Follow along with the video below to see how to install our site as a web app on your home screen.
Not: This feature may not be available in some browsers.
Foruma hoş geldin 👋, Ziyaretçi
Forum içeriğine ve tüm hizmetlerimize erişim sağlamak için lütfen foruma kayıt olun veya giriş yapın. Üyelik tamamen ücretsizdir ve sadece birkaç dakikanızı alır.
Çok eski bir web tarayıcısı kullanıyorsunuz. Bu veya diğer siteleri görüntülemekte sorunlar yaşayabilirsiniz.. Tarayıcınızı güncellemeli veya alternatif bir tarayıcı kullanmalısınız.
Türk Sanat Müziği Sanatçısı Zeki Müren, TRT İzmir Stüdyosu'nda katıldığı program sırasında fenalaşarak yaşamını yitirdi. 1931 yılında Bursa'da doğan Müren, İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi'nin Yüksek Süsleme Bölümü Sabih Gözen atölyesinden mezun oldu.
Bursa'da tamburi İzzet Gerçeker'den aldığı solfej ve usül dersleriyle musiki bilgileri öğrenmeye başlayan sanatçı, 1950'de sınavla İstanbul radyosu'na girdi.
600'ü aşkın plak, kaset, CD dolduran Müren'in plağa okuduğu ilk şarkı ise Şükrü Tunar'ın 'Bir Muhabbet Kuşu' güfteli şarkısı.
'Sanat güneşi' unvanlı Müren, 1955'te, 'Manolyam' adlı şarkısıyla Türkiye'de ilk kez verilen Altın Plak ödülünü kazandı.
Kalp rahatsızlığı ve şeker hastalığı yüzünden 1980'den sonra sahneden uzaklaşan sanatçı, Bodrum'daki evine kapandı.
Müren, TRT İzmir Stüdyosu'nda katıldığı program sırasında fenalaşarak yaşamını yitirdi.
Zeki Müren, Bursa’nın Hisar semtinde Kaya ve Hayriye Müren çiftinin tek çocuğu olarak dünyaya geldi. Ailesi Bursa’ya Üsküp’ten göç etti. Babası ailesini kereste tüccarlığı yaparak geçindiriyordu. 11 yaşında sünnet olan Zeki Müren çelimsiz, ufak tefek bir çocuktu.
Eğitimine Bursa Osmangazi İlkokulu’nda ( Tophane İlkokul ve Alkıncı İlkokulu) başladı. Zeki Müren’in yeteneğini o yıllarda öğretmenleri tarafından keşfedildi. Daha sonra müzikli müsamerelerde oynamış, ilk rolünü çoban rolünü almıştır. Ortaokulu Tahtakale’deki 2. Ortaokul da bitirdi ve ardından İstanbul Boğaziçi Lisesine gitti.
Burayı da birincilikle bitirmesinin ardından çok istediği İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisine (Mimar Sinan Üniversitesi) girdi. Zeki Müren bu yıllarda Yüksek Süsleme Bölümü Sabih Gözen atölyesinden mezun olmuş, desen çalışmaları birçok kez sergilenmiştir.
Müzik hayatına tam anlamıyla Bursa’da tamburi İzzet Gerçekler’den aldığı derslerle öğrenmeye başladı. Üniversite öğrenciyken TRT İstanbul Radyosunun solist sınavın da birinci oldu. İlk konserini, İstanbul Radyosunda yayımlanan programda vererek büyük bir beğeni kitlesine ulaştı. Konser sonrası, o dönemin ünlü isimlerinden Hamiyet Yüceses, radyo yayını sırasında Zeki Müren’i arayarak tebrik etmiştir.
Aynı hafta Sükrü Pınar’ın eseri ‘‘Muhabbet Kuşu’’ şarkısı plağını doldurttu. Bu plak Zeki Müren’in tüm Anadolu da tanınmasına yardımcı oldu. Bu başarısı ardından düzenli olarak, çoğu canlı yayın programı olmak üzere eserlerini seslendirmeye başladı. On beş yıl kadar radyo programlarında yer aldı. Bu yükselişte istikrarını bozmayıp, kendini plak ve sahne çalışmalarına vermiştir.
Zeki Müren, ilk konserini 26 Mayıs 1955 tarihinde verdi. Alışılmışın dışında, kendi tasarım ettiği kıyafetleri giyer ve saz ekibine de tek tip kıyafet giydirirdi. Sahneye makyaj yapıp, sıra dışı saç stiliyle çıkardı. Hayatında ara ara kadınlarla anılmasına rağmen hayatı boyunca evlilik yapmamıştır.
Bahiye Aksoy ile birlikte dönüşümlü olarak on bir yıl Maksim Gazinosunda sahne aldı. Zeki Müren hayatı boyunda 600’ü aşkın plak ve kaset doldurdu. 300 kadar şarkı besteledi. İlk kez 1955 yılında Türkiye’de verilen Altın Plak Ödülü’nü, ‘‘Manolyam’’ adlı şarkısıyla aldı. Zeki Müren ses sanatçılığı dışında oyunculukta yaptı.
1954 yılın da ‘‘Beklenen Şarkı’’ adlı filmde oynadı. Başarısını burada da devam eder ve kendi bestelediği 28 film de oynadı.
1965 yılın da Çay ve Sempati adlı tiyatro da baş rolde oynayarak kariyerinde zirve yapmıştır. Oyunculuk dışında 1965 yılında 100’e yakın şiir yazdı. Bu şiirlerini ‘‘Bıldırcın Yağmuru’’ adlı şiir kitabında yer aldı. Şiirlerin bazıları; Kazancı Yokuş ve Kendimi Arıyorum, Alınyazım, Çim Makası, Son Kavga, Bursa Sokağı vb. bunlardır.
Zeki Müren, hayatının son zamanlarında kalp rahatsızlığı ve şeker hastalığından dolayı sahne hayatından uzaklaştı. Sağlık durumundan dolayı Bodrum’daki evinde dinlenmeye karar verdi. TRT İzmir Televizyonunda kendisi için düzenlen tören sırasında kalp krizi geçirerek, 24 Eylül Salı günü hayatını kaybetti. Cenazesi Bursa’da EmirSultan Mezarlığına büyük bir kitlenin katılımıyla defnedildi.
Ölümünden sonra tüm mal varlığını, vasiyetle Türk Eğitim Vakfı ve Mehmetçik Vakfına bıraktı. Zeki Müren’in bu bağışlarıyla birlikte 2012’ye kadar 1900’e yakın öğrenci okutmuştur.
Kaynakça:
“Eserleri hakkında”. Türkiye Gazetesi. 26 Eylül 1996. ve İnternet
Zeki Müren (6 Aralık 1931, Bursa - 24 Eylül 1996, İzmir), Klasik Türk müziği sanatçısı. Aynı zamanda besteci, söz yazarı ve oyuncudur. Sanat Güneşi ve Paşa olarak anılan Müren, Türk sanat müziğinin en büyük isimlerinden kabul edilir.
Çocukluğu ve eğitimi
6 Aralık 1931'de Bursa'nın Hisar semtinde, Ortapazar Caddesi'ndeki 30 numaralı ahşap evde Kaya ve Hayriye Müren çiftinin tek çocuğu olarak dünyaya geldi. Ailesi Üsküp'ten Bursa'ya göç etmişti. Babası kereste tüccarıydı. Ufak tefek ve çelimsiz bir çocuktu. 11 yaşında Bursa'da sünnet oldu.
İlkokulu Bursa Osmangazi İlkokulunda (sonradan Tophane İlkokulu ve Alkıncı İlkokulu) okudu. Henüz ilkokuldayken yeteneği öğretmenleri tarafından keşfedildi ve müzikli okul müsamerelerinde baş rolleri oynamaya başladı. Hayatındaki ilk rolü, bu müsamerelerden birindeki çoban rolüdür.
Ortaokulu yine Bursa'da, Tahtakale'deki 2. Ortaokulda tamamladı. Ortaokulu bitirdikten babasına İstanbul'a gitme arzusunda olduğunu açıkladı ve onun da onayıyla İstanbul'daki Boğaziçi Lisesi'ne yazıldı. Bu okulu birincilikle bitirdi.
Olgunluk imtihanlarını pekiyi dereceyle verip İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisine (şimdiki Mimar Sinan Üniversitesi) girdi.
Yüksek Süsleme Bölümü Sabih Gözen atölyesinden mezun oldu. Desen çalışmalarını öğrencilik yıllarından başlayarak pekçok kez sergiledi.
Müzik kariyeri
Zeki Müren, Bursa'da tamburi İzzet Gerçeker'den aldığı solfej ve usul dersleriyle musiki bilgileri öğrenmeye başladı. 1949'da, Boğaziçi Lisesi'nde okurken Agopos Efendi (sinema yönetmeni ve senaryo yazan Arşavir Alyanak'ın babası) ile Udi Krikor'dan aldığı derslerle de musiki eğitimini sürdürdü.
Daha sonra fasıl musikisini iyi bilen ve geniş bir repertuvarı olan Şerif İçli'den çeşitli eserler meşk etti; Refik Fersan'dan, Sadi Işılay'dan, Kadri Şençalar'dan yararlandı.
1950 yılında henüz üniversite öğrencisiyken TRT İstanbul Radyosunun açtığı ve 186 adayın katıldığı solist sınavını birincilikle kazandı.
1 Ocak 1951'de, İstanbul Radyosunda canlı olarak yayımlanan bir programda ilk radyo konserini verdi ve bu konseri çok beğenildi. Bu konserde kendisine eşlik eden saz ekibi Hakkı Derman, Serif İçli, Şükrü Tunar, Refik Fersan ve Necdet Gezen'den oluşuyordu. Konserden sonra Hamiyet Yüceses stüdyoyu arayarak kendisini tebrik etti.
O yıllarda TRT Ankara Radyosu Anadolu'da en çok dinlenen radyo idi ve İstanbul Radyosu Anadolu'dan net olarak dinlenemiyordu. Aynı hafta klarnet sanatçısı Şükrü Tunar Müren'i Yeşilköy'deki kendisine ait plak fabrikasına götürerek yine kendi eseri olan Muhabbet Kuşu şarkısını plağa doldurttu. Bu plak sayesinde Müren tüm Anadolu'da tanındı.
Zeki Müren, bu başarılı ilk konserden ve plak çalışmasından sonra Türkiye radyolarında düzenli olarak eserler seslendirmeye başladı. Radyo programları on beş yıl sürdü, bunların çoğu canlı yayın programlarıydı. Müren bundan sonra kendini daha çok sahne ve plak çalışmalarına verdi.
İlk sahne konserini 26 Mayıs 1955 tarihinde verdi. Genellikle kendi dizayn ettiği sahne kıyafetlerini giyiyordu. Saz heyetine tek tip kıyafet giydirmek ve T podyum kullanmak gibi çeşitli yenilikler getirdi.
Maksim Gazinosu sahnelerinde aralıksız 11 yıl Behiye Aksoy ile dönüşümlü olarak sahne aldı.
Eserleri
Zeki Müren 600'ü aşkın plak ve kaset doldurdu. Plağa okuduğu ilk şarkı Şükrü Tunar'ın "Bir muhabbet kuşu" güfteli şarkısıdır. Müren 1955'te "Manolyam" adlı şarkısıyla Türkiye'de ilk kez verilen Altın Plak Ödülü'nü kazandı. 1991 yılında Devlet Sanatçısı seçildi.
300 dolayında şarkı besteledi. On yedi yaşındayken bestelediği "Zehretme hayatı bana cânânım" mısrasıyla başlayan acemkürdi şarkı bestelediği ilk şarkıdır. "Şimdi Uzaklardasın" (suzinâk), "Manolyam" (kürdilihicazkâr), "Bir demet yasemen", "Gözlerinin içine başka hayal girmesin" (nihavend) güfteli şarkıları sık sık okunan, en sevilen şarkılarıdır. Müren bu şarkıları plaklara da okumuştur.
Oyunculuk kariyeri
Zeki Müren 1954'te Beklenen Şarkı adlı filmde sinema oyunculuğuna başladı. Büyük bir ticarî başarı kazanan bu filmden sonra, şarkılarının çoğunu kendisinin bestelediği 28 filmde daha oynadı. 1965'te de Arena Tiyatrosu'nca sahneye koyulan Çay ve Sempati adlı oyunda baş rolü oynadı.
Diğer uğraşları
Zeki Müren, başarılı yorumculuk ve oyunculuk kariyerlerinin yanı sıra yüksek eğitimini aldığı desen tasarımına da devam etti. Sahne kıyafetlerinin pekçoğunu kendisi tasarladı. Resimle de uğraşan Müren öğrencilik yıllarından itibaren gerek desenlerini, gerekse resimlerini pekçok ilde sergiledi.
1965 yılında 100'e yakın şiirinin yer aldığı "Bıldırcın Yağmuru" adlı şiir kitabını çıkardı. Bu kitabında yer alan şiirlerinden bazıları Pembe Yağmurlar, Bursa Sokağı, İkinci Sadık Dost, Çim Makası, Son Kavga, Bu Bestecikler Sana, Alınyazım, Kazancı Yokuşu ve Kendimi Arıyorum'dur.
Rahatsızlığı ve vefatı
Zeki Müren kalp rahatsızlığı ve şeker hastalığı nedeniyle yaşamının özellikle son 6 yılında sahne hayatından ve medyadan uzaklaştı. Bodrum'daki evinde inzivaya çekildi. Bu dönemi "kendini dinlemek" olarak tarif eder.
24 Eylül 1996 Salı günü, TRT İzmir Televizyonunda kendisi için düzenlenen tören sırasında geçirdiği kalp krizi sonucu hayata gözlerini yumdu. Cenazesi çok büyük bir halk kalabalığının katıldığı büyük bir törenle kaldırıldı. Mezarı, doğum yeri olan Bursa'da Emirsultan Mezarlığı'ndadır.
Vasiyetinde tüm mal varlığını Türk Eğitim Vakfı ve Mehmetçik Vakfına bıraktı. 2012 yılına kadar 1800'den fazla öğrenci Zeki Müren'in yardımlarıyla eğitim aldı. Ölümünün ardından sanatçının Bodrum'da son yıllarını yaşadığı ev müze haline getirildi.
Özel hayatı
Zeki Müren hayatı boyunca hiç evlenmedi. 1950'lerin Türkiye'sinde alışılmış kalıpları zorlayan elbiseleri ve sahne davranışı ile halkın ilgisini sürekli olarak üstünde tutmayı başardı. Mesleğe başladığı ilk yıllarda daha sıradan kıyafetler ve saç stilleri taşımasına rağmen ileriki yıllarda kadınsı kıyafetler, saç modelleri ve makyajı ile sahnelerde yer aldı.
Kendisi hiçbir zaman cinsel yönelimi ile ilgili bir açıklama yapmadı ve zaman zaman adı kadınlarla anıldı ancak genel kanı eşcinsel olduğu yönünde idi.
Notlar
Kurallı ve ağdalı bir Türkçe konuşmaya özen göstermesi ile bilinir.
"Müziğin Paşası" olarak anılması, 1969'da Aspendos konserinden sonra ilk defa Antalya halkının kendisi için kullanmasıyla başlamıştır. Kendisi, bu şekilde anılmaktan memnun olmakla birlikte neden uygun görüldüğünü bilmediğini açıklamıştır.
Askerliğini 1957-1958 yıllarında yedek subay olarak Ankara Piyade Okulu (6 ay), İstanbul Harbiye Temsil Bürosu (6 ay) ve Çankırı'da (3 ay) yaptı.
Zeki Müren'in Karagöz sanatçısı Hayali Saf Deri Metin Özlen tarafından hazırlanan kuklası doğum yeri olan Bursa'da sahne aldı.
Genellikle günde dört saat uyurdu ve sabah kahvaltısı yapmazdı.
Her akşam saunaya girerdi.
Göz bozukluğunun derecesi 1,5'tu ancak hayatı boyunca hiç lens kullanmadı.
Doğum günü olan 6 Aralık tarihi, Onur Akay'ın önerisi ile tüm yurtta Türk Sanat Müziği Günü olarak kutlanmaktadır.
Diskografi
Zeki Müren diskografisi
Zeki Müren, sanat hayatı boyunca Grafson Plak, Coşkun Plak LP, Kalan, Türküola LP, Minareci Kaset, Sahibinin Sesi Greece, Balkan Plak, Yavuz Plak, Lider Plak ve Elenor LP ile çalışmıştır.
Albümleri
1970: Senede Bir Gün
1973: Pırlanta 1
1973: Pırlanta 2
1973: Pırlanta 3
1973: Pırlanta 4
1976: Güneşin Oğlu
1977: Mücevher
1978: Nazar Boncuğu
1979: Sükse
1981: Kahır Mektubu
1982: Eskimeyen Dost
1984: Hayat Öpücüğü
1985: Masal
1986: Ask Kurbani
1987: Helal Olsun
1988: Gözlerin Doğuyor Gecelerime
1989: Ayrıldık İşte
1989: Zirvedeki Şarkılar
1990: Dilek Çeşmesi
1991: Doruktaki Nağmeler
1992: Sorma
* Zeki Müren, yukarıda belirtilenler dışında, 1968-1974 yılları arasında Grafson Plak'tan kendi adıyla anılan 12 farklı albüm daha yayınlamıştır.
Ölümünden sonra yayınlanan albümler
2000: Muazzez Abacı ve Zeki Müren Düet
2002: Zeki Müren: 1955-1963 Kayıtları
2005: Selahattin Pınar Şarkıları
2005: Sadettin Kaynak Şarkıları
2006: Batmayan Güneş
2008: Baş Başa Radyo Günleri 1
2008: Baş Başa Radyo Günleri 2
2008: Baş Başa Radyo Günleri 3
2009: Lunapark Konseri
2009: Saklı Kayıtlar 1952-1984
Filmografi
Yıl Film Rol Notlar
1953 Beklenen Şarkı Zeki
1955 Son beste Zeki Müren
1957 Berduş
1958 Altın kafes Aynı filmde müzik yönetmenliği yaptı.
1959 Kırık plak
Gurbet Zeki
1961 Aşk hırsızı Zeki
1962 Hayat bazen tatlıdır
1963 Bahçevan
1964 İstanbul kaldırımları Zeki
1965 Hep o şarkı
1966 Düğün gecesi Aynı filmde müzik yönetmenliği yaptı.
