Türkiye'de Yaşanan İlk Askeri Darbe 27 Mayıs Darbesi ve Tarihçesi!
Bugün demokrasimize vurulan ilk ve en ağır darbe olarak bilinen 27 Mayıs 1960 darbesinin 59. yıldönümü. 27 Mayıs ihtilali olarak da anılan Türkiye Cumhuriyeti'nde yaşanan ilk askeri darbe emir komuta zinviri içinde gerçekleşmediği, 37 düşk rütbeli subayın planları ile icra edildiği söylenir. Peki zamanın hükümetini 27 Mayıs 1960 darbesine götüren olaylar nelerdi?
27 Mayıs 1960 Demokratik Parti hükümetinin askeri darbe ile iktidardan indirilmesi
Bugün 14 Mayıs 1950'de yapılan serbest seçimlerle iktidara gelen Adnan Menderes başkanlığındaki Demokratik Parti'nin 27 Mayıs 1960'da askeri darbe ile iktidardan indirilmesinin 59. yılı. Ülkedeki bir kesim soz konusu darbeyi zamanın Cumhuriyet Halk Partisi Başkanı İsmet İnönü'nün yaptırdığını söylese de, başka bir kesim de Menderes'in bu çıkmaz yola körü körüne girdiğini söyler.
İşte Adnan Menderes ve arkadaşlarını idama götüren ülke demokrasisine vurulan ilk ve en ağır darbe olan 27 Mayıs 1960 darbesi ve ayrıntıları!
Menderes'in baskı rejimini neden kurdu?
Demokrasi Partisi'nin (DP) 1950 seçimleri ile iktidara gelmesinin ardından ülkede 1957 yılında ekonomik sıkıntılar baş göstermeye başladı. Samet Kuşku adındaki bir subayın, 9 subayın bir araya gelerek iktidara darbe yapacakları ihbarını yapmasının ardından DP, o sıralarda Irak'ta yaşanan askeri darbenin de etkisiyle iktidarı kaybetme korkusu yaşadı ve baskı rejimini oluşturdu.
Daha sonra Adnan Menderes 1958'de zamanın muhalefet partisini "Kin ve Husumet Cephesi” diye adlandırarak soz konusu muhalefete karşı bir “Vatan Cephesi” kurdu.
İsmet İnönü seçimsiz iktidara gelmekle suçlandı
1958'de yaptığı yurt gezilerinde CHP'ye yüklenmeye başlamış ve bir konuşmasında CHP'yi secimsiz iktidara gelmekle suçlayarak, eger CHP savcılar üzerindeki baskısını cekmezse demokrasiye paydos edileceğini açıkladı. Bunun üzerine ise CHP Genel Başkanı İsmet İnönü, kimsenin demokrasiye paydos etmeye gücünün yetmeyeceğini, eğer böyle bir işe kalkışan olursa kendilerini parmaklıklar ardında bulacağını ifade etti.
Bu konuşmaların ardından 1959'de yurt gezilerine çıkan İsmet İnönü ise yurdun ceşitli kesimlerinde taşlı saldırılara ve linç girişimlerine maruz kaldı ve dokunulmazlığının elinden alınması istendi.
Menderes CHP'yi kapatmak ve basını susturmak için Meclis Tahkikak Komisyonu kurdu
Adnan Menderes'in 1960 yılında iktidardan seçtiği 15 üyeyle kurduğu Meclis Tahkikak Komisyonu; bütün siyasi faaliyetleri, komisyonla ilgili bütün yayınları, ve meclisteki tahkikat görüşmeleri yayın yasağını getirmek üzere 18 Nisan'da 3 yasak kararı aldı. Anayasaya çok aykırı olan bu baskı rejiminin kuruluşu beraberinde ülkede birçok sorunun da meydana gelmesine sebep oldu.
İsmet İnönü kurulan bu rejimle birlikte ülkenin bir uçuruma sürüklendiğini belirterek DP Hükumetini şu sözlerle uyardı.
Bu demokratik rejimi istikametinden ayırıp, baskı rejimi haline getirmek tehlikeli bir şeydir… Bu yolda devam ederseniz ben de sizi kurtaramam! Arkadaşlar, şartlar tamam olduğu zaman milletler için ihtilal meşru bir haktır.
İsmet İnönü bu sözlerinin ardından 12 oturum meclis toplantılarına oturmama cezası alarak meclisten ayrıldı.
Üniversite olayları çıktı ve 2 ögrenci öldü
Oluşan baski rejimi sonucu İstanbul Üniversitesi'nde olaylar baş göstermeye başladı. Öğrenciler DP hükümeti aleyhine mitingler düzenleyip sloganlar atmaya başladı. Öğrencileri dağitmak için guvenlik güçlerine emir verilmesinin ardından çıkan arbedede üniversite rektörünün de aralarında olduğu 16 kişi yaralandi ve 2 öğrenci hayatını kaybetti.
İstanbul ve Ankara'da gelişen olaylar sonucu Menderes Sıkı Yönetim ilan etti.
İsmet İnönü ve Cemal Gürsel'den Menderese önere geldi
Üniversitelerde çıkan olayların ve çatısmaların ardından Ismet İnönü ve Kara Kuvvetleri Komutanı Cemal Gürsel, Menderes'e öneri mektupları gönderdi. Söz konusu önerilerde hemen seçim tarihinin belirlenmesi, soruşturma komisyonunun kaldırılması, gazetecilere af çıkması ve göz altındaki ögrencilerin bırakılması yazıyordu.
Fakat Menderes ne İnönü'nün ne de Cemal Gürsel'in önerilerine kulak asmadı.
27 Mayıs Alparslan Türkeş "ihtilal bildirisini" okudu
Ülkede çıkan isyan ve çatışmaların ardından rahatsiz olan Türk Silahlı Kuvvetleri bazı general ve subaylardan oluşturduğu 38 kişilik bir Milli Birlik Komitesi ile, "DP'nin ülkeyi gitgide bir baskı rejimine ve kardeş kavgasına götürdüğü" gerekçesini göstererek 27 Mayıs sabaha karşı yönetime el koydu. Kurmay Albay Alparslan Türkeş 27 Mayıs 1960 sabahı Ankara Radyosu'ndan okuduğu bildiriyle ''ihtilal'' duyuruldu.
Bugün demokrasimizin içine düştüğü buhran ve son müessif hadiseler dolayısıyla kardeş kavgasına meydan vermemek maksadıyla, Türk Silahlı Kuvvetleri memleketin idaresini ele almıştır. Bu harekata Silahlı Kuvvetlerimiz; partileri içine düştükleri uzlaşmaz durumdan kurtarmak ve partiler üstü tarafsız bir idarenin nezaret ve hakemliği altında en kısa zamanda adil ve serbest seçimler yaptırarak, idareyi hangi tarafa mensup olursa olsun seçimi kazananlara devir ve teslim etmek üzere girişmiş bulunmaktadır.
Bugün demokrasimize vurulan ilk ve en ağır darbe olarak bilinen 27 Mayıs 1960 darbesinin 59. yıldönümü. 27 Mayıs ihtilali olarak da anılan Türkiye Cumhuriyeti'nde yaşanan ilk askeri darbe emir komuta zinviri içinde gerçekleşmediği, 37 düşk rütbeli subayın planları ile icra edildiği söylenir. Peki zamanın hükümetini 27 Mayıs 1960 darbesine götüren olaylar nelerdi?
27 Mayıs 1960 Demokratik Parti hükümetinin askeri darbe ile iktidardan indirilmesi
Bugün 14 Mayıs 1950'de yapılan serbest seçimlerle iktidara gelen Adnan Menderes başkanlığındaki Demokratik Parti'nin 27 Mayıs 1960'da askeri darbe ile iktidardan indirilmesinin 59. yılı. Ülkedeki bir kesim soz konusu darbeyi zamanın Cumhuriyet Halk Partisi Başkanı İsmet İnönü'nün yaptırdığını söylese de, başka bir kesim de Menderes'in bu çıkmaz yola körü körüne girdiğini söyler.
İşte Adnan Menderes ve arkadaşlarını idama götüren ülke demokrasisine vurulan ilk ve en ağır darbe olan 27 Mayıs 1960 darbesi ve ayrıntıları!
Menderes'in baskı rejimini neden kurdu?
Demokrasi Partisi'nin (DP) 1950 seçimleri ile iktidara gelmesinin ardından ülkede 1957 yılında ekonomik sıkıntılar baş göstermeye başladı. Samet Kuşku adındaki bir subayın, 9 subayın bir araya gelerek iktidara darbe yapacakları ihbarını yapmasının ardından DP, o sıralarda Irak'ta yaşanan askeri darbenin de etkisiyle iktidarı kaybetme korkusu yaşadı ve baskı rejimini oluşturdu.
Daha sonra Adnan Menderes 1958'de zamanın muhalefet partisini "Kin ve Husumet Cephesi” diye adlandırarak soz konusu muhalefete karşı bir “Vatan Cephesi” kurdu.
İsmet İnönü seçimsiz iktidara gelmekle suçlandı
1958'de yaptığı yurt gezilerinde CHP'ye yüklenmeye başlamış ve bir konuşmasında CHP'yi secimsiz iktidara gelmekle suçlayarak, eger CHP savcılar üzerindeki baskısını cekmezse demokrasiye paydos edileceğini açıkladı. Bunun üzerine ise CHP Genel Başkanı İsmet İnönü, kimsenin demokrasiye paydos etmeye gücünün yetmeyeceğini, eğer böyle bir işe kalkışan olursa kendilerini parmaklıklar ardında bulacağını ifade etti.
Bu konuşmaların ardından 1959'de yurt gezilerine çıkan İsmet İnönü ise yurdun ceşitli kesimlerinde taşlı saldırılara ve linç girişimlerine maruz kaldı ve dokunulmazlığının elinden alınması istendi.
Menderes CHP'yi kapatmak ve basını susturmak için Meclis Tahkikak Komisyonu kurdu
Adnan Menderes'in 1960 yılında iktidardan seçtiği 15 üyeyle kurduğu Meclis Tahkikak Komisyonu; bütün siyasi faaliyetleri, komisyonla ilgili bütün yayınları, ve meclisteki tahkikat görüşmeleri yayın yasağını getirmek üzere 18 Nisan'da 3 yasak kararı aldı. Anayasaya çok aykırı olan bu baskı rejiminin kuruluşu beraberinde ülkede birçok sorunun da meydana gelmesine sebep oldu.
İsmet İnönü kurulan bu rejimle birlikte ülkenin bir uçuruma sürüklendiğini belirterek DP Hükumetini şu sözlerle uyardı.
Bu demokratik rejimi istikametinden ayırıp, baskı rejimi haline getirmek tehlikeli bir şeydir… Bu yolda devam ederseniz ben de sizi kurtaramam! Arkadaşlar, şartlar tamam olduğu zaman milletler için ihtilal meşru bir haktır.
İsmet İnönü bu sözlerinin ardından 12 oturum meclis toplantılarına oturmama cezası alarak meclisten ayrıldı.
Üniversite olayları çıktı ve 2 ögrenci öldü
Oluşan baski rejimi sonucu İstanbul Üniversitesi'nde olaylar baş göstermeye başladı. Öğrenciler DP hükümeti aleyhine mitingler düzenleyip sloganlar atmaya başladı. Öğrencileri dağitmak için guvenlik güçlerine emir verilmesinin ardından çıkan arbedede üniversite rektörünün de aralarında olduğu 16 kişi yaralandi ve 2 öğrenci hayatını kaybetti.
İstanbul ve Ankara'da gelişen olaylar sonucu Menderes Sıkı Yönetim ilan etti.
İsmet İnönü ve Cemal Gürsel'den Menderese önere geldi
Üniversitelerde çıkan olayların ve çatısmaların ardından Ismet İnönü ve Kara Kuvvetleri Komutanı Cemal Gürsel, Menderes'e öneri mektupları gönderdi. Söz konusu önerilerde hemen seçim tarihinin belirlenmesi, soruşturma komisyonunun kaldırılması, gazetecilere af çıkması ve göz altındaki ögrencilerin bırakılması yazıyordu.
Fakat Menderes ne İnönü'nün ne de Cemal Gürsel'in önerilerine kulak asmadı.
27 Mayıs Alparslan Türkeş "ihtilal bildirisini" okudu
Ülkede çıkan isyan ve çatışmaların ardından rahatsiz olan Türk Silahlı Kuvvetleri bazı general ve subaylardan oluşturduğu 38 kişilik bir Milli Birlik Komitesi ile, "DP'nin ülkeyi gitgide bir baskı rejimine ve kardeş kavgasına götürdüğü" gerekçesini göstererek 27 Mayıs sabaha karşı yönetime el koydu. Kurmay Albay Alparslan Türkeş 27 Mayıs 1960 sabahı Ankara Radyosu'ndan okuduğu bildiriyle ''ihtilal'' duyuruldu.
Bugün demokrasimizin içine düştüğü buhran ve son müessif hadiseler dolayısıyla kardeş kavgasına meydan vermemek maksadıyla, Türk Silahlı Kuvvetleri memleketin idaresini ele almıştır. Bu harekata Silahlı Kuvvetlerimiz; partileri içine düştükleri uzlaşmaz durumdan kurtarmak ve partiler üstü tarafsız bir idarenin nezaret ve hakemliği altında en kısa zamanda adil ve serbest seçimler yaptırarak, idareyi hangi tarafa mensup olursa olsun seçimi kazananlara devir ve teslim etmek üzere girişmiş bulunmaktadır.