-
- Katılım
- Kasım 5, 2010
-
- Mesajlar
- 11,182
-
- Çözümleri
- 2
-
- Tepkime puanı
- 5,026
-
- Puanları
- 354
Türkiye'de bir taraftan yukarıda belirtilen faktörlerin etkisi altında diğer taraftan da hava kütlelerine bağlı olarak genelde dört büyük iklim tipi dikkati çeker. Bunlar; Karadeniz iklim tipi, Akdeniz iklim tipi, Karasal iklim tipi ve Step iklim tipidir.
1. Karadeniz İklim Tipi
Ülkemizin kuzeyinde yer alan Karadeniz kıyılarında görülen bu iklim, her mevsim yağışlı, denizel termik özellikler gösteren ılıman karakterli bir iklim tipidir. Bu iklimde yağışlar barometre minimumları ile orografik şartlara bağlı olarak karşımıza çıkar. Bu iklim tipinde yıl boyunca az görülen don olaylarına karşılık sis olayı ise yer yer yoğun olmak üzere etkili olur. Ancak bu tip bütün kuzey kıyılarımız boyunca aynı özelliği göstermez. Doğu, orta, batı ve iç kesimlerde sıcaklık ve yağış şartlarına bağlı olarak farklı karakterlerde karşımıza çıkar. Doğu Karadenizdeki yağışları fazla "2500 mm." yüksekliğe çıkıldıkça daha fazla (3000 mm.) kışları ılık yazları sıcak geçek özelliklere karşılık Batı Karadeniz de yağışları daha az "1000-1200 mm." sıcaklık değerleri değerleri yaz ve kış olarak doğudan daha düşük olan bir iklim tipi ile karşılaşılır. Orta Karadenizde ise yağışlar doğu ve batıdan daha az (750-800 mm.) ve düzensiz sıcaklık değerleri daha düşük bir iklim tipi dikkati çeker. Kıyı ardında diğer bir değişle iç kesimlere bakan yamaçlarda ve vadi boylarında iç bölgelere geçiş özelliği gösteren bir iklim tipi ile karşılaşılır. Kıyı dağlarının gerisinde vadi oluklarında ve depresyonlarda Kastamonu, Bolu, Tokat, Amasya, Şebinkarahisar, Gümüşhane çevrelerinde yağış değerleri az yağış maksimumu kış ile İlkbahara kaymış sıcaklık değerleri düşük bir iklim tipi hakimdir.
2. Akdeniz İklimi
Yazları sıcak ve kurak kışları ılık ve yağışlı özelliğe sahip olan bu iklim gerçek olarak Akdeniz ve Ege Bölgelerimizde görülür. Bu iklimin görüldüğü yerlerde şiddetli yaz kuraklıkları ve yüksek sıcaklık değerleri hakimdir. Yaz günlerinde sıcaklık değerleri çoğu kere 40°C üstüne çıkar. Ortalama sıcaklıklardaki değerler yanında en sıcak ve en soğuk ayın geneldeki değerleri batı kesimde Ege Bölgesinde daha düşüktür. Bunun başlıca nedeni ise kıyının kuzeyden gelen soğuk baskınlarına açık olmasıdır. Yıllık yağış tutarları ise 600-700 mm. arasındadır. Ancak Akdeniz'in batı kesiminde ve Ege Bölgesinde değerler biraz yüksektir (Marmaris 800 mm., Fethiye, Muğla 1200 mm.). Yağışlar genelde kış ile kışa yakın aylarda yağmur şeklindedir. Bu iklimin etki alanı Akdeniz Bölgesinde dağların kıyıya çok yakın ve paralel uzanması nedeniyle dar Ege Bölgesinde ise dağların kıyıya dik gelmesi etkinin iç kısımlara doğru genişlemesini sağlar.
Ülkemizin kuzeybatı köşesindeki Marmara Bölgesinde ise Akdeniz iklimi ile Karadeniz iklimi arasında geçiş tipi şeklindeki iklim görülür. Bu iklimde yazlar biraz serinlerken kışlar daha fazla soğumuştur. Bu bölgemizde de gene en yağışlı mevsim kıştır. Fakat yaz kuraklığı azalmıştır. Bazı yıllarda Edirne ve İstanbul'da yaz yağışlarının payının %15-%18'e kadar çıktığı görülür. Ayrıca Akdeniz ve Ege bölgelerimizde çok ender olarak görülen don olaylarına bu bölgemizde daha sık rastlanır.
3. Step İklimleri
Bu iklim tipine iç bölgelerimizde rastlarız. Özellikle kuzey ve güneyde yer alan Karadeniz ve Toros dağlarının dik bir duvar gibi uzanması denizel etkilerin içlere sokulamamasına neden olur. Buna bağlı olarak bu sahalardaki iklim yazları az sıcak kışları soğuk yıllık yağış tutarları az yağışların daha çok ilkbahar ile kışın olduğu ve kış yağışlarının kar şeklinde görüldüğü karasal iklim tipine yakın bir şekilde karşımıza çıkar. Step iklimi İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerimizde birbirinden farklı özellikler gösterir. Güneydoğu Anadolu Bölgesinde yazlar çok daha sıcak kışlar daha az soğuk olarak karşımıza çıkar. Bu bölgemizde yaz kuraklığı çok daha şiddetlidir. Ortalama yaz sıcaklıkları ise 30°c üstündedir. Bölge ayrıca ülkemizde kaydedilen en yüksek (46,5°C) sıcaklık değerine sahip olmak bakımından dikkati çeker. Yağışlar daha ziyade kışındır. Yağış tutarları orta kesimlerde ve güneyde 300 mm. kadar iken kenarlarda yüksek alanlarda 500-600 mm.'yi bulur.
4. Karasal İklim
Bu tip iklim özellikle denizel etkilerden uzakta yükseltinin fazla olduğu Doğu Anadolu Bölgemizde dikkati çeker. Bu iklimin görüldüğü Doğu Anadolu Bölgemizde ülkemizdeki en düşük sıcaklık değerleri ile karşılaşılır, değerler -40°C, -46°C'ya kadar düşer. Karasal iklim Doğu Anadolu Bölgemizde kendini iki şekilde belli eder:
• Yüksek platolarda en çok yağışın yaz mevsiminde görüldüğü her mevsim yağışlı tip,• Alçak depresyonlarda vadi içlerinde ya
ğışların kış aylarında görüldüğü yarı kurak tip
Bu iklim tipinde yıllık yağış tutarları 350 mm. ile 1200 mm. arasında değişir. Üst seviyelerde yüksek değerler dikkati çekerken alçak depresyon alanlarında ve vadi içlerinde düşük değerler görülür.Di
ğer taraftan ülkemiz coğrafi bölgeleri farklı şekilde ortaya çıkan yağış rejimleri ile de değişiklikler gösterir. Bu bakımdan Türkiye'deki başlıca yağış rejimlerini Karadeniz yağış rejimi, Akdeniz yağış rejimi, Karasal yağış rejimi olmak üzere üç ana grupta toplayabiliriz.
Özellikle ülkemizin kuzeyinde Karadeniz kıyıları boyunca dikkati çeken Karadeniz yağış rejiminde yağış bütün mevsimlere düzenli bir şekilde dağılmıştır. Kurak mevsim yoktur. Yıl içinde fazla yağış sonbahar sonu ile kışın görülür.Ülkemizin yar
ısından fazlasını etkisi altına alan Akdeniz yağış rejimi ise şiddetli bir yaz kuraklığı ile dikkati çeker. Bu rejimin etkisi altında olan sahalarda bazı yıllar yaz aylarında hemen hiç yağış görülmez, yıl içinde en fazla yağış kış mevsimindedir.
Özellikle Akdeniz ve Ege Bölgelerimiz tamamen bu rejimin etkisinde kalır.
Karasal rejim tipinde yağışlar en çok ilkbahar yaz aylarındadır. Bu tipte en az yağışlı mevsim ise kıştır. Ülkemizde Karasal rejimin etkisi altında bulunan alanlar genelde Doğu Anadolu Bölgesi ile Doğu Anadolu'nun Kuzeydoğu kesimidir. Bu üç büyük tip dışında ayrıca Karadeniz, Akdeniz arasındaki geçişi sağlayan Marmara Tipi ile Akdeniz ile karasal tip arasında geçiş tipini oluşturan İç Anadolu geçiş tipleride ülkemizdeki diğer yağış rejim tiplerini oluştururlar. Bu tiplerden İç Anadolu geçiş tipinde yağış en çok kış en az yaz olurken Marmara tipinde ise yağış en çok ilkbahar en az ise yazdır.
1. Karadeniz İklim Tipi
Ülkemizin kuzeyinde yer alan Karadeniz kıyılarında görülen bu iklim, her mevsim yağışlı, denizel termik özellikler gösteren ılıman karakterli bir iklim tipidir. Bu iklimde yağışlar barometre minimumları ile orografik şartlara bağlı olarak karşımıza çıkar. Bu iklim tipinde yıl boyunca az görülen don olaylarına karşılık sis olayı ise yer yer yoğun olmak üzere etkili olur. Ancak bu tip bütün kuzey kıyılarımız boyunca aynı özelliği göstermez. Doğu, orta, batı ve iç kesimlerde sıcaklık ve yağış şartlarına bağlı olarak farklı karakterlerde karşımıza çıkar. Doğu Karadenizdeki yağışları fazla "2500 mm." yüksekliğe çıkıldıkça daha fazla (3000 mm.) kışları ılık yazları sıcak geçek özelliklere karşılık Batı Karadeniz de yağışları daha az "1000-1200 mm." sıcaklık değerleri değerleri yaz ve kış olarak doğudan daha düşük olan bir iklim tipi ile karşılaşılır. Orta Karadenizde ise yağışlar doğu ve batıdan daha az (750-800 mm.) ve düzensiz sıcaklık değerleri daha düşük bir iklim tipi dikkati çeker. Kıyı ardında diğer bir değişle iç kesimlere bakan yamaçlarda ve vadi boylarında iç bölgelere geçiş özelliği gösteren bir iklim tipi ile karşılaşılır. Kıyı dağlarının gerisinde vadi oluklarında ve depresyonlarda Kastamonu, Bolu, Tokat, Amasya, Şebinkarahisar, Gümüşhane çevrelerinde yağış değerleri az yağış maksimumu kış ile İlkbahara kaymış sıcaklık değerleri düşük bir iklim tipi hakimdir.
2. Akdeniz İklimi
Yazları sıcak ve kurak kışları ılık ve yağışlı özelliğe sahip olan bu iklim gerçek olarak Akdeniz ve Ege Bölgelerimizde görülür. Bu iklimin görüldüğü yerlerde şiddetli yaz kuraklıkları ve yüksek sıcaklık değerleri hakimdir. Yaz günlerinde sıcaklık değerleri çoğu kere 40°C üstüne çıkar. Ortalama sıcaklıklardaki değerler yanında en sıcak ve en soğuk ayın geneldeki değerleri batı kesimde Ege Bölgesinde daha düşüktür. Bunun başlıca nedeni ise kıyının kuzeyden gelen soğuk baskınlarına açık olmasıdır. Yıllık yağış tutarları ise 600-700 mm. arasındadır. Ancak Akdeniz'in batı kesiminde ve Ege Bölgesinde değerler biraz yüksektir (Marmaris 800 mm., Fethiye, Muğla 1200 mm.). Yağışlar genelde kış ile kışa yakın aylarda yağmur şeklindedir. Bu iklimin etki alanı Akdeniz Bölgesinde dağların kıyıya çok yakın ve paralel uzanması nedeniyle dar Ege Bölgesinde ise dağların kıyıya dik gelmesi etkinin iç kısımlara doğru genişlemesini sağlar.
Ülkemizin kuzeybatı köşesindeki Marmara Bölgesinde ise Akdeniz iklimi ile Karadeniz iklimi arasında geçiş tipi şeklindeki iklim görülür. Bu iklimde yazlar biraz serinlerken kışlar daha fazla soğumuştur. Bu bölgemizde de gene en yağışlı mevsim kıştır. Fakat yaz kuraklığı azalmıştır. Bazı yıllarda Edirne ve İstanbul'da yaz yağışlarının payının %15-%18'e kadar çıktığı görülür. Ayrıca Akdeniz ve Ege bölgelerimizde çok ender olarak görülen don olaylarına bu bölgemizde daha sık rastlanır.
3. Step İklimleri
Bu iklim tipine iç bölgelerimizde rastlarız. Özellikle kuzey ve güneyde yer alan Karadeniz ve Toros dağlarının dik bir duvar gibi uzanması denizel etkilerin içlere sokulamamasına neden olur. Buna bağlı olarak bu sahalardaki iklim yazları az sıcak kışları soğuk yıllık yağış tutarları az yağışların daha çok ilkbahar ile kışın olduğu ve kış yağışlarının kar şeklinde görüldüğü karasal iklim tipine yakın bir şekilde karşımıza çıkar. Step iklimi İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerimizde birbirinden farklı özellikler gösterir. Güneydoğu Anadolu Bölgesinde yazlar çok daha sıcak kışlar daha az soğuk olarak karşımıza çıkar. Bu bölgemizde yaz kuraklığı çok daha şiddetlidir. Ortalama yaz sıcaklıkları ise 30°c üstündedir. Bölge ayrıca ülkemizde kaydedilen en yüksek (46,5°C) sıcaklık değerine sahip olmak bakımından dikkati çeker. Yağışlar daha ziyade kışındır. Yağış tutarları orta kesimlerde ve güneyde 300 mm. kadar iken kenarlarda yüksek alanlarda 500-600 mm.'yi bulur.
4. Karasal İklim
Bu tip iklim özellikle denizel etkilerden uzakta yükseltinin fazla olduğu Doğu Anadolu Bölgemizde dikkati çeker. Bu iklimin görüldüğü Doğu Anadolu Bölgemizde ülkemizdeki en düşük sıcaklık değerleri ile karşılaşılır, değerler -40°C, -46°C'ya kadar düşer. Karasal iklim Doğu Anadolu Bölgemizde kendini iki şekilde belli eder:
• Yüksek platolarda en çok yağışın yaz mevsiminde görüldüğü her mevsim yağışlı tip,• Alçak depresyonlarda vadi içlerinde ya
ğışların kış aylarında görüldüğü yarı kurak tip
Bu iklim tipinde yıllık yağış tutarları 350 mm. ile 1200 mm. arasında değişir. Üst seviyelerde yüksek değerler dikkati çekerken alçak depresyon alanlarında ve vadi içlerinde düşük değerler görülür.Di
ğer taraftan ülkemiz coğrafi bölgeleri farklı şekilde ortaya çıkan yağış rejimleri ile de değişiklikler gösterir. Bu bakımdan Türkiye'deki başlıca yağış rejimlerini Karadeniz yağış rejimi, Akdeniz yağış rejimi, Karasal yağış rejimi olmak üzere üç ana grupta toplayabiliriz.
Özellikle ülkemizin kuzeyinde Karadeniz kıyıları boyunca dikkati çeken Karadeniz yağış rejiminde yağış bütün mevsimlere düzenli bir şekilde dağılmıştır. Kurak mevsim yoktur. Yıl içinde fazla yağış sonbahar sonu ile kışın görülür.Ülkemizin yar
ısından fazlasını etkisi altına alan Akdeniz yağış rejimi ise şiddetli bir yaz kuraklığı ile dikkati çeker. Bu rejimin etkisi altında olan sahalarda bazı yıllar yaz aylarında hemen hiç yağış görülmez, yıl içinde en fazla yağış kış mevsimindedir.
Özellikle Akdeniz ve Ege Bölgelerimiz tamamen bu rejimin etkisinde kalır.
Karasal rejim tipinde yağışlar en çok ilkbahar yaz aylarındadır. Bu tipte en az yağışlı mevsim ise kıştır. Ülkemizde Karasal rejimin etkisi altında bulunan alanlar genelde Doğu Anadolu Bölgesi ile Doğu Anadolu'nun Kuzeydoğu kesimidir. Bu üç büyük tip dışında ayrıca Karadeniz, Akdeniz arasındaki geçişi sağlayan Marmara Tipi ile Akdeniz ile karasal tip arasında geçiş tipini oluşturan İç Anadolu geçiş tipleride ülkemizdeki diğer yağış rejim tiplerini oluştururlar. Bu tiplerden İç Anadolu geçiş tipinde yağış en çok kış en az yaz olurken Marmara tipinde ise yağış en çok ilkbahar en az ise yazdır.