Follow along with the video below to see how to install our site as a web app on your home screen.
Not: This feature may not be available in some browsers.
Foruma hoş geldin 👋, Ziyaretçi
Forum içeriğine ve tüm hizmetlerimize erişim sağlamak için lütfen foruma kayıt olun veya giriş yapın. Üyelik tamamen ücretsizdir ve sadece birkaç dakikanızı alır.
Çok eski bir web tarayıcısı kullanıyorsunuz. Bu veya diğer siteleri görüntülemekte sorunlar yaşayabilirsiniz.. Tarayıcınızı güncellemeli veya alternatif bir tarayıcı kullanmalısınız.
XIV. ve XV. yüzyılda Fransa ile İngiltere'yi karşı karşıya getiren çatışmadır. Fransızlarla İngilizleri 1337'den 1453'e kadar, yani gerçekte yüz on altı yıl süreyle karşı karşıya getiren çatışmaya «Yüzyıl Savaşları» adı ancak son yüzyılda verilmiştir. Bu adlandırma pek de yerinde sayılamaz, çünkü yüz yılı aşkın bir zaman sürüp giden gerçek bir savaş değil, art arda bir dizi barış evresiyle bir dizi askerî harekâtın birbirini izlemesi söz konusudur.
Bir Derebeylik Kavgası
XIV. yüzyılda İngiltere kralı Edward III, Valois Hanedanı'ndan Fransa kralı Philippe VI'ya bağımlı bir hükümdardı; bu nedenle Fransa'daki toprağı Guyenne için onun otoritesine boyun eğmek zorundaydı. Ama Edward III bu bağımlılığa daha fazla dayanamadı: ana tarafından Güzel Philippe'in torunuydu ve bu sıfatla da Fransa tahtında hak iddia edebilirdi.
Philippe VI'nın Guyenne'deki müdahalelerini bahane ederek 1337 yılında Fransa kralı ile bağlarını kopardı ve Fransa tahtını ele geçirmeğe kalkıştı.
İngiliz Zaferleri
İngiliz ordusu Fransız ordusunu Crecy'de (1346), Calais'de (1347), Poitiers'de (1356) yendi ve Fransa'nın tüm güneybatı kesimini ele geçirdi. Charles V ile Bertrand du Guesclin karşı harekete geçerek kaybedilen toprakların bir kısmını geri aldılar. Fakat İngiltere'nin yeni kralı Henry V'in 1415'te kazandığı Azincourt Zaferi'nden sonra İngilizler egemenliklerini Fransa'nın kuzey yarısına kadar genişlettiler. Fransa kralı Charles VII, Loire'ın güneyine çekilmek zorunda kaldı.
»İngilizleri Fransa'dan Kovmak»
Tam bu sırada Jeanne d'Arc işe karıştı: kuşatılmış olan Orleans'ı kurtardı (1429) ve Charles VII'yi Reims'te takdis etti. Çok geçmeden yakalanarak İngilizlere teslim edilen Jeanne d'Arc, Rouen'de ateşe atılarak yakıldı (1431). Ama onun eylemi Fransızları yüreklendirmiş olduğundan Fransızlar üst üste zaferler kazanmağa başladılar: Paris geri alındı (1436); İngilizler Normandiya ve Guyenne'den kovuldular; ellerinde Calais'den başka yer kalmadı (1558'de orayı da kaybettiler).
Calais Burjuvaları
Calais kenti, on bir aylık bir kuşatmadan sonra 1347'de İngiltere kralına teslim oldu. Kral kentin ilerigelenlerinden en zengin ve en güçlü altı kişinin, başları açık ve ayakları çıplak olarak sadece bir gömlekle gelip kentin anahtarını getirmelerini şart koştu. Öldürülecek olan altı rehine İngiltere kraliçesinin ricası üzerine ölümden kurtuldular.
(Solda) Azincourt Muharebesi'nde (25 ekim 1415), Fransız süvari ordusu, İngiliz okçu ve piyade birlikleri karşısında ağır bir yenilgiye uğradı. Bu muharebe, top güllelerinin ise karışmadığı, bilek gücüne dayanan son çarpışmalardan biri oldu.
(Sağda) Ecluse Muharebesi (24 haziran 1340), bıktırıcı Yüzyıl Savaşları'nın ilk kahramanlık hikâyelerine konu oldu: İngiltere kralı Edward III'ün donanmanı bu muharebede Philippe VI'nın donanmasını ezdi; Fransa bu çarpışmada 166 gemi kaybetti. Yüzyıl Savaşları'nın ilk yıllarında hayatta olan papaz Jean Froissart'ın kitabında yer alan minyatürlerden biri.
Yüzyıl Savaşları on dört ve on beşinci yüzyıllarda İngiltere ve Fransa krallıkları arasında belirli aralıklarla devam eden savaşlar.
Bu iki krallık arasında 12. yüzyıldan sonra İlk Yüzyıl Savaşı olarak adlandırılan savaş olmuş ve 1259 Paris Antlaşması ile geçici olarak barış sağlanmıştı. Asıl Yüzyıl Savaşları olarak adlandırılan mücadele 1337-1453 yılları arasında meydana geldi.[1]
Çatışmanın geçmişi 400 yıl öncesinde 911'de bulunur Carolingion Charles The Simple (18 Eylül 879-7 Ekim 929)(Simple (basit) diye adlandırılıyordu); Carolingion Hanedanlığı'nın bir üyesiydi. Fransa'yı Kral olarak (veya batı Fransa) 883-922/923 e kadar yönetti.)
Viking Rollo'nun (Vikingler'in ilk Kralı 860-932) krallığının Normandiya kısmına yerleşmesine izin verdi. 1066'da Normanlar savaşta William'ın komutası altındaydılar. Ve İngiltere'yi zaptettiler.
Anglo-Saxon liderliğini Hasting savaşında yenerek. Daha sonra yeni bir Anglo-Norman güc yapısını kurdular. Gelecekteki Rollo ile başlayan olayları kaydetmek önemlidir. Norman lider Fransa Kralı'nın vasalı idi;daha sonra onlar İngiltere Kralı olsalar bile.
İngiltere'de anarşi olarak bilinentakip eden bir savaş ve huzursuzluk döneminde (1135-1154) Anglo-Norman Hanedanlığını Angevin kralları başarı ile sonuçlandırıyordu.Gücün en yükseğinde Angevin'ler Normandy ve İngiltere'yi yanısıra Maine Anjou Touraine Gaskonya Saintogne ve Akitanya'yı kontrol ediyorlardı.
Böyle toprak kalabalığı bazen Angavin İmparatorluğu olarak biliniyordu. İngiltere kralı hala Fransa kralının vasalı idi.
Doğrudan doğruya pekçok Fransa toprağını yönetiyordu o zaman Fransa kralından başka. Bu durum sürekli çatışma sebebi idi.Fransa bu durumu bir dereceye kadar savaşla çözdü: Normandy'nin zaptı (1214) Saintogne savaşı (1242) ve sonuncusu Saint-Sardos savaşı (1324).
Bu suretle kıtadaki nüfüsu azaltılan İngiltere'ye Gaskonya'nın küçük bir bölgesi kaldı. Ve Norman sarayını mücevherleri tamamiyle kayboldu. Erken 14. yüzyıla kadar pekçok İngiliz aristokrat büyük babalarının ve onların babalarının zengin kıta bölgesinde kontrole sahip olduğunu hala hatırlıyorlardı.
Ve onlar burayı atalarının yurdu olarak kabul ediyorlardı. Bu toprakların mülkiyetini tekrar elde etmeyi motive ediyordu.[2]
Kendine özgü olaylar savaşın Fransa'da yer almasına sebep oluyordu. Direct Capetian krallığı ortaçağın en uzun devam eden hanedanlığı idi. Sülale bozulmadan devam ediyor krallar bu sürekliliği başarıyordu. 1314'de Direct Capetian kralı IV. Philip (1268-29 Kasım 1314) üç erkek mirasçı X. Louis V. Philip ve IV. Charles bırakarak öldü. En yaşlı oğul ve mirasçı X. Louis 1316'da öldü. Arkasında kendisinden sonra doğan biricik oğlu I. John ki doğumdan sonra aynı yıl içinde öldü. Ve bir kız evlat Joan ki onun babalık kaynağı şüpheliydi.
Philip'in tahta gelmesinden sonraİngilizler hala Gaskonya'yı kontrol ediyordu. Gaskonya çok faydalı olan tuz ve şarap üretiyordu. O zaman zeamet (tımar) dan ayrı idi. İngiliz toprağında olmasına rağmen Fransız tacını tutuyordu. Onun mülkiyeti iki kral arasında bir savaş kemiği idi. VI. Philip Edward'ın tanımasını bağımsızlık olarak talep ediyordu.
Edward ise babasının kaybettiği toprakları geri almak istiyordu. 1329'daki uzlaşma her iki tarafı da memnun etmedi. Yurtta çeşitli problemlerle yüz yüze gelerek Edward Philip'i Fransa kralı olarak kabul ediyordu. Ve kendisinin Fransa tacındaki hakkınfan vazgeçiyordu.
Gerçekte İngiliz'ler Gaskonya'yı tutuyordu. 1333'de III. Edward II. David of Scotland (II. David 5 Mart 1324-22 Şubat 1371 İskoç Kralı) ile şavaşa gitti. Fransa Auld Alliance (İskoçya-Fransa birliği bu birlik özellikle İngiltere'ye karşı olmaya amaçlıyordu.
İlk defa böyle bir anlaşma Paris'te 23 Ekim 1295'de imzalandı) birleşmesi altında idi. Ve İskoç Bağımsızlığı'nın İkinci Savaşı (Second War of Scottish Independence) başladı.
Fransa Bayrağı FransaPhilip Birleşik Krallık Bayrağı Birleşik Krallık dikkatini kuzey tarafa yoğunlaştırdığında Gaskonya'yı tekrar elde etme fırsatını gördü. Mamafih savaş çabuk bir şekilde İngiltere tarafı için başarı idi. Ve David Fransâ'ya kaçmaya zorlandı.
Kral Edward ve Edward Balliol (yaklaşık 1282-1364 kısa süreli İskoç kralı) tarafından Temmuzda Halidon Tepesi Savaşı'nda (Battle of Halidon Hill) yenilmesinden sonra.
1336'da Philip David'i İskoç tahtına tekrar getirmek için ve aynı zamanda Gaskonya'yı da ele geçirmek amacıyla plan yapıyordu.[2]
Genel olarak 1337'de başlayıp 1453'te bittiği kabul edilen Yüz Yıl Savaşları görünürde feodalite ve hanedan savaşlarıydı. Feodal nitelikteydi çünkü İngiltere kralı aynı zamanda Arquitania dükü olduğundan Arquitania'daki uyrukları dükle bir sorunları olduğunda onun süzerenine yani Fransa kralına başvurabiliyorlardı. Hanedan çatışmalarının temelinde ise Fransız baronlarının Fransa kralı IV.Charles'ın ölümünden sonra yerine İngiltere kralı III.Edward'ı değil VI.Philippe'i seçmeleri yatıyordu.
Fransa'nın toprakları olan ama ekonomilerinin temeli İngiliz yününe dayanan Arquitani ve Flandr'daki olaylar sonunda 1294'ten itibaren iki ülke arasındaki gerginliği iyice arttırdı.
Babası II.Edward'ın öldürülmesinden sonra kral ilan edilen III.Edward annesi İsabella of France'ı sürgüne gönderdi ve sevgilisi olan Mortimer'ı idam ettirdi (1330). Daha sonra da Fransa kralı IV.Philippe'in anne tarafından dedesi olmasına dayanarak Fransa tahtı üzerinde hak iddia etti; böylece Yüz Yıl Savaşları patlak verdi.[3]
Paris Antlaşmasından beri Fransa ve İngiltere kralları Aktinya için devamlı mücadele halindeydiler. Fransa kralı İngiltere kralına tabiydi. İngiltere Kralı Üçüncü Edvard’ın annesi Fransa Kralı Üçüncü Filip (Philippe)in kızıydı.
Fransa’da krallık 1328’de Kapetler Hanedanından Valois Hanedanına geçince Üçüncü Edvard yeni Fransa Kralı Altıncı Filip’e vasal olmayı reddedip Fransa tahtına geçmek isteyince mücadele yeni bir yön kazandı. Böylece iki krallık arasında savaş yeniden başladı. 1345’e kadar sönük bir şekilde devam eden çatışmalar bu tarihten îtibaren kızıştı. Fransa’da cereyan eden savaşlarda İngilizler birçok yerde Fransızları yendiler.
Üçüncü Edvard Fransız süvarilerini Greey’de bozguna uğrattıktan sonra Kale (Calais) şehrini ele geçirdi (1347). Bu savaşlar sırasında çıkan veba salgını dolayısıyla çok sayıda insan öldü. Savaşa bir süre ara verildiyse de anlaşma sağlanamadığı için 1355’te yeniden başladı. Fransızlar yine ağır yenilgiye uğradılar ve Kral İkinci Jean esir düştü.
Naib seçilen veliaht Şarl (Charles) zamanında Fransa karışıklık içerisinde kaldı. Düzeni yeniden sağlayan veliaht 1360’ta ağır şartlı bir antlaşma imzalayarak Fransa tahtını babasına bir kısım yerleri ise İngiltere kralına bırakmak zorunda kaldı.[1]
İlk saldırıyı başlatan İngiliz orduları Crécy'de Fransızları yendi (1346) ve Calais'yi ele geçirdi. Poitiers'de bir zafer daha kazanan (1356) İngilizler Fransa Kralı II.Jean'ı esir aldılar. Çaresiz kalan Fransızlar 1360'taki Brétigny Antlaşması'yla çok büyük topraklar kaybettiler.[3]
Babası İkinci Jean’ın ölümü ile tahta çıkan oğlu Beşinci Şarl’ın on altı yıllık saltanatı Fransızların toparlanmasını sağladı.
1369’da başlayan çarpışmalarda daha çok çete savaşları yapan Fransızlar İngiliz ordularını birer birer yok ederek daha önce kaybedilen yerlerin birçoğunu geri aldılar.
1380-1413 yılları arasında her iki devlette iç karışıklıklar çıktığından savaş olmadı. Tahta çıkan Kral Altıncı Şarl’ın bir süre sonra delirmesi üzerine Fransa iki partiye ayrıldı ve ülkede iç savaş başladı. Bundan dolayı Fransa’da bu barış döneminde kuvvetli bir yönetim kurulamadı.[1]
II. John oğlu I. Louis i kendi lehine İngiltere'ye esir olarak göderdiğinde o 1362 yılında kaçtı. II. John şövalye gibi kendisini teslim etti ve İngiltere'de tutsaklığa döndü.
1364 yılında onuruyla tutsak olarak öldü. Ve V. Charles (Fransa) (21 Ocak 1338- 16 Eylül 1380) 1364 yılından ölene kadar Fransa kralı) Fransa kralı olarak onun yerine geçti.
Brétigny Antlaşması Edward'ın Fransa tacındaki onun hak iddialarını tanımaz yaptı. Aynı zamanda o Aquitaine 'de topraklarını büyük bir şekilde genişletiyordu. Ve Calais'i zapt etmesini teyid ediyordu. Gerçekte Edward Fransa tacındaki hak iddiasından asla vazgeçmedi.
Ve Charles tahta çıkar çıkmaz Edward'ın yeni toprağını tekrar geri alarak özel bir durum yaptı. 1369 yılında sudan sebeble III. Edward Brétigny Antlaşması koşulları yerine getirmeyi başaramanıştı Charles bir defa daha savaş ilan ettti.[2]
V.Charles döneminde krallık orduları komutanı Bertrand du Guesclin'in önerisiyle benimsedikleri yeni stratejiye göre İngilizlerle çarpışmaktan kaçınarak ve sırayla kuşatma harekatı yürüterek kaybettikleri toprakların hemen hepsini 1374'ten önce geri aldılar. Prensle arasındaki mücadeleyi fırsat bilen İngiltere kralı V.Henry yeniden Fransa üzerine yürüdü ve Agincourt Savaşı'nı (1415) kazanarak Normandiya'yı aldı.[3]
İç buhranlarını daha erken halleden İngiliz Kralı Beşinci Henri (Henry) Fransa’nın bu karışık durumundan faydalanmak için harekete geçti. 1415’te Normandiya’ya çıkan Henri Fransızları ağır bir yenilgiye uğrattı. Fransız ileri gelenlerinin birçoğu öldü veya esir düştü.
1422’de Beşinci Henri ve Altıncı Şarl öldüler. Beşinci Henri’nin oğlu Altıncı Henri Paris’te Fransa kralı îlan edildi. Bu tarihten îtibaren altı yıl içinde İngilizler Loire Irmağına kadar bütün Kuzey Fransa’yı ele geçirdiler.
Bu sıralarda Altıncı Şarl’ın oğlu Yedinci Şarl’ın krallığını îlan etmesi yeni karışıklıklıklara yol açtı. İngilizler 1428’den sonra Loire ötesindeki bölgelerin anahtarı sayılan Orleans şehrini kuşattılar.
Bu kuşatma sırasında kuvvet dengesi yeniden değişti ve Yüzyıl Savaşlarının Fransa’nın zaferiyle sonuçlanacak son safhası başladı. Lorenli köylü bir kız olan ve dînî hislerle hareket ederek İngilizleri ülkeden çıkarma görevi aldığına inanan Jan Dark (Jeane d’Arc)ın Orleans’ı kurtarması Fransa’da millî hissin güçlenmesine sebep oldu.
İngilizleri Patay’da mağlup eden Jan Dark Yedinci Şarl’ı Reims’te tahta çıkardı. Jan Dark Paris’i kurtarma teşebbüsünde muvaffak olamıyarak esir düştü. Uzun süren bir muhakemeden sonra 1431’de canlı olarak yakılması Fransa’da milliyetçilik hislerini körükledi.
Kendi aralarındaki anlaşmazlıklara son veren Fransız halkı Yedinci Şarl’ın etrafında birleşerek İngilizlere karşı ayaklandılar.
Yedinci Şarl merkezî ve mahallî idareyi maliyeyi ve orduyu yeniden düzenledikten sonra kaybedilen yerleri geri almak için harekete geçti. 1436’da Paris 1441’de Champagne 1450’de Maine ve Normandiya 1453’te Guyenne İngilizlerin elinden alındı. Yalnız İngiltere’ye yakın olan Kale şehri onların elinde kaldı. Böylece savaş sona erdi. Ancak iki devlet arasında sulh Ağustos 1475’te imzalandı.[1]
VI.Charles'ın imzalamak zorunda kaldığı Troyes Antlaşması'na (1420) göre Fransa tahtının varisi V.Henry'nin oğlu VI.Henry olacaktı. Lorraine'li genç bir kızın Jeanne d'Arc'ın inancı ve coşkusuyla yeni bir güç kazanan Fransız orduları Orléans'ı kurtardılar ve Reims'de veliaht VII.Charles'a taç giydirdiler.
Jeanne d'Arc'ın İngilizler tarafından diri diri yakılmasından (1431) sonra kral İngiltere'nin müttefiki Bourgogne ile Arras Antlaşması'nı (1435) imzaladı orduda reform yaptı ve güçlü bir topçu sınıfı kurdu. Bu sayede Fransızlar sırasıyla Paris'i (1436) Normandiya'yı (1450) ve Arquitania'yı (1453) geri aldılar. Böylece herhangi bir anlaşma imzalanmadan savaş fiilen sona ermişti.[3]
Yüzyıl Savaşlarının Sonuçları
Yüzyıl Savaşlarının çok önemli sonuçları oldu. En başta her iki devlet savaştan çok büyük zarar gördü. Fransa yıkılıp yakıldığından ülkede yoksulluk arttı. Savaşlarda derebeylerin çoğu öldüğü için krallık otoritesi güç kazandı. Bu savaş aynı zamanda Avrupa’da bir devletin sömürge durumuna getirilemeyeceğini ortaya koydu.
Yüzyıl Savaşlarının Osmanlı tarihi için de önemi vardır.
İngiltere ve Fransa’nın uzun süre savaşmaları Osmanlıların Balkanlarda ilerlemelerini kolaylaştırdı. Öte yandan 1402 Ankara Savaşından sonra parçalanan Osmanlı Devleti yine bu mücadele dolayısıyla Avrupa tarafından önemli bir saldırıya maruz kalmadı.[1]
