Türk Medeni Kanun Çerçevesİnde Evlatliğin Mirasçiliği

imported_Sahra · Mayıs 4, 2013

TÜRK MEDENİ KANUN ÇERÇEVESİNDE EVLATLIĞIN MİRASÇILIĞI[1]

1-BÖLÜM:

GENEL OLARAK

A-TÜRK MEDENİ KANUN’UNDA MİRASÇILIK

22.11.2001 kabul tarihli

4721 sayılı Türk Medeni Kanununa göre mirasçılık hakkı

yasal mirasçılar ve ölüme bağlı tasarruflar adı altında iki bölümde incelenerek

yasal mirasçıların

kan hısımları

sağ kalan eş

evlatlık ve devlet olarak kaleme alındığı görülmektedir. Kanunun zümre(parentel) sistemini benimseyerek

bir zümrede tek bir mirasçı olsa bile bunun diğer zümrelerdeki kişilerin mirasçılığına engel olması durumu[2]

1.zümrede murisin altsoyu

2. zümrede altsoyu bulunmayan murisin ana ve babası

3. zümrede ilk ikisinde mirasçısı bulunmayan murisin büyük ana ve büyük babası olarak karşımıza çıkmaktadır. Ayrıca

sağ kalan eş (madde 499)

evlilik dışı hısımlar (madde 498) ve evlatlığın miras hakkı (madde 500) ayrı ayrı düzenlenmiştir.

Buna göre “Evlâtlık ve altsoyu

evlât edinene kan hısımı gibi mirasçı olurlar. Evlâtlığın kendi ailesindeki mirasçılığı da devam eder” (madde 500).

B-EVLAT EDİNME VE MİRAS HAKKI
Evlat edinme kurallarını Medeni Kanun 305. ve devamındaki maddelerde düzenlenmiştir. Buna göre küçükleri birlikte evlat edinmede

eşlerin en az beş yıldan beri evli olmaları veya otuz yaşını doldurmuş bulunmaları

evli olmayanların ise otuz yaşını doldurmuş olma şartına bağlı olarak

her halükarda küçüğün yararına bulunması ve evlât edinenin diğer çocuklarının yararlarının hakkaniyete aykırı bir biçimde zedelenmemesi şartları aranmaktadır. Ergin ve kısıtlıklarda ise yardıma muhtaç ve evlat edinen tarafından en az beş yıldan beri bakılıp gözetilmekte veya küçükken en az beş yıl süreyle bakılıp gözetilmiş veya haklı sebepler mevcut ve evlat edinilen

en az beş yıldan beri evlat edinen ile aile hâlinde birlikte yaşamakta ise evlat edinenin oturma yeri mahkemesinde verilen kararla birlikte evlâtlık ilişkisi kurulmuş olur.
Kararla birlikte evlat edinme ilişkisi kesin evlenme engeli haline gelir. “Yani

evlat edinenle evlatlık evlenirse

bu evlilik mutlak butlanla geçersiz olacaktır.”[3] Kısacası

evlat edinen

anne ve babaya ait yükümlülükleri alacak ve evlatlık da evlat edinenin mirasçısı hale gelecektir (md 314).
Mirasçılığı düzenleyen 500. maddeye bakıldığında

eski Medeni Kanunda yer alan "kendisini evlât edinen kimseye

nesebi sahih füruu gibi mirasçı olurlar" ifadesi tamamen çıkarılmış

bunun yerine evlâtlığın "evlât edinene kan hısımı gibi mirasçı olurlar" ifadesi konulduğu görülmektedir. Zira yeni düzenlemeyle sahih- sahih olmayan nesep ayırımı kaldırılmış bulunmaktadır.[4]
Ayrıca 314/5e göre "Evlâtlığın

miras ve başka haklarının zedelenmemesi

aile bağlarının devam etmesi için evlâtlığın naklen geldiği aile kütüğü ile evlât edinenin aile kütüğü arasında her türlü bağ kurulur. Ayrıca evlâtlıkla ilgili kesinleşmiş mahkeme kararı her iki nüfus kütüğüne işlenir” denilerek evlat edinilme işleminin tamamlanması ile evlat edinilen ve füruuları evlat edinenin mirasçısı haline gelir bununla birlikte evlatlığın kendi öz ailelisiyle olan ilişkileri ve hakların (mirasçılık ve diğer her türlü hak) da koruma altına alınmıştır.
Ancak madde metninin kanunlaşması esnasında yapılan tartışmalar ve bazı milletvekillerinin Adalet Komisyonuna verilen muhalefet şerhlerinde incelendiği şekliyle “Evlat edinmede mirasçılık durumunu düzenleyen

evlâtlığın aynen diğer çocuklar gibi mirasçı olmasıyla ilgili hükmü

evlât edinenler açısından

evlât edinmeyi zorlaştırıcı bir hüküm olarak görüyorum. Bu konuda evlât edinme esnasında

tarafların serbestçe mirasçılık durumunu kararlaştırabilmelerine öbür taraftan evlât edinenin de evlâtlığa mirasçı olabilmesine imkân tanıyan bir esnek düzenlemenin yapılmasının evlâtlık müessesesine işlerlik kazandırması bakımından elzem olduğu” açıklaması evlatlığın mirasçılığına bir başka açıdan bakış sunmaktadır.[5]

2.BÖLÜM:

EVLATLIĞIN MİRASÇILIĞI KONUSUNDA UYGULAMADA ÇIKAN SORUNLAR

A- ŞEKLİ ŞARTINA UYULMAMASINDAN KAYNAKLANAN SORUNLAR

Konu ile ilgili sorunlar öncelikle toplumumuzda evlat edinmek isteyen ve evlatlık adayının yıllarca evlatlık ilişkisi içinde yaşamalarına rağmen

gerekli şekil şartlarının yerine getirilmemesi

kaçınılması

üzerinde durulmaması sebepleriyle resmen evlatlık durumuna girilmemesi

akabinde özellikle miras açısından ortaya çıkan sorunlar olarak önümüze gelmektedir. Örneğin kendi öz çocuğu olmamasına rağmen nüfüsuna kaydedilmiş ve uzun yıllar birlikte evlat ilişkisi içinde yaşayan ana-babanın ölümü ile kan hısımlarının

resmi evlatlık işlemleri yapılmadığı ve aslında evlatlık bağının kurumadığına ve mirastan evlatlığa pay verilmemesi gerektiğine dair Yargıtay’a yapılan başvuru neticesinde verilen bir karara göre

ilişki

iyiniyet koşulları çerçevesinde değerlendirilerek

yıllarca bu evlatlık ilişkisine ses çıkarmayan

itiraz etmeyen hısımların

salt mirastan pay almak amacıyla bunu öne sürmeleri kabul edilmemiştir.

Şekil şartı eksikliği ile ilgili verilebilecek bir diğer örnek ise (eski Medeni Kanun zamanında olmasına dikkat çekilerek):
ÖZET : Evlatlık ilişkisi resmi senet düzenlenmekle meydana gelir. Nüfusa kayıt işlemi geçerlik koşulu değildir. Miras bırakan sağken noterdeki işlem tamamlanmış olmasına rağmen nüfusa kayıt işleminin ölümden sonra yapılması evlatlığın mirasçılık sıfatını kaldırmaz.
DAVA VE KARAR : Vecdi ile Lütfiye arasındaki veraset iptali davasının yapılan muhakemesi sonunda davanın reddine dair verilen hüküm davacı tarafından temyiz edilmekle evrak okunup gereği düşünüldü:
Dosyadaki yazılara

kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle evlatlık ilişkisi resmi senet düzenlenmekle meydana geleceğine

nüfusta tescil işlemi geçerlik şartı olmadığına

olayda miras bırakan Mahmut sağken noterdeki işlemin tamamlanmış olmasına rağmen nüfusa kayıt işleminin ölümünden sonra yapılmasının mirasçılık sıfatını kaldırmayacağına göre yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun olan hükmün ( ONANMASINA ) ve aşağıda yazılı onama harcının temyiz edene yükletilmesine oybirliğiyle karar verildi.[6]denilerek geçerlik şartına dikkat çekilmektedir.
Bunun gibi bir diğer kararda ise

evlat edinme işlemleri tamamlanmadan evlat edinmek isteyenin ölümü ile vekilin genel vekaletname ile açtığı davanın reddedilmesi gerekliliğine karar verilmiştir ve evlatlık alınmak istenenin bu durumda mirasçı olamayacağı önümüze çıkmaktadır.
ÖZET :1- Evlat edinme başvurusundan sonra evlat edinen ölmüştür. Ölümle vekalet ilişkisi sona ermiştir. Vekilin evlat edineni temsil yetkisi kalmamıştır. Bu bakımdan davacı vekilinin temyiz talebinin reddi gerekir.
2- Evlat edinme başvurusu

evlat edinenin vekili eliyle yapılmıştır. Evlat edinme münhasıran şahsa bağlı haklardan olup

müteveffa tarafından verilen vekaletnamede vekile bu hususta açık bir yetki verilmemiştir. Vekaletnamesinde "evlat edinme" hususunda yetkisi bulunmayan vekilin müvekkili adına genel dava vekaletnamesiyle yaptığı evlat edinme başvurusu

sonradan evlat edinen tarafından icazet verilmedikçe sonuç doğurmaz. Evlat edinenin davaya icazeti bulunmamaktadır. Bu bakımdan davanın reddi doğrudur.
DAVA : Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen ve yukarıda tarih numarası gösterilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:
KARAR : 1-Evlat edinme başvurusundan sonra evlat edinen 1.10.2003 tarihinde ölmüştür. Ölümle vekalet ilişkisi sona ermiştir. ( BK. md. 397/1

35 ) Vekilin evlat edineni temsil yetkisi kalmamıştır. Bu bakımdan davacı vekili avukat Özlem Altan'ın temyiz dilekçesinin reddi gerekmiştir. 2-Evlat edinme başvurusu

evlat edinenin vekili eliyle yapılmıştır. Evlat edinme münhasıran şahsa bağlı haklardan olup

müteveffa tarafından verilen vekaletnamede vekile bu hususta açık bir yetki verilmemiştir. Vekaletnamesinde "evlat edinme" hususunda yetkisi bulunmayan vekilin müvekkili adına genel dava vekaletnamesiyle yaptığı evlat edinme başvurusu

sonradan evlat edinen tarafından icazet verilmedikçe sonuç doğurmaz. Evlat edinenin davaya icazeti bulunmamaktadır. Bu bakımdan davanın reddi

sonucu itibarıyla doğrudur.
SONUÇ : 1-Davacı vekilinin temyiz dilekçesinin yukarıda l. bentte gösterilen sebeple REDDİNE

2-Davalının temyizi ile ilgili olarak da

hükmün 2. bentte gösterilen sebeple ONANMASINA

aşağıda yazılı harcın davalıya yükletilmesine

peşin harcın mahsubuna

temyiz peşin harcını yatıran davacıya geri verilmesine

17.03.2004 gününde oybirliğiyle karar verildi.[7]

B-EVLATLIĞIN MİRASTAN ÇIKARILMA SORUNU

Konu ile ilgili bir diğer sorun ise

toplumumuzda kan bağının üstün tutularak

evlatlık alınanın işlediği kusurdan dolayı hemen akla eski Medeni Kanunda yer alan mirastan iskat sebeplerinin gelmesi ve evlatlık sözleşmesinin ref’ine çalışılmasıdır. Örneğin Yargıtay 2. Hukuk dairesinin verdiği eski tarihli bir kararda

medeni kanunun mirastan iskat sebepleri bulunması halinde evlatlık ilişkisinin kaldırılabileceği ve evlatlığın "allah belalarını versin

ben onlara gösteririm

ayda beş milyon verirlerse bakarım" demesi

ağır kusur olarak nitelendirilmiştir.[8]

Bunun gibi

bir başka kararda da “Olayda davalı evlatlığın evlat edinen davacı ( M. )'i dövdüğü

( D. )'yü de evden kovduğu anlaşılmıştır. Öte yandan davalı

evlenmesi sırasında mali imkan sağlamak için evlatlığa alınmayı kabul ettiğini ve evlendiğine göre artık onlarla ilişkisinin kalmadığını belirtmiştir. Bu yön tanık sözleriyle teyit edildiğine göre davalının davranışlarının

mirastan ıskatı gerektirecek nitelikte olduğu şüphesizdir. Bu durumda davacılar için evlatlığın ref'ini isteme hakkı doğmuş bulunmaktadır.” Denilerek mirastan iskat sebepleri gerçekleştiğinde evlat edinen

evlatlık sözleşmesinin ref'ini isteyebileceği belirtilmiştir.[9]

Ancak anılan kararlar 743 sayılı eski Medeni Kanuna ait olup

bugün için açılacak davada uygulama yeri bulunmaması ve yürürlükte bulunan 4721 sayılı Medeni Kanunun 510. maddesinde düzenlenen mirasçılıktan çıkarma sebepleri

yani mirasçının ağır kusuru veya aile hukukundan doğan yükümlülüğü yerine getirmemeye dayanılması ile evlatlığın mirasçılıktan çıkarılabileceği düzenlemiştir. Konu

[Sadece üyeler linkleri/resimleri görebilir. http://www.foruminci.net/register.php] da hukukçular tarafından tartışılmış ve “Fakat 4721 sayılı yasa düzenlemesi farklıdır ve kanımca evlatlık ilişkisi bir kez sıhhatli biçimde kurulduktan sonra geri dönüşü mümkün değildir. Yani evlatlık öz çocuk gibi olur.4721 sayılı (md.317

318) yasa evlatlık ilişkisinin kaldırılmasına sebep olarak "rızanın bulunmaması" ve "diğer noksanlar" olarak belirlemiş ve hatta "Noksanlıklar bu arada ortadan kalkmış veya sadece usulü ilişkin olup ilişkinin kaldırılması evlatlığın menfaatini ağır biçimde zedeleyecek olursa

bu yola gidilemez."diyerek evlatlık ilişkisini ayakta tutma konusunda açık bir irade belirtmiştir”[10] denilerek

evlat edinilen küçüğün şizofren olması ve saldırgan hareketler sergilemesinin anlatıldığı somut olayda ancak mirastan ıskat nedenlerinin tartışılabileceği ve evlatlık ilişkisinin kaldırılmasının mümkün olmadığı yönünde görüş bildirilmiştir.

Ayrıca evlatlık ilişkisinin kurulmasının ardından

hukukumuzdaki zümre sistemine göre murisin evlatlığı olduğu takdirde

o kişinin kan hısmı gibi mirasçı olacağından

diğer zümreye mirasın geçmemesi bu zümredeki kişileri rahatsız etmekte ve gerek evlatlık şartlarının bulunmadığı

gerekse başka iddialarla

evlatlığın mirastan yararlanması engellenmeye çalışılmadır. Örneğin;
ÖZET : Evlatlık ve alt soyu evlat edinene kan hısmı gibi mirasçı olacağından evlatlığın evlat edinenden daha önce ölmüş olması onun füruğlarının evlat edinenin mirasçısı olmasına engel teşkil etmez.
DAVA : Taraflar arasında görülen davada; davacı

miras bırakanı Fatma'nın mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla 431 ada 111 parsel sayılı taşınmazda bulunan paylarını davalılara satış suretiyle devrettiğini

gerçek değer ile satış değeri arasında fark olduğunu ileri sürüp

muvazaa nedeniyle tapu kayıtlarının iptaline karar verilmesi isteğinde bulunmuştur Davalılar

miras bırakanınevlatlığının çocuğu olan davacının dava açma sıfatı olmadığını

taşınmazların bedelini ödeyerek satın aldıklarını belirtip

davanın reddini savunmuşlardır. Mahkemece

evlat edinenden önce ölen evlatlığın mirasçılarının evlat edinenin mirasçısı olamayacağı

bu nedenle davacının dava açma hak ve sıfatı bulunmadığı

hatalı olarak alın mirasçılık belgesinin hukuki işlevi bulunmayacağı gerekçesiyle

davanın reddine karar verilmiştir. Karar

davacı tarafından süresinde temyiz edilmiş olmakla

dosya incelendi

gereği görüşülüp düşünüldü:
KARAR : Dava

muris muvazaası nedeniyle tapu iptali isteğinde ilişkindir. Mahkemece

davanın sıfat yokluğundan reddine karar verilmiştir.
Dosya içeriğinden

toplanan delillerden

miras bırakan Fatma'nın davaya konu 431 ada 111 parsel sayılı taşınmazdaki paylarını 13.11.1992

09.03.1993

20.10.1994 tarihli akitlerle davalılar Reyhan ve Ayşe'ye temlik ettiği görülmektedir. Davacı

miras bırakanın evlatlığının füruudur. Kök miras bırakan 24.04.2000 tarihinde

evlatlığı Hüseyin ise

17.11.1994 tarihinde kendisinden önce ölmüştür. Medeni Kanun'un 500. maddesi gereğince

evlatlık ve alt soyu evlat edinene kan hısmı gibi mirasçı olacağından evlatlığın daha önce ölmüş olması onun füruğlarının evlat edinenin mirasçısı olmasına engel teşkil etmez. Öyleyse

kök miras bırakanın yasal mirasçı konumunda bulunan davacının davada sıfatı bulunduğu tartışmasızdır.
SONUÇ : Hal böyle olunca

davada sıfatın varlığı gözetilerek işin esasının incelenmesi ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu üzere hüküm kurulması doğru değildir. Davacının temyiz itirazları yerindedir. Kabulüyle hükmün açıklanan nedenle H.U.M.K.'nun 428. maddesi gereğince BOZULMASINA

peşin alınan harcın temyiz edene geri verilmesine

19.02.2004 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.[11]

Tıpkı bunun gibi bir evlatlığın sağ olmadığı takdirde kendine kalan mirasının füruuna intikal edeceğine dair eski medeni kanun zamanında verilmiş ancak

günümüzde de uygulama kabiliyeti olabilen bir diğer kararda da evlat edinen kimsenin evlatlığın mirasçısı olamamakla beraber

evlatlığın önce ölmesi ile beraber füruunun evlat edinene mirasçı olabileceği açıklanmıştır.
ÖZET : Evlatlık ve füruu ( alt soyu ) evlat edinenin nesebi sahih füruu gibi mirasçısı olacağı için evlat edinenin öldüğü sırada

evlâtlık sağ olmadığı takdirde mirası onun ( yani evlatlığın) alt soyuna intikal eder. Dosyada toplanan delillere göre

evlât edinen ( E. )'nin ( A. )'yi evlât edindiği ve 20.7.1983 tarihinde de vefat ettiği gerçekleşmiştir. Her nekadar

evlât edinen (E.)'nin öldüğü tarihte evlâtlık ( A. ) ölmüş durumda ise de çocuklarının bulunduğu ve sağ oldukları anlaşılmaktadır. Öyle ise

evlatlığın füruu olan ( C. ) ve kardeşlerinin evlât edinenin mirasçısı olacaklarının kabulü gerekir. Bu yön gözetilmeden

evlât edineni mirasçısının

ancak evlatlığın kendisi olabileceği sebebine dayanılarak davanın reddine karar verilmesi isabetsizdir.[12]

Foruma hoş geldin 👋, Ziyaretçi

Türk Medeni Kanun Çerçevesİnde Evlatliğin Mirasçiliği

imported_Sahra