Zehirli olduğu için çoğu insanın bahçesine dikmekte çekindiği bitkiler vardır. Aslında bu tip bitkilerin çiçekleri çok etkileyicidir. Datura, Açelya, Atatürk çiçeği ya da zakkum gibi. Bu konuda daimi yeşil görüntüsüyle yaz kış bahçeye renk veren zakkum’u (Nerium Oleander) tanıtmak istiyorum.
Bitki Apocynaceae ailesinden, anavatanı Güney Avrupa, Kuzey Afrika sahilleri ve Japonya’dır. Budanmadığı, serbest büyüdüğü zaman 5 metrelik dev çalı ya da ağaççık görüntüsü alabilir. Türkiye’de tüm ılıman bölgelerde yetişebilir. Kışın kısa süreli kar yağışına, dona dayanabilir (mümkünse kar yağmadan bitkiyi dağalmasın diye iple bağlayın, aşırı yağıştan dallar yere yatarsa da sakın elle kaldırmaya ya da suyla temizlemeye kalkmayın. Donmuş dal zorla kalkarken kırılıyor, Suyla yıkanıncada daha çok donuyor, siz şevkat göstermeyin!…). Böyle ortamlarda zakkum soğuktan etkilense bile ilkbaharda budanarak tekrar dipten sürmesi sağlanabilir. Kışlar aşırı soğuk geçen yerlerde bahçede saksıyla da yetişebildiği için cam seralarda saklanabilir.
Bitkinin zehirli olmasına, çeşitli önlemler alarak karşı koyabilirsiniz. Budanırken eldiven giymek, budananları acilen çöpe atmak, bitkiyi evden uzak alanlara dikmek gibi. Asla budanan dalları yakmayın, kokusu bile zehirlidir!. Çiçekleri yaz başında açmaya başlar. Gübrelendikçe ekim ayına kadar devam edebilir.
Zakkumlar aslında hafif rutubetli toprakları, yazın kurumuş dere yataklarını, aşırı güneşli alanları çok sever.
Yazın sulanmadığı takdirde ölmez ama fazla da gelişmez. Deniz kenarında bile denizden gelen suya dayanabilir. Benim tavsiyem, siz bu bitkiyi yazın sulayın. Miktar, ilkbahar’da fazla, çiçeklerinden sonra az olsun. Üretimi de çok kolay; çeliklemeyle ya da suda köklendirmeyle yapılıyor. Sabrınız varsa tohumdan da üretiliyor. Tohumlar sonbaharda ortaya çıkıyor.
Zakkumları akdeniz mimarisinde yol kenarında, duvarın ardına 60 santimde bir çit gibi dikmek ya da yollarda alt dalları budayıp ağaç şeklinde kullanmak, gelenek olmuş. Yalın katlı çiçekler çok uzun, katmerliler biraz daha kısa çiçek açtığı için karışık dikilebilir .
Genelde pembe olanların dışında kırmızı, bordo, beyaz , sarı, somon çiçekliler ve ayrıca yaprakları sarı alacalı türleri de sonradan üretilmiştir. Bu alacalılar çiçeksiz dönemlerinde bile etkileyici oluyorlar. Önemli bir isteğide var bunların, biraz gölgeye bile dayanamıyorlar, kabak gibi hep güneşte kalacaklar, gölgede yapraklarındaki sarılar yemyeşil oluyor!.
Zakkumun tipik sivri uzun yaprakları sizi çok etkiledi ise, ev içinde yetişebilen benzer bir bitki var. İsmi Ficus alii (çiçeği yok!). Bakımı Ficus benjamina gibi ama bu tür biraz su seviyor…
Kur’an-ı Kerim’de zıkkımın kökü diye bahsedilen bitki zakkum değildir. Bu sebeple zakkum dikilmez diye batıl inanç bence çok yanlış. Sadece bitkinin yeşil bölümleri zehirli ve çiçeklerin kokusu yakınında oturursanız baş ağrısı yapabilirdiye yerini dikimde iyi seçin yeterlidir.
