinin ve yine 250000'i aşan Avustralya Yeni Zelanda İngiliz ve Fransız askerlerinin savaş mezarları ve anıtları buradadır

Muharebe alanları savaş mezarları anıtlar ve savaşla ilgili kalıntılar "tarihi sit alanı" ve "kültürel varlık" olarak tescil edilmiştir Ayrıca MÖ 4000 tarihine dek giden birçok "Arkeolojik sit alanı ve anıtı" vardır Çok çeşitli "doğal sit alanları ve anıtlar" içerisinde ise kumsallar koyaklar Akdeniz çalıları(maki) ile karışık koru parçaları çarpıcı görünümlü jeolojik ve jeomorfolojik oluşumlar bir tuz gölü(yakın zamana kadar bir kıyı gölüydü) ve 15 yüzyıl askeri mimarisinin eşsiz örneklerini içeren ilginç bir "kültürel miras" kolleksiyonu vardır

Görülebilecek yerler

Gelibolu Yarımadası denizlerin kendine has akıntıları az yükseltili dik yamaçlı kıyıları oya gibi işlenmiş girintili çıkıntılı koyları uzun kumsalları ile yörenin ormanlık tepeleri vadileri savaşın akışında etkili rol oynamıştır

Milli Parkta Kilitbahirtaş Yaylası Seddülbahir Savaş Alanı Maeste Koyu Tekke Köyü Ertuğrul Koyu İkizler Koyu Hisarlık Tepe Alçı Tepe Zığındere Kereviz Dere Arıburnu Anafartalar Savaş Alanlarında Kaba Tepe Kanlı Şist Conkbayırı Suvla ovası Kakma Dağı ayrıca Türk Şehitlik ve Anıtları Yabancı Mezarlık ve Anıtlar savaş kalıntıları (Tabyalar-silahlar siperler batıklar) Arkeolojik ve Tarihi Sitler Müzeler ve Yerleşmeler görülmesi gerekli yerlerdir

Çorum Müzesi

Alacahöyük Boğazköy-Hattuşa Pazarlı ve Kuşsaray gibi arkeolojik kazı merkezlerinden çıkarılan buluntuların sergilendiği bir müzedir Çorum Müzesi ilk olarak 13 Ekim 1968 tarihinde günümüzde kullanılmayan ilk binasında hizmete girmiştir Müze Çorum il merkezinde bulunmaktadır

İSTANBUL

500

Yıl Vakfı Türk Musevileri Müzesi

Türk ulusunun insancıl hoşgörüsünü yurt içinde ve yurt dışında tanıtma amacı güden 500 Yıl Vakfı Türk Musevileri Müzesi 25 Kasım 2001`de açılarak hizmete girmiştir 1671 tarihinde mevcut olduğu bilinen çeşitli zamanlarda yapılan restorasyon çalışmalarıyla günümüze kadar güzelliğini koruyan Zülfaris Sinagogu Kamhi Ailesinin maddi katkıları ve şimdi müzenin küratörü olan Naim Güleryüz'ün öneri ve tasarımıyla 500 Yıl Vakfı "Kutlama Programı" çerçevesinde müze olarak düzenlenerek kapılarını ziyaretçilere açtı Türk Yahudileriin kültür mirasıyla ilgili verileri korumak derlemek sergilemek ve yorumlamak için açılan müze üç bölümden oluşuyor Ana sergi salonunda Türk Yahudilerinin Müslüman geniş toplumla beraberlik ve iletişimi etkileşimi ülkenin sosyal ve toplumsal yaş***** katılımları eşya belge ve fotograflarla anlatılıyor Galeri bölümünde geçmişten insan manzaraları sunuluyor Erkekler kadınlar çocuklar çiftler aileler tarihe tanıklık ediyor Çeşitli bireysel konular ele alınıyor Etnografya bölümünde doğum sünnet çeyiz düğün gibi günlük yaşamdaki çeşitli öğelerden sahneler Türk Yahudileriin gelenek ve göreneklerini gözler önüne seriyor

İSTANBUL
Askeri Müze
Askeri Müze Cumhuriyet Caddesi üzerinde 54000 m²lik bir alan üzerinde kurulu 18600 m²lik binasıyla bir yapılar kompleksidir Geniş bir alana yayılan Mekteb-i Harbiye binası Osmanlı Devleti’ne subay yetiştirmek amacıyla kurulmuş ve 1862’de inşa edilmiştir

II Abdülhamid tarafından yaptırılan okul binası 1936’ya kadar okul 1964’e kadar Kolordu Karargâhı olarak kullanılmıştır Binanın güney bölümü Harbiye Orduevi inşa edilene kadar orduevi olarak hizmet vermiştir 1964’te asıl binanın askeri müze olarak kullanımına karar verilmiş ve 1966’da restorasyonuna Mimar Prof Dr Nezih Eldem tarafından başlanarak 1991’de bitirilmiştir Başlangıcından bugüne kadar yapıda işlevsel ve mekânsal değişiklikler meydana gelmiş ve bina okuldan müzeye çevrilene kadar gerek iç gerekse dış görünümü itibariyle birçok değişiklik geçirmiştir

İSTANBUL
Ayasofya Müzesi
Ayasofya Müzesi (Ayasofya Cami veya Ayasofya Kilisesi) Bizans İmparatoru I Jüstinyen tarafından MS 537 yılında İstanbul'un eski şehir merkezine inşa ettirildi "Kutsal Bilgelik" anl***** gelen "Hagia Sophia" Yunanca: Αγιά Σοφιά adı verilen bina 6 yılda tamamlandı

Ayasofya sanat tarihi ve mimarlık dünyasının baş yapıtları arasında yer alır Başlangıçta bir kilise olarak inşa edilen ve Osmanlı döneminde camii'ye çevrilen Ayasofya günümüzde bir müze olarak hizmet vermektedir

Bizans tarihçileri (Theophanes Nikephoros Gramerci Leon) ilk Ayasofya'nın İmparator I Konstantinos (324-337) zamanında yapıldığını ileri sürmüşlerdir Bazilika planlı ahşap çatılı bu yapı bir ayaklanma sonunda yanmıştır Bu yapıdan hiçbir kalıntı günümüze gelmemiştir

İmparator II Theodosius Ayasofya'yı ikinci defa yaptırmış ve 415'te ibadete açmıştır Yine bazilika planlı bu yapı 532'de Nika ihtilali sırasında yanmıştır 1936 yılında yapılan kazılarda bununla ilgili bazı kalıntılar ortaya çıkmıştır Bunlar mabede girişi gösteren basamaklar sütunlar başlıklar çeşitli mimari parçalardır

İmparator Justinianus (527-565) ilk iki Ayasofya'dan daha büyük bir kilise yaptırmak istemiş çağın ünlü mimarlarından Miletos'lu İsidoros ve Tralles'i Anthemios'a günümüze ulaşan Ayasofya'yı yaptırmıştır Yapımına 23 Aralık 532'de başlanmış 27 Aralık 537'de tamamlanmıştır Miletli Isidore ve Trallesli Anthemius tarafından tasarlanan binanın Aralık 557 depreminden sonra zayıflayan kubbesi Mayıs 558'de çökünce farklılaştırılarak yeniden inşa edilmiştir Anadolu'nun antik şehir kalıntılarından sütunlar başlıklar mermerler ve renkli taşlar Ayasofya'da kullanılmak üzere İstanbul'a getirilmiştir Döneminin en geniş kubbesine sahip olan yapı asırlar boyunca sık sık çöküp yenilendi

Bizans dönemi mimarisinin ve sanatının en görkemli örneklerine sahip olan yapı Mimar Sinan'ın yaptığı Süleymaniye ve Selimiye Camii'nin esin kaynağı oldu 916 yıl kilise olarak kullanıldıktan sonra 1453 yılında Fatih Sultan Mehmet'in İstanbul'u ele geçirmesiyle camiye dönüştürüldü cumhuriyetin ilanından sonra 1935 yılında Atatürk'ün emriyle müze olarak kullanılmaya başlandı

Mimari yönden incelendiğinde büyük bir orta mekân iki yan mekân (nef) absis iç ve dış nartekslerden meydana gelmiştir İç mekân 100 x 70 m ölçüsünde olup üzeri dört büyük ayağın taşıdığı 55 m yüksekliğinde 3031 m çapında kubbe ile örtülmüştür

Ayasofya'nın mimarisinin yanı sıra mozaikleri de büyük önem taşımaktadır En eski mozaikler iç narteks (Bizans kiliselerinde avluya verilen isim) ve yan neflerde altın yaldızlı geometrik ve bitkisel motifli olan mozaiklerdir Figürlü mozaikler 9-12 yüzyıllarda yapılmıştır Bunlar İmparator kapısı üzerinde absiste çıkış kapısı üzerinde ve üst kat galeride görülmektedir

Fatih Sultan Mehmet'in İstanbul'a girişinin ardından ilk iş olarak Ayasofya'nın onarılmış olması dikkat çekicidirBazı rivayetlere göre camii'nin kıblesi ters olduğu için eli ile duvarı kıbleye doğru iterek düzelttiği anlatılır Ayasofya'daki papaz odalarını medrese olarak faaliyete başlatmış İstanbul Üniversitesi'nin temeli sayılan bu medreseler 1934 yılında Müzeler Müdürlüğü tarafından her nedense yıktırılmıştır

Fatih Sultan Mehmet tarafından döneminde camiye çevirilmiş olan Ayasofya Osmanlılar arasında 500 yıl içinde İstanbul'un en önemli camilerinden birisi oldu Yapıya çeşitli padişahlarca dört minare eklendi

Ayasofya İstanbul'un fethi ile birlikte başlayan Türk döneminde çeşitli onarımlar görmüştür Mihrap çevresi Türk çini sanatı ve Türk yazı sanatının en güzel örneklerini içerir Bunlardan kubbedeki ünlü Türk Hattatı Kazasker Mustafa İzzet Efendi'nin Kuran'dan alınma bir suresi ile 750 m çapındaki yuvarlak levhalar en ilgi çekici olanıdır Bu levhalarda Allah Muhammed Ömer Osman Ali Hasan Ebu Bekir Hüseyin'in isimleri yazılıdır Mihrabın yan duvarlarında ise Osmanlı padişahlarının yazıp buraya hediye ettiği levhalar vardır

Sultan II Selim Sultan III Mehmet Sultan III Murat ve şehzadelerin türbeleri Sultan I Mahmut'un şadırvanı sıbyan mektebi imareti kütüphanesi Sultan Abdülmecit'in hünkar mahfeli muvakkithanesi Ayasofya'daki Türk çağı örnekleri olup türbeler iç donanımı çinileri ve mimarisiyle klasik Osmanlı türbe geleneğinin en güzel örneklerini oluşturmaktadır

Ayasofya 1935 yılında müze haline getirildi Mozaikleriyle ünlü yapıyı 5560 m yüksekliğinde ve içten 3080-3188 m çapında 40 kaburgalı bir kubbe örtmektedir Binanın ağırlığını 40'ı aşağıda 67'si üst katta 107 sütun taşımaktadır

İSTANBUL

Beylerbeyi Sarayı
Beylerbeyi sarayı Boğaziçi köPage Rankingüsü'nün Asya'daki ayağının bulunduğu Beylerbeyi Bizans’tan beri saraylara tahsis edilmiş güzel bir semttir Beylerbeyi sarayı 1861-1865 yıllarında eski ahşap bir sahil sarayının yerinde Sultan Abdülaziz tarafından yaptırılmıştı

Cephe ve iç dekorasyonda Doğu ve Türk motifleri Batı süs öğeleri ile birlikte kullanılmıştır Üç katlı yapı harem ve selamlık bölümlerini ihtiva eden 26 oda ve 6 salondan ibarettir Otantik mobilyalar halılar perdeler ve diğer eşya olduğu gibi korunmuştur Denize bakan cephe süsleri bakımlı bahçe ve orta bölümdeki havuzlu salon ile spiral merdivenler dikkat çeken yerlerdir Arka yamaçta bir büyük havuz teraslar ve türünün güzel örneği at ahırları yer almıştır 1970'li yıllara kadar kullanılan eski ana yol bir tünel ile saray bahçesinin altından geçmekteydi Sahilde iki küçük seyir köşkü bulunan sarayda devlet misafirleri de ağırlanırdı Müze-saray yıl boyu ziyarete açıktır

İSTANBUL
Divan Edebiyatı Müzesi
Divan Edebiyatı Müzesi (yeni ismi Mevlevihane Müzesi) 1975 yılında müze olarak hizmete açılmış olan ve diğer adıyla Kulekapı Mevlevihanesi olarak bilinen müze devrinin kültürünü ve sanatını yansıtan kurumlardan biridir

Yüzyıllar boyunca musiki ile bilimi bir arada kaynaştıran mevlevihanelerin Türk kültürüne etkileri büyük olmuştur Mevlevihanelerin çevresinde toplanan pek çok kişi güzel sanatların pek çok dalında öğrenim görmüş ve bilimsel alanda kendilerinden uzun uzun söz ettirmişlerdir Beyoğlu semtinde Yüksekkaldırım'a inen yokuşun başında yer alan mevlevihane İstanbul'un en eski mevlevihanesidir Sultan II Bayezid Devrinin beylerbeyi olan İskender Paşa'nın av çiftliği üzerine 1491 yılında inşa edilmiştir İlk şeyhi de Mehmed Semâ-i Çelebi'dir Mevlevihane Sultan III Mustafa zamanında (1766) yangın geçirmiş ise de aynı sultan zamanında bugün ayakta olan mevlevihane yaptırılmıştır Bina daha sonraki yıllarda Sultan III Selim II Mahmut ve Abdülmecit zamanlarında onarım görmüştür Faaliyetini 1925 yılına kadar sürdüren mevlevihane 1967-1972 yılları arasında tekrar onarılmıştır Külliye halinde inşa edilmiş olan mevlevihane; semahane derviş hücreleri şeyh dairesi ve hünkar mahfeli bacılar kısmı kütüphane sebil muvakkithane mutfak türbeler ve hazineden oluşmaktadırHer ayın ikinci ve son cuma günleri sema ayini düzenlenmektedir

Semahane

Müze olarak kullanılmakta olan bu ahşap kısmın giriş kapısı üzerinde Sultan Abdülmecit'in tamir kitabesi yer almaktadır ve 1853 tarihini taşımaktadır Bina sekizgen planlıdır ve 18 yüzyıl Barok üslubunun güzel örneklerinden biridir Bu bölümde Türk musiki aletleri ile Mevlevi kültürüne ait eserler sergilenmektedir Ahşap kafeslerle ayrılmış olan üst kısmında ise kronolojik sıra ile divan şairlerinin divanları ile mevlevihanede yetişmiş olan Şeyh Galib İsmail Ankaravî Esrar ve Fasih Dedeler ile Şair Leylâ Hanım'a ait el yazması eserler yer almaktadır Şeyh dairesi ve Hünkar mahfeli üst kattadır

Derviş Hücreleri

Kâgirdir ve yan yana dizilmiş odalardan meydana gelmiştir

Türbeler

Şeyh Galip Türbesi; 19yüzyıl başlarında Halet Said Efendi tarafından yaptırılmıştır Kare planlıdır İçinde mevlevihanede şeyhlik yapmış olan Mehmed Ruhi Hüseyin İsa Selim Efendiler ile Mesneviyi ilk şerh eden Şarih-i İsmail Ankaravî ve Şeyh Galib Efendi gömülüdür

Halet Said Efendi Türbesi; diğer türbe ile aynı tarihte yapılmıştır Kare planlıdır İçinde Şeyh Kudretullah Ataullah efendiler ile Halet Said Efendi ve Ubeydullah Efendi'nin eşi Emine Esma Hanım gömülüdür

Sebil ve Muvakkithane

Girişin sağında yer almaktadır Kâgir olan yapı 19yüzyıl başlarında inşa edilmiştir

Kütüphane

Halet Said Efendi tarafından yaptırılmıştır Muvakkithane'nin üst katında yer alır İçinde 3455 cilt kitap bulunmaktadır

Hâzire (Mezarlık)

Mevlevihanede şeyhlik yapmış olanlarla eşleri kudumzenler neyzenler divan sahibi şairler gömülüdür Ayrıca Humbaracı Ahmed Paşa'nın Türkiye'de ilk matbaayı kuran İbrahim Müteferrika'nın ünlü bestekâr Vardakosta Seyyid Ahmed Ağa'nın Nayi Osman Dede'nin ve Tepedelenli Ali Paşa'nın aile efradının mezarları bulunmaktadır Mezar taşları yazı ve süslemeler açısından da çok değerlidir

İSTANBUL

Fenerbahçe Müzesi


FENERBAHÇE MÜZESİ TARİHİ
Türk sporunun temel direği Fenerbahçe Spor Kulübü tam 35 dalda 100 yıllık başarılarla dolu çalışmalarında çok değerli ödüller ve kupalara sahip olmuştur

Fenerbahçe ilk kupasını 5 Haziran 1910’da İstanbul’un ünlü Rum kulübü Sturugglers’i 3 – 1 yenerek kazandı Gümüş işlemeli bir kupa ile başlayan bu ilk ödül ile Fenerbahçe müzesinin temelleri de atılmış oldu


1913 yılında Altıyol ağızındaki lokalde kupa ve heykellerin sayısı 10’a ulaşınca bunlar için küçük bir vitrin satın alındı

1914 yılında Kuşdili’nde iki katlı ahşap Lokale geçildiğinde git gide zengin bir kimliğe bürünen müze için ikinci katta bir oda ayrıldı Kazanılan ödülleri koymak için yeni vitrinler yaptırıldı 1932 yılında ki yangına dek oturacağımız Kuşdili lokalinde ödüllere (kupalara) ayrılan bu küçük odanın da bir süre sonra yetmediği ihtiyacı karşılamadığı göründü Kupa şilt ve vazoların bir bölümü diğer odalara alt kattaki büyük salona konmaya başlandı

Fenerbahçe Spor Kulübünün kupa sayısı 1932 yazı başlarında 150’yi aşmıştı Ancak kulübün ilk 25 yıllık faaliyetlerinin kanıtı olan bu kupa şilt vb ödüller 5/6 haziran 1932 gecesi çıkan yangında kulüp binası ile birlikte yandı Sıfırlanan Fenerbahçe Müzesi yangından sonra hemen ve yeniden doğdu 1932 yılından sonra çalışma dallarının çeşitlenmesi ile de her yıl kazanılan sayısız kupa şilt plaketler ile günümüze dek gelindi

Fenerbahçe burnundaki sosyal tesislerin açılmasından sonra uzun yıllar kazanılan kupa şilt ve plaketler oradaki vitrinlerde sergilendi

Fenerbahçe Şükrü Saracoğlu stadının yeniden yapılması sırasında Aziz Yıldırım başkanlığındaki yönetim kurulu Avrupa standartlarının üzerinde modern bir müzenin stadın içinde kurulması kararını aldı Bu karar kısa bir sürede hayata geçirildi Fenerbahçe Spor Kulübü Müze Tarih ve Arşiv Kurulu Başkanı Sertaç Kayserilioğlu’nun önderliğinde yaklaşık bir yıl süren yoğun çalışmalardan sonra müzenin resmi açılışı 19 Ekim 2005 tarihinde yapıldı


MÜZENİN YERİ VE BÖLÜMLERİ


1 - Dünya'da futbolıun doğuşu bölümü

2 - Fenerbahçe Spor Kulübünün ilk kuruluş toplantısının dönemin eşyaları ile mumyalarla canlandırıldığı bölüm

3 - Mütareke ve İşgal dönemi sırasında Dereağzı'ndaki lokalimizden cepheye silah cephane kaçırılma anının mumyalarla canlandırıldığı bölüm

4 - Union Clup sahasından Şükrü Saracoğlu'na stadın evrelerini sunulduğu bölüm

5 - Kuruluştan itibaren tüm branşlarda ki başarıları simgeleyen her türlü şilt madalya berat fotoğraf belge vb materiyallerin sergilendiği bölümler

6 - Kuruluştan günümüze her dönemde ki bir kısmı orijinal forma çorap vb giysilerin sergilendiği bölümler

7 - İlk tüzükler eski üye kartları eski lisanslar eski maç biletleri kulüp piyango biletleri vb belgelerin sunulduğu bölümler

8 - Eski maçlardan filmlerin ve Fenerbahçe belgesellerinin oynatıldığı sinama odası

9 - Atatürk'ün 3 Mayıs 1918 yılında ki kulübü ziyareti ve şeref defterini imzalama anının mumyalı olarak canlandırıldığı bölüm

10 - Bütün bu bölümlerden başka yıllara göre sınıflandırılmış olarak Fenerbahçe Spor Kulübünün 100 yılda çeşitli branşlarda kazandığı 3000 (üç bin) kupa şilt ve plaket'in 426 tanesi de müzede sergilenmektedir

Galatasaray Müzesi
Galatasaray Spor Kulübü’nün kurucusu Ali Sami Yen 1905 yılında Kalamış’da ilk Galatasaray Müzesi’ni açtı

Müzede o güne kadar kazanılmış madalyalar ve kupaların yanı sıra tarihi fotoğraf ve belgelerle forma ve şiltler bulunuyordu

Birinci Dünya Savaşı sonunda Galatasaray Spor Kulübü'nün anılarına el konulacağı haberini alan kurucu Ali Sami Yen müzeyi 15 Mayıs 1919 tarihli Genel Kurul kararıyla Galatasaray Lisesi’ne taşıdı

Türkiye’nin ilk spor müzesi niteliğini taşıyan Galatasaray Müzesi’nin müdürlüğünü şu an Ali Oraloğlu yapmaktadır


Müze her Çarşamba saat 1300 - 1700 saatleri arasında ziyarete açıktır

Müze’de Galatasaray Spor Kulübü’nün kuruluşundan bu yana kazanılan kupalar şilt ve formaların yanı sıra Birinci Dünya Savaşı’na gönüllü olarak katılan 200 lise öğrencisinin kılıç karabina silahları da bulunmaktadır

Ayrıca müzemizde kulüp arşivi 97 yıllık resim koleksiyonu başta Atatürk olmak üzere Türk ve Yabancı Devlet Başkan’larının imzalı fotoğrafları ve 2000 yılında kazanılan UEFA Kupası ve Süper Kupa ile birlikte 3000 adet kupa bulunmaktadır

İSTANBUL

Kariye Müzesi
Kariye Müzesi İstanbul Edirnekapı'da bulunan müzedir Bizans döneminde kilise fetihden sonra ise cami olarak kullanılmış tarihi bir yapıdır


Tarihçesi
Kariye (Chora) Kilisesi 6 YY’a kadar giden bir geçmişe sahiptir Günümüze ulaşmış hali Osmanlı döneminde ve 20 yy’in ikinci yarısında geçirdiği onarımların sonucudur Kilise manastır kompleksinden geriye kalan tek kalıntıdır Kurtarıcı İsa Mesih’e adanmıştır İlk önce manastır olarak 534 yılında Justinianus döneminde Aziz Theodius tarafından yapılmıstir 11 YY’da 1 Aleksios’un kayınvalidesi Maria Doukaina tarafından yeniden inşa ettirilmiştir 1204-1261 yıllarındaki Latin istilasinda harap olan manastır Theodoros Metokhites tarafından 14 YY’da onarılmıştır Dıi narteks ve parekklesion bu dönemde yapıya eklenmiştir (Metokhites Parekklesion’u kendisi için inşa etmiştir ve mezarı da kilisenin girişinde mermer bir taşla belirlenmiş olan yerdedir)

Yapının önemi İmparatorluğun Haliç kıyısında surlara yakın bir yerde konumlanmış olan “Blackhernai Sarayı”na taşınmasıyla artmıştır 1296’daki büyük depreme dayanan bina Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’u almasının ardından 1511 yılında camiye dönüştürülmüştür Mozaik ve freskler cami olduktan sonra bazen tahta kepenklerle bazen de badana ile örtülmüştür 1948'den 1958'e kadar Amerikan Bizans Enstitüsü'nün yaptığı çalışmalar sonunda tüm mozaik ve freskler ortaya çıkarılmıştır Yapı 1948’den bu yana da “Kariye Müzesi” olarak hizmet vermektedir Dış köşesindeki minare ve içerde güneydoğu köşesindeki mihrap dışında hiçbir İslam unsuru taşımamaktadır

Mimari Özellikleri

Kariye Kilisesi tipik Bizans yapısıdır Dışarıdan tuğla duvarlarıyla oldukça sade görünmekle birlikte içi en süslü kiliselerden biridir Güney cephede uzanan dar uzun tek nefli bir sapel olan parekklesion bir bodrum uzerine yapılmıştır Üstü kısmen kubbe diğer kısımları tonozla örtülüdür Tek apsisi vardır Bütün batı cephesi boyunca uzanan dış narteks bugünkü cepheyi oluşturur Yapının orta mekanını örten kubbe yüksek kasnaklıdır Osmanlı döneminde onarım görmüştür ve ahşaptır Dış cephelerde yuvarlak kemerler yarım payeler nişler ve taş tuğla örgü sıraları ile plastik ve hareketli bir görünüm sağlanmıştır Doğu cephesi dışa taşkın apsislerle bitmektedir Orta apsis dıştan yarım kemerli bir “payanda” ile desteklenmiştir Bu payanda gotik mimarlıkta yaygın olarak kullanılan bir destek ögesidir Haç tonozların yük etkisiyle sütun paye gibi taşıyıcı destekleri iterek yıkılmalarını önleme amaçlıdır Yarım kemer biçimlidir dıştan destek sağlar

Esas ibadet mekanı işlevini gören naos yapının merkezinde yer alır ve pandantifler ile geçilen bir kubbeyle örtülüdür Naosun doğu uzantısı sunak masasının yer aldığı bema ya da kutsal mekandır Bema’nın iki yanında pastoforium yer alır Şükran ayininin hazırlandığı kuzey şapel “prothesis” giyinme odası olarak kulanılmış güney şapel “diakonikon” olarak adlandırılır 14 yy’dan itibaren diakonikon özel şapel işlevi görmüştür

İki katlı kuzey ek bölüm naosa birleşir Geçiş niteliğindeki alt katı giyinme odası olarak kullanılmış olabilir Manastır kütüphanesini barındıran ve naosa bir pencere ile açılan üst katı büyük olasılıkla kurucunun çalışma mekanıdır

Batıda mozaiklerle süslü iki geniş narteks yer almaktadır Özgün planında güneybatı köşesinde bir çan kulesinin yer aldığı dış narteks kapının bulunduğu revaklı cephesi ile dışa açılır Nartekslerde mozaikler mermer kaplamalar ve kabartmalar görünmektedir Ek şapel konumundaki parekklesion mezar şapeli işlevini görmüştür Buradaki fresklerin hemen hemen tümü korunmuştur Parekklesionla naos arasında tamamlanmamış depo ve muhtemelen keşiş odası olarak kullanılan özel bölümü bağlayan geçit bulunmaktadır Özel bölüm naosa bir pencere ile açılmaktadır

Mozaikler

Kariye mozaik ve freskleri Bizans resim sanatının son dönemine ait (14 yy) en güzel örneklerdir Önceki Dönemin yeknesak fonu burada görülmez Derinlik fikri figürlerin hareket ve plastik değerlerinin verilişi figürlerdeki uzama bu üslubun özellikleridir İtalyan rönesansina paralel ilerleyen Bizans Sanatı'ndaki yeni uyanışın önemli örnekleridir Dış nartekste İsa'nın hayatı iç nartekste ise Meryem'in hayatı ile ilgili sahneler yer alır Dış narteksten iç nartekse geçilen kapının üzerinde bir “Pantokrator İsa” vardır (Bu betim birçok ortodoks kilisesinde kullanılan İsa’nin yüceliğini ifade eden kalıp pozlardan biridir Sakallı olarak tasvir edilen İsa sağ eli ile takdis işareti yaparken sol elinde yeni ahit’i tutmaktadir) Sol tarafta İsa'nın doğumu vali quirinus'un önünde nüfus sayımı meleğin Yusuf'a görünüp Meryem'i alıp gitmesini öğütlemesi ekmeğin çoğaltılması suyun şaraba dönüştürülmesi; sağ tarafta ise haberci krallarin İsa'nin doğumunu haber vermesi felçlilerin iyileştirilmesi ve çocukların katli gibi sahneler vardır İç mekandaki mozaikler “Bakire Meryem”in hayatından kesitler sunar ve Hz İsa’nın mucizelerini gösterir Gerek duvarlarda gerekse tavandaki mozaik betimlemeler günümüze çok az hasarla ulaşmıştır Mozaiklerin yanı sıra renkli ve desenli mermer süslemeler de vardır

İç nartekse geçildiğinde en güzel mozaik “deisis”tir Ortada İsa solunda Meryem Meryem'in altında İsaakios Kommenos ve İsa'nin sağında bir rahibe görülür Bu kadın VIII Mikhael Palaiologos'un kızıdır Moğol Prensi Abaka Han ile evlendirilmiş ve kocasının ölümünün ardından İstanbul'a dönerek rahibe olmuştur Bu bölümde kubbede İsa ve dilimler içinde İsa'nın ataları gösterilmiştir Ana kiliseye giriş kapısı üzerinde ortada İsa sol tarafta kiliseyi onaran ve mozaiklerle süsleyen Theodoros Metokhites kilisenin maketini sunar şekilde gösterilmiştir

Meryem'in İncil'de yer almayan hayat hikayesi ise apokriflere dayalı konulardan alınmıştır İç nartekste Meryem'in doğumu ilk adımları Cebrail'in Meryem'e bir çocuğu olacağını haber vermesi tapınağa örtülecek örtü için yün alınmasi gibi sahneler yer almaktadır Esas kilisenin iç kısmında Meryem'in ölümü çocuk İsa'yı taşıyan Meryem ve bir aziz mozaiği yer alır Parekklesion'un tümü freskolarla süslüdür Apsiste görülen “Diriliş” (Anastasis) Sahnesi çok az hasarla günümüze ulaşmış gerçek bir sanat eseridir Onun üst kısmında yer alan son duruşma sahnesi burada tüm olarak gösterilmiştir Parekklesionun sağ ve solunda görülen nişlerin mezar olduğu bilinir Parekklesion kubbesinin ortasında Meryem ve Çocuk İsa dilimlerinde ise 12 melek tasviri görünmektedir