A
aXi
Ziyaretçi
Ziyaretçi
Kardak Krizi Nedir?
Ocak 1996 yılında Yunanistan ile Türkiye arasında Türk Gemisinin karaya oturması sonucu Türk ve Yunan kurtarma ekipleri arasında çıkan anlaşmazlık iki ülkeyi savaşın eşiğine getirmişti.
Figen Akat adlı bir Türk gemisi 25 Aralık 1995 günü Ege Denizi'ndeki Kardak Kayalıkları'nda karaya oturdu. Bu olaydan sonra Yunanistan, deniz kazasının kendi karasularında olduğunu ileri sürdü. Türkiye ise, sözkonusu adaların kendisine ait olduğunu belirtti. Yunanlılar, bir süre sonra Kardak'a asker çıkarıp, bayrak dikti.
Bunun üzerine iki ülkenin deniz kuvvetleri, adanın çevresinde konuşlandı. Başbakan Tansu Çiller, "O asker gidecek, o bayrak inecek!" söylemiyle Türk Silahlı Kuvvetleri'nin savaşa hazır olduğu sinyalini verdi ve 30 Ocak 1996 gecesi adaya asker çıkarılmasını istedi. Türk SAT ve SAS Komandoları Kardak'ı kuşatmış olan Yunan domanmasının arasından geçerek hemen yandaki ikinci adaya gece operasyonu ile çıkıp Türk bayrağını diktiler.
Daha sonra Bill Clinton'un telofonu ve Amerikan delegesi Richard Holbrooke ile NATO Genel Sekreteri Javier Solana girişimleri sonucu kriz aşılmıştı.
Yarım saat geciksek Yunanla çatışırdık 14 Ocak 2008
Türkiye ile Yunanistan’ı 1995’te savaşın eşiğine getiren Kardak krizine müdahale eden SAT timinin komutanı Emekli Yarbay İz Metin, operasyonu anlattı: Tam savaş hazırlığı yaptık. Yaklaşık 40 Yunan gemisini ’uyutup’, o gece yarım saat önce Kardak’a çıktık. Geciksek, Yunanlılar ikinci timi çıkaracak, çatışma kaçınılmaz olacaktı...
FİGEN Akat adlı Türk gemisinin, sadece keçilerin otladığı Ege Denizi’ndeki Kardak Kayalıkları’nda 25 Aralık 1995 gecesi karaya oturması üzerine, Türkiye ile Yunanistan savaşın eşiğine gelmişti. Yunanistan, olayın kendi karasularında yaşandığını savunurken, Türkiye ise kayalıkların kendisine ait olduğunu iddia ediyordu. Tartışmalar sürerken Yunanistan’ın kayalıklara asker çıkarıp bayrak dikmesi, bardağı taşıran son damla oldu. Bir aydan fazla süren kriz sonunda dönemin Başbakanı Tansu Çiller, "O asker gidecek, o bayrak inecek" sözleriyle, Türkiye’nin savaşa hazır olduğunun sinyalini verdi. Bu açıklamalardan kısa süre sonra, 30 Ocak’ı 31 Ocak 1996’ya bağlayan gece, tüm Yunanistan’ı şaşkına çevirecek müthiş bir operasyon yapıldı.
4 SAAT SONRA ANLADILAR
O gece Binbaşı İz Metin komutasındaki 7 Türk SAT komandosu, adayı kuşatan Yunan donanmasını yanıltarak Batı Kardak Adacığı’na çıkmayı başardı. Yunan Deniz Kuvvetleri’nin ancak 4 saat sonra haberdar olduğu operasyonu örten sır perdesi, o günden bu yana bir türlü aralanamadı. Aradan 12 yıl geçti. Yunan Genelkurmay Başkanı Hristos Limberis’in istifasına sebep olan, dönemin Başbakanı Kostas Simitis Hükümeti’ni sarsan müthiş operasyonun komutanı Emekli Yarbay İz Metin, ilk defa konuştu ve "O gece Kardak’ta neler oldu?" sorusunun yanıtını, usta gazeteci Uğur Dündar’a verdi.
40 YUNAN GEMİSİ VARDI
İşte tamamı bu akşam saat 22.00’de CNNTURK’te, saat 00.15’te de Kanal D’de ARENA Programı’nda yayınlanacak röportajın çarpıcı bölümleri ve Emekli Yarbay İz Metin’in ağzından müthiş operasyonun bugüne kadar ’sır’ olan gerçekleri: "Doğu Kardak Adacığı’nda bulunan OEK timini etkisiz hale getirmek ve o adadan süpürmek için emir almıştım. Buna yönelik olarak planlarımı hazırladım. Akşam saatlerinde o emir değişti; sadece bir timimizin, Batı Kardak Adacığı’na çıkmasına karar verildi. Önce, helikopterle adacıkların çevresinde bir keşif uçuşu yaptık. Adacıklar, sabah saatlerinde 15-20 arası, akşama doğru 35’i aşkın irili ufaklı Yunan Donanması’na ait savaş gemisiyle kuşatılmıştı. Gece saatlerinde bu sayı, 40 Yunan savaş gemisine yaklaştı.
BLACK HAWK’LAR ALDATTI
Daha sonraki açıklamalarından, Yunan kuvvetlerinin, Batı Kardak Adacığı’nı yeterince düşünmediklerini öğrendim. Bizim açımızdan da, harekátı gerçekleştirmemiz için tahsis edilen iki Black Hawk helikopterinin yaptığı aldatma harekátları çok büyük kolaylık sağladı. Yunan gemilerinin tüm dikkatlerinin onların üzerine yoğunlaşmasına neden oldu. Bu esnada deniz, hava, yağmur durumunun da örtü ve gizlenmeye kolaylık sağlaması sanıyorum harekátımızı kolaylaştırdı.
SAVAŞ HAZIRLIĞI YAPTIK
Gece, 7 kişilik SAT timini, botla adaya gönderdim. Bu bir savaş hazırlığıydı. Hazırlıklarımız ve emirlerimiz bu doğrultuda oldu. Yunanlıların burnumuzun dibindeki bu adacıkları gelip sahiplenmelerine karşı verilen görevleri gözümüzü kırpmadan yerine getirmemiz gerektiğini anlattım. Bu konuda her türlü riski ve çatışmayı göze alıp, verilen görevi yerine getirmelerini söyledim. Gece boyunca bizim varlığımızı gerçeklemek için faaliyetler gösterdiler, projektörler yaktılar. Navarino Gemisi’nin bir helikopteri adanın üzerinde uçtu. Sonra, ilerleyen saatlerde kaza sonucu bu helikopter düştü, iki pilotu da hayatlarını kaybetti. Yunan kuvvetlerinin kesin varlığımızı, güneşin ilk ışıklarıyla tespit ettiklerini, onların notlarından öğrendim.
SAVAŞI YARIM SAAT ÖNLEDİ
Yunanlılar daha sonra birbirlerini suçladılar. Batı Adacığı’nın neden boş bırakıldığını çok tartıştılar. Doğu Kardak Adacığı’na çıkıp, Batı Adacığı’na asker çıkarmamaları gerçekten çok büyük stratejik bir hataydı. Başladıkları harekátın sonunu getirebilmeleri için kesinlikle bunu yapmaları gerekliydi. Eğer Batı Adacığı’nda Yunan timi olsaydı, savunmaya uygun olmadığı için kolaylıkla onları oradan çıkartırdık. Zaten daha sonra öğrendiğimize göre, onların yarım saatlik gecikmeleri, bizim çıkmamızı sağladı. Eğer biz gecikseydik, onlar da ikinci timlerini Batı Kardak Adacığı’na çıkartmış olacaklar ve böylece çatışma kaçınılmaz hale gelecekti.
Emir geldi boşalttık
EMEKLİ Yrb. İz Metin, operasyon sonrasını da şöyle anlattı:"Yunanlılar sabah bizi adada görünce, büyük bir hayal kırıklığı yaşamışlar. Biz ise gerekli destek harekátını da sağladık, aldatmamızı yaptık, her şey planladığımız gibi cereyan etti. Daha sonra her iki taraf askerine, sabah saatlerinde adadan ayrılma emirleri verildi. Sabah 08.00 sularında, Yunan OEK timleri adacığı boşalttı, 08.30’da da bizim tim..."
Clinton, Kardak Krizini Şaka Sanmış
"Bundan ders çıkardım, dünyada ülkelerin nasıl savaşın eşiğine geldiği konusunda buna benzer yüzlerce örnek verebilirim” diyen ABD eski Başkanı Bill Clinton, o gün Tansu Çiller'in şaka yaptığını sandığını söyledi.
ABD eski Başkanı Bill Clinton, “Sürdürülebilir Başarı İçin Liderlik” konferansındaki konuşmasında Türkiye ve Yunanistan arasında 1996’nın Ocak ayında yaşanan Kardak krizine değindi.
“Kardak krizi şaka gibiydi” diyen Clinton şunları anlattı: “Ben o gün Rusya başbakanıyla güvenlik görüşmeleri yapıyordum. Toplantının ortasında yardımcım, Türkiye ve Yunanistan’ın üzerinde koyunların yaşadığı Kardak kayalıkları yüzünden çatışmaya girmek üzere olduğunu söyledi. Bunun bir şaka olduğunu sandım. Toplantıyı yarıda bıraktım. Liderlerle, Türkiye başbakanıyla telefonda konuştum. Sonunda üzerinde 20 koyundan fazla yaşamadığı bir kayalık yüzünden savaş çıkmayacağına karar verildi ve krizden dönüldü. Ve bundan ders çıkardım, dünyada ülkelerin nasıl savaşın eşiğine geldiği konusunda buna benzer yüzlerce örnek verebilirim.”