Türk Dili ve Edebiyatı Türemiş İsim Nedir ?

İsim veya fiil kök ve gövdeleriyle yansıma kelimelere bir yapım ekinin getirilmesiyle oluşturulmuş, şekil ve anlam olarak yeni isimlere denir.


İsimden türeyenler: kömürlük, kitaplık, tuzluk, başlık, kulaklık, gecelik, gençlik, insanlık, Türklük, çocukluk, hanımlık, kardeşlik, Müslümanlık, kulluk, erkeklik, bilgelik, bayramlık, kışlık, akşamlık, gömleklik, iyilik, güzellik, küçüklük, öğretmenlik, doktorluk, veterinerlik, eczacılık, arıcılık, demircilik, kılavuzluk, rehberlik… Türkçe, Almanca, Arapça, Farsça, Çatalca, Yenice, Çamlıca, Taşlıca, Ilıca, delice, karaca, kokarca, yumuşakça…

sanatçı, kiracı, inşaatçı, yolcu, çaycı, şakacı, duacı, milliyetçi, Türkçü, halkçı, sözcü, tiyatrocu, kemancı… Ankaralı, Konyalı, köylü, kentli, Osmanlı, Karahanlı, Selçuklu, Sözlü, evli, nişanlı… etçil, otçul, insancıl, evcil, bencil, ölümcül… vatandaş, yurttaş, gönüldaş, anlamdaş, meslektaş… Aligil, Yaşargil, ancamgil… geceleyin, akşamleyin, sabahleyin, gündüzleyin… birinci, üçüncü, sonuncu, üçer, beşer, yedişer, dörder, altışar… gelincik, kızılcık, elmacık, kulakçık, karıncık…

Yansımalardan türeyenler: çıtır-tı, cızır-tı, şakır-tı, şıkır-tı, homur-tu, gıcır-tı, patır-tı

Fiilden türeyenler: gel-mek, oku-mak, ye-mek, iç-mek, çalış-mak… yemek, çakmak, ekmek, ilmek, kaymak, başlama, okuma, yazma, nakletme, hasta olma, danışma, sevme, inanma… Asma (yaprağı), bölme (işlemi), danışma (memuru), dondurma (külâhı), kavurma, işletme, bağlama (:saz)… Gülün açılış-ını seyret.
Kapının kapanış-ı çok ses çıkarıyor.
Adam oturuş-undan bellidir.
seziş, biliş, alış, veriş, anlayış…
Bu görüşü benimsemedim.
Bir buluş yapmış ki sorma.