Türk askerlerini kurşuna dizdiler
Sarıkamıº'ta Ruslara esir düºerek Hazar Denizi'ndeki bir adada binlerce Türk'ün açlık ve iºkence sonucu öldüğüyle ilgili kayıtlar KGB'nin arºivinden çıktı. Sarıkamıº Harekatı'nda Ruslara esir düºerek Hazar Denizi'ndeki Nargin Adası'na götürülen binlerce Türk'ün açlık ve iºkence sonucu öldüğüyle ilgili kayıtlar 92 yıl sonra KGB'nin arºivinden çıktı
Birinci Dünya Savaºı'nda esir kampı olarak kullanılan, 10 bine yakın Türk asker ve sivilin ºehit edildiği tahmin edilen Hazar Denizi'ndeki Ruslara ait Nargin Adası'nın görüntüleri, Rus Gizli Servis Teºlikatı'nın (KGB) arºivlerinden çıktı.
Tam 92 yıl sonra, Sarıkamıº Dayanıºma Grubu'nun uzun çalıºmalarıyla ortaya çıkan kayıtlarda, 1914-1915 yıllarında, Sarıkamıº Harekatı'nda Anadolu köylerinden esir alınan sivil ve askerlerin görüntüleri yer alıyor. Tarihi kaynaklarda, Türk esirlerin çoğunun, susuzluktan, yılanların zehirlemesi ve Rusların kurºuna dizmesiyle ºehit olduğu yazıyor.
ÇOCUKLAR VE YAªLILAR DA KAMPTA ÖLDÜ
KGB tarafından propaganda amaçlı çekilen kayıtlarda, 10-15 kiºilik gruplar halinde ortada bulunan bir tencereden yemeklerini yiyen, açlık ve ağır kıº ºartlarına dayanamadıkları için hafızalarını ve sağlıklarını kaybettiği anlaºılan ve sağa sola sallanarak yürüyen esirlerin görüntüleri var. Esir düºenlerin çoğunun ºehit olduğu bilinen adada çekilen görüntüler arasında, çoğu anne ve babasız kalan bebek ve çocukların toplu halde denize girmeleri de kaydedilmiº. Sarıkamıº Dayanıºma Grubu Baºkanı Prof. Dr. Bingür Sönmez, Nargin Adası'nın bir kısmının tamamen mezarlık olduğunu ve bu mezarlıktan getirdikleri kemikler üzerinde yapılan incelemelerde aralarında Türkler'in de olduğunun ortaya çıktığını belirterek, Ada'nın Türk ºehitliği yapılması için çalıºacaklarını da ifade etti.
ESİRLER SU DİYE YALVARIYORDU
Bakü'deki Hümmet Parti Baºkanı olan Dr. Neriman Nerimanov o tarihlerde ºehir dumasına sunduğu raporda ºunları söylüyordu: “Burada su çetinlikle ele düºen bir ºeydir. Burası adeta arsa-i kerbeladır. Su olanda hörek yok, hörek tapılanda su yoktur. Bu yılanlar yuvasında yaºamaya değil, ölmeye mahkum olan zavallılar susuzluktan göğermiº, kurumuº dillerini ağızlarından çıkarıp dudaklarını kemiriyor, 'su' diye ah vah ediyorlardı. Burada içmeyede su tapılmıyor. Buraya su karadan geliyor. Cezirenin özünün içmelik suyu yoktur. Bazen oluyor ki deryada ºiddetli külek oluyor. O günlerde barkazlar cezireye yanaºmıyorlar. Barkaz gelmeyince su da yok. Sivil esirler içinde 80 yaºında bitmiº halde ihtiyar kiºilerle, 2 yaºından 15 yaºına kadar körpe çocuklar vardı”
Zapsu'nun dedesi kaçmıº
Adaya Türk ºehitliği açılması konusunu daha önce gündeme getiren eski milletvekillerden Turhan Çömez, o dönemde Dıºiºleri Bakanlığı görevini yürüten Abdullah Gül'e yazdığı mektupta adada esir olarak kalan isimlerden birisinin de Baºbakan Erdoğan'ın danıºmanı Cüneyd Zapsu'nun dedesi Abdürrahim Zapsu'nun olduğunu dile getirmiºti. Dede Zapsu, esir kaldığı Nargin Adası'ndan bir hemºirenin yardımı ile kömür kamyonunun içinde kaçmayı baºarmıº.
Bir adı da cehennem adası
Ruslar tarafından ağır suçluların konulduğu ada, Birinci Dünya Savaºı sırasında, Prens Oldenburg'un talimatıyla esir kampına dönüºtürüldü. Azerbaycan'ın baºkenti Bakü'nün karºısında Hazar Denizi'nde bulunan Nargin Adası, yaklaºık 900 dekarlık yüzölçümüyle bölgenin en büyük adası. Su kaynağı ve bitki örtüsü bulunmayan, yılanlarıyla ünlenen ada, bu nedenle tarihte Yılan Adası olarak anıldı. Rusların uzun yıllar hapishane olarak kullandığı Nargin Adası, içinde bulundurduğu azılı esirler ve zehirli yılanlarıyla 'cehennem ada' olarak da adlandırılıyordu.
Yeni şafak
Sarıkamıº'ta Ruslara esir düºerek Hazar Denizi'ndeki bir adada binlerce Türk'ün açlık ve iºkence sonucu öldüğüyle ilgili kayıtlar KGB'nin arºivinden çıktı. Sarıkamıº Harekatı'nda Ruslara esir düºerek Hazar Denizi'ndeki Nargin Adası'na götürülen binlerce Türk'ün açlık ve iºkence sonucu öldüğüyle ilgili kayıtlar 92 yıl sonra KGB'nin arºivinden çıktı
Birinci Dünya Savaºı'nda esir kampı olarak kullanılan, 10 bine yakın Türk asker ve sivilin ºehit edildiği tahmin edilen Hazar Denizi'ndeki Ruslara ait Nargin Adası'nın görüntüleri, Rus Gizli Servis Teºlikatı'nın (KGB) arºivlerinden çıktı.
Tam 92 yıl sonra, Sarıkamıº Dayanıºma Grubu'nun uzun çalıºmalarıyla ortaya çıkan kayıtlarda, 1914-1915 yıllarında, Sarıkamıº Harekatı'nda Anadolu köylerinden esir alınan sivil ve askerlerin görüntüleri yer alıyor. Tarihi kaynaklarda, Türk esirlerin çoğunun, susuzluktan, yılanların zehirlemesi ve Rusların kurºuna dizmesiyle ºehit olduğu yazıyor.
ÇOCUKLAR VE YAªLILAR DA KAMPTA ÖLDÜ
KGB tarafından propaganda amaçlı çekilen kayıtlarda, 10-15 kiºilik gruplar halinde ortada bulunan bir tencereden yemeklerini yiyen, açlık ve ağır kıº ºartlarına dayanamadıkları için hafızalarını ve sağlıklarını kaybettiği anlaºılan ve sağa sola sallanarak yürüyen esirlerin görüntüleri var. Esir düºenlerin çoğunun ºehit olduğu bilinen adada çekilen görüntüler arasında, çoğu anne ve babasız kalan bebek ve çocukların toplu halde denize girmeleri de kaydedilmiº. Sarıkamıº Dayanıºma Grubu Baºkanı Prof. Dr. Bingür Sönmez, Nargin Adası'nın bir kısmının tamamen mezarlık olduğunu ve bu mezarlıktan getirdikleri kemikler üzerinde yapılan incelemelerde aralarında Türkler'in de olduğunun ortaya çıktığını belirterek, Ada'nın Türk ºehitliği yapılması için çalıºacaklarını da ifade etti.
ESİRLER SU DİYE YALVARIYORDU
Bakü'deki Hümmet Parti Baºkanı olan Dr. Neriman Nerimanov o tarihlerde ºehir dumasına sunduğu raporda ºunları söylüyordu: “Burada su çetinlikle ele düºen bir ºeydir. Burası adeta arsa-i kerbeladır. Su olanda hörek yok, hörek tapılanda su yoktur. Bu yılanlar yuvasında yaºamaya değil, ölmeye mahkum olan zavallılar susuzluktan göğermiº, kurumuº dillerini ağızlarından çıkarıp dudaklarını kemiriyor, 'su' diye ah vah ediyorlardı. Burada içmeyede su tapılmıyor. Buraya su karadan geliyor. Cezirenin özünün içmelik suyu yoktur. Bazen oluyor ki deryada ºiddetli külek oluyor. O günlerde barkazlar cezireye yanaºmıyorlar. Barkaz gelmeyince su da yok. Sivil esirler içinde 80 yaºında bitmiº halde ihtiyar kiºilerle, 2 yaºından 15 yaºına kadar körpe çocuklar vardı”
Zapsu'nun dedesi kaçmıº
Adaya Türk ºehitliği açılması konusunu daha önce gündeme getiren eski milletvekillerden Turhan Çömez, o dönemde Dıºiºleri Bakanlığı görevini yürüten Abdullah Gül'e yazdığı mektupta adada esir olarak kalan isimlerden birisinin de Baºbakan Erdoğan'ın danıºmanı Cüneyd Zapsu'nun dedesi Abdürrahim Zapsu'nun olduğunu dile getirmiºti. Dede Zapsu, esir kaldığı Nargin Adası'ndan bir hemºirenin yardımı ile kömür kamyonunun içinde kaçmayı baºarmıº.
Bir adı da cehennem adası
Ruslar tarafından ağır suçluların konulduğu ada, Birinci Dünya Savaºı sırasında, Prens Oldenburg'un talimatıyla esir kampına dönüºtürüldü. Azerbaycan'ın baºkenti Bakü'nün karºısında Hazar Denizi'nde bulunan Nargin Adası, yaklaºık 900 dekarlık yüzölçümüyle bölgenin en büyük adası. Su kaynağı ve bitki örtüsü bulunmayan, yılanlarıyla ünlenen ada, bu nedenle tarihte Yılan Adası olarak anıldı. Rusların uzun yıllar hapishane olarak kullandığı Nargin Adası, içinde bulundurduğu azılı esirler ve zehirli yılanlarıyla 'cehennem ada' olarak da adlandırılıyordu.
Yeni şafak