Elektron uzay-zamanda herhangi bir anda fotonlar tarafından vurularak saçılır ve yönü değişir.
Geriye saçılan elektron tekrar saçılarak yönünü tekrar değiştirir. Dolayısıyla elektron uzay-zamanda ileri- geri zikzaklar yaparak hareketini sürdürür. Bu herhangi bir anda elektronun farklı yönlerde geçişler yapması demektir.
Daha iyi anlamak için ardı ardına çok keskin virajları olan bir yol düşünün. Resimde de görüldüğü gibi, bu yolda gitmekte olan bir otomobil, her defasında ileri-geri kıvrılan virajlar nedeniyle yön değiştirmek durumunda kalıyor; aynı saçılan elektronun yön değiştirmesi gibi.
Dolayısıyla farklı yönlere giden farklı otomobiller varmış gibi bir durum ortaya çıkıyor, oysa hepsi aynı otomobil.
Şimdi, aynı durumu Wheeler'ın tek elektronu için düşünün. Süreki zamanda yukarı-aşağı hareket eden tek bir elektron. Bunu bir film olarak kaydedin ve daha sonra zamanın herhangi bir anında filme baktığınızda birçok parçacığın aşağı yukarı hareket ettiğini görürsünüz. Aşağı doğru olanlar pozitron, yukarı doğru yönelenler ise elektronlar: Çok sayıda parçacık ve anti parçacık görüntüsü veren tek bir parçacık.
Onlar, sanki bir zaman makinasından geçiyor gibiler!
Ancak bu çarpıcı fikir, elektronların neden pozitronlardan daha fazla olduğuna yanıt vermiyor. Fynman bu soruyu yönelttiğinde Wheeler'ın yanıtı onların proton ya da başka bir parçacık içinde saklı olabileceği yönünde olur.
Peki, ya diğer parçacıklar? O zaman proton, nötron gibi diğer her parçacık, zamanda ileri geri sıçrayan tek bir parçacık değil midir?
Ancak Wheeler'ın "tek elektron evren" fikri Fynman tarafından ciddiye alınır; bildiğimiz Fynman diagramlarının mantığı da zaten bu kavramlar üzerine kuruludur. Bu doğrultudaki çalışmaları ile Feynman 1965'te Nobel Fizik Ödülü alacak ve Nobel konuşmasında Wheeler'ın bu fikrinden esinlendiğini söyleyecektir.
Tek elektronlu evren fikrinde olduğu gibi Wheeler, fiziğin tuhaf ve alışılmadık köşelerini kurcalamaktan çekinmez.
Ona göre gerçeklik, evrende gözlemciler tarafından yaratılmaktadır. Bu doğrultuda "Katılımcı Antropik İlke"yi ortaya atar: "BigBang var, çünkü biz buradayız. Tek elektron fikri gibi ona da inanmak zorunda değilsiniz, ama büyüleyici bir düşünce."
Eğer haklıysa, bizler bilinçli gözlemciler olarak gerçekliğimizin yaratıcıları mı oluyoruz? Ya da evreni görselleştirme sürecinin katılımcıları mı, tabii kapasitemiz ölçüsünde!
Kaynakça
Geriye saçılan elektron tekrar saçılarak yönünü tekrar değiştirir. Dolayısıyla elektron uzay-zamanda ileri- geri zikzaklar yaparak hareketini sürdürür. Bu herhangi bir anda elektronun farklı yönlerde geçişler yapması demektir.
Daha iyi anlamak için ardı ardına çok keskin virajları olan bir yol düşünün. Resimde de görüldüğü gibi, bu yolda gitmekte olan bir otomobil, her defasında ileri-geri kıvrılan virajlar nedeniyle yön değiştirmek durumunda kalıyor; aynı saçılan elektronun yön değiştirmesi gibi.
Dolayısıyla farklı yönlere giden farklı otomobiller varmış gibi bir durum ortaya çıkıyor, oysa hepsi aynı otomobil.
Şimdi, aynı durumu Wheeler'ın tek elektronu için düşünün. Süreki zamanda yukarı-aşağı hareket eden tek bir elektron. Bunu bir film olarak kaydedin ve daha sonra zamanın herhangi bir anında filme baktığınızda birçok parçacığın aşağı yukarı hareket ettiğini görürsünüz. Aşağı doğru olanlar pozitron, yukarı doğru yönelenler ise elektronlar: Çok sayıda parçacık ve anti parçacık görüntüsü veren tek bir parçacık.
Onlar, sanki bir zaman makinasından geçiyor gibiler!
Ancak bu çarpıcı fikir, elektronların neden pozitronlardan daha fazla olduğuna yanıt vermiyor. Fynman bu soruyu yönelttiğinde Wheeler'ın yanıtı onların proton ya da başka bir parçacık içinde saklı olabileceği yönünde olur.
Peki, ya diğer parçacıklar? O zaman proton, nötron gibi diğer her parçacık, zamanda ileri geri sıçrayan tek bir parçacık değil midir?
Ancak Wheeler'ın "tek elektron evren" fikri Fynman tarafından ciddiye alınır; bildiğimiz Fynman diagramlarının mantığı da zaten bu kavramlar üzerine kuruludur. Bu doğrultudaki çalışmaları ile Feynman 1965'te Nobel Fizik Ödülü alacak ve Nobel konuşmasında Wheeler'ın bu fikrinden esinlendiğini söyleyecektir.
Tek elektronlu evren fikrinde olduğu gibi Wheeler, fiziğin tuhaf ve alışılmadık köşelerini kurcalamaktan çekinmez.
Ona göre gerçeklik, evrende gözlemciler tarafından yaratılmaktadır. Bu doğrultuda "Katılımcı Antropik İlke"yi ortaya atar: "BigBang var, çünkü biz buradayız. Tek elektron fikri gibi ona da inanmak zorunda değilsiniz, ama büyüleyici bir düşünce."
Eğer haklıysa, bizler bilinçli gözlemciler olarak gerçekliğimizin yaratıcıları mı oluyoruz? Ya da evreni görselleştirme sürecinin katılımcıları mı, tabii kapasitemiz ölçüsünde!
Kaynakça
- Richard P. Feynman - Nobel Lecture
- The black hole fifty years after: Genesis of the name
- What if every electron in the universe was all the same exact particle?
- What If Every Electron Is the Same Electron?