5. HAFTA
E. MESLEKİ ODA VE BİRLİKLERE KAYIT
Tacirler meslek gruplarına göre çeşitli meslek kuruluşlarına karşı sorumlulukları vardır. Aynı zamanda işletme sahiplerinin mensup oldukları meslek kuruluşlarına üye olma koşulu aranır.
ÖRNEĞİN; Doktorlar > Türk Tabipler Birliği Odasına
Mimarlar > Mimarlar Odasına
Mühendisler > Mühendisler Odasına
Eczacılar > Eczacılar Odasına
vb. örneklerini çoğaltabiliriz.
İşyeri açıldığı tarihten itibaren bir ay çerisinde ilgili meslek kuruluşuna kayıt olmak zorundadır.
Tacirler ayrıca, ticari faaliyetlerinden dolayı Ticaret Odasına ve Türkiye Ticaret Odaları Birliğine üye olabilirler. Bu odalar üyelerinin yasalar karşısında haklarını korumak ve mensuplarını işletme faaliyetlerinde onlara yardımcı olmak üzere her türlü tedbiri alırlar. Üyelerde, meslek kuruluşlarından üye olma sıfatıyla üzerlerine düşen sorumlulukları yerine getirmelerini isterler. Tacirler ayrıca iştigal konuları ile Borsa ve Borsalar Birliğinin de üyesi olabilirler.
F. BAĞ-KUR’A MÜRACAT
T.C. Anayasası “Herkes sosyal güvenlik hakkına sahiptir” ilkesini benimsemiştir. Türkiye’de memurların sosyal güvenlik kurumu Emekli Sandığı, işçilerin sosyal güvenlik kurumu ise Sosyal Sigortalar Kurumudur.
1. Giriş Bordrosunun Düzenlenmesi
Bağ-Kur Kanununun 24. Maddesine göre sigortalı sayılanların tamamı Bağ-Kur’a kayıt olmak zorundadır. Bu kanuna göre sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren üç ay içinde kuruma başvurarak, kurumca hazırlanan giriş bildirgesini doldurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar. Bu konuda meslek kuruluşları, vergi daireleri, belediyeler Bağ-Kur’a yardımcı olurlar. Bu süre içerisinde başvuruda bulunmayanlar kurumca otomatik olarak kayıt ve tescil edilirler. Sigortalı Bağ-kur’dan bir giriş bildirgesi alıp doldurduktan sonra Bağ-Kur’a vermekle giriş işlemi yapılmış olur.
2. Basamak Seçme
Sigortalı sigortalılığının başladığı tarihte 50. madde belirtilen aylık gelir basamaklarından dilediğini seçer ve en geç üç ay içine kuruma vereceği giriş bildirgesi veya dilekçesinde yazılı olarak bildirirler. Sigortalının ödeyeceği primler ve bağlanacak aylıkların hesabında tespit edilen basamak göstergeleri her yıl bütçe kanunu ile kabul edilen kat sayı ile çarpılması suretiyle bulunacak tutarlar esas alınır.
3. Basamak Yükseltme
İlk beş basamakta, basamak yükseltme her yıl sonunda kurum tarafından sigortalının isteğine bırakılmaksızın kendiliğinden yapılır. Altıncı basamaktan sonra ise bulunduğu basamakta iki tam yılını doldurmadıkça yazılı talepte bulunmadıkça ve sıra dışında basamak yükseltilemez.
4. Bağ-Kur Primlerinin Ödenmesi
Sigortalı prim borçlarını ilgili ayın sonuna kadar kuruma ödemek zorundadır. Primler süresi içinde tam ödenmezse, ödenmeyen kısmına sürenin bittiği tarihten başlayarak kanunla belirtilen gecikme zammı ödenir. Gecikme zammı, sadece prim alacaklarına uygulanır ve borç ödeninceye kadar devam eder. Dava ve icra soruşturması başlamış olsa bile primlerin ödenmemiş kısmı için gecikme zammı tahsil edilir.
1. HAFTA
TİCARİ BELGELER
A- ALIŞ VERİŞ BELGELERİ
a- Fatura: Fatura, mal veya hizmet satan işletmelerce düzenlenen, söz konusu mal veya hizmetin karşılığı olarak alıcıların ne tutarda borçlandıklarını gösteren bir ticari belgedir.
Faturayı düzenlemek mal veya hizmeti satanın görevi iken mal veya hizmet satın alan alıcı da faturayı istemek ve almakla görevlidir. Fatura en az iki nüsha düzenlenir. Bunlardan bir nüsha alıcıya verilir. Diğer nüshaları işletmede kalır. Faturalar mürekkepli kalemle, kopya kurşun kalemi ile veya makine ile yazılır.
Faturanın tanımında; alıcının borçlandığı tutarı gösterdiği söylenmişti. Alıcının söz konusu faturadan doğan borcunu fatura düzenlendiği anda ödemesi durumunda kesilen fatura kapalı fatura olarak adlandırılır. Fatura bedelinin faturanın düzenlendiği anda ödenmeyip, sonradan ödeneceği durumlarda kesilen fatura da açık fatura olarak adlandırılır. Bir faturanın kapalı veya açık fatura olduğunu gösteren unsur faturayı düzenleyenin kaşesinin ve imzasının fatura üzerinde bulunduğu yerdir. Kapalı fatura düzenlenmek isteniyorsa; faturayı düzenleyenin kaşesi ve imzası faturanın alt tarafındadır. Açık fatura düzenlenmek isteniyorsa faturayı düzenleyenin kaşesi ve imzası faturanın üst tarafındadır
b- İrsaliye: İrsaliye malların taşınması sırasında malla ilgili bilgilerin bulunduğu bir ticari belgedir. Bu belge taşıma irsaliyesi ve sevk irsaliyesi olmak üzere iki türlü kullanılır.
a) Taşıma İrsaliyesi: Ücret karşılığında eşya nakleden bütün gerçek veya tüzel kişiler naklettikleri eşya için V.U.Kanunu’nun 209. maddesindeki yazılı bilgilerle sürücünün ad ve soyadı ve aracın plaka numarası ihtiva eden ve seri numarası dahilinde teselsül eden irsaliye kullanmak mecburiyetindedir.
b) Sevk İrsaliyesi:Mallarla ilgili bilgilerin olduğu ve fatura numarası yazılacak irsaliyedir. Malın alıcıya teslim edilmek üzere satıcı tarafından taşındığı veya taşıttırıldığı hallerde satıcını, teslim edilen malın alıcı tarafından taşıttırılan mallar için sevk irsaliyesi düzenlemesi ve taşıtta bulundurulması şarttır.
c- İrsaliyeli Fatura: Mal ve hizmet karşılığında fatura düzenlemek mecburiyetinde olan işletmeler; malın tesliminde veya hizmetin yapılmasında sevk irsaliyesi düzenlerler. Daha sonra en geç on gün içinde de fatura düzenlerler. Bunun yerine iki belgeyi aynı anda düzenlemek veya iki belge yerin bir belge düzenlemek isteyebilirler. Böylece sevk irsaliyesinden sonra fatura düzenleme yükümlülüğünü de derhal yerine getirmek isteyen işletmeler; iki belgeli tek belgede düzenleyebilirler. İşte sevk irsaliyesi ve fatura yerine geçen ve sevk irsaliyesi ve fatura bilgilerini içeren belge irsaliyeli faturadır.
Malı veya hizmeti satan işletmeler tarafından irsaliyeli fatura en az üç nüsha olarak düzenlenecektir. Üç nüshadan az düzenlenen irsaliyeli faturalar düzenlenmemiş sayılır. İrsaliyeli faturanın iki nüshası mutlaka malı taşıyan araçta bulundurulacaktır. Bu durumda ayrıca sevk irsaliyesi düzenlenmesine gerek yoktur. Zaten bu özellik irsaliyeli faturanın altına “bu belgenin sevk edilen malla birlikte bulunması halinde ayrıca sevk irsaliyesi aranmaz” ifadesi yazdırılarak belirtilir.
İrsaliyeli fatura kullanmak isteyen işletmeler, dönem başında irsaliyeli faturalarını bastırıp, dönem sonuna kadar kullanmak zorundadırlar. Hesap dönemi için de irsaliyeli fatura uygulamasından vazgeçemezler. söz konusu dönem içinde ayrı ayrı fatura ve sevk irsaliyesi de kullanamazlar. Ayrıca hesap dönemi içinde de irsaliyeli fatura uygulamasına geçilemez.
2. HAFTA
d- Kasa Fişi ve Perakende Satış Fişi: Yazar kasa fişi de denilmektedir. Bilindiği gibi perakende satış yapan işletmeler kanunen gösterilen hadlere uyduğu tarihten itibaren ödeme kaydedici cihaz kullanmaktadır. İşletmelerin fatura vermek zorunda olmadıkları satışları için ödeme kaydedici cihazla düzenledikleri kasa fişi de ticari bir belgedir. Kasa fişinin de en az iki nüsha düzenlenmesi gerekir. Ancak satış yapıldığında bir nüsha düzenlenir ve alıcıya verilir. Yazar kasalar elektronik hafızalı olduğundan, kesilen fişlerle ilgili bilgileri hafızalarında tutarlar. Daha sonra günlük olarak kesilen fişlerin dökümünü verirler. Bu döküme Z raporu denir.
• Perakende Satış Fişi: Ödeme kaydedici cihaz kullanmayan işletmelerin fatura vermek zorunda olmadıkları satışları için düzenledikleri belge perakende satış fişidir. Perakende satış fişi de bir ticari belgedir.
Perakende satış fişi mal veya hizmet satan işletme tarafından en az iki nüsha düzenlenir. Asıl nüshası alıcıya verilir. Perakende satış fişi dip koçanlı olarak da düzenlenebilir.
Perakende satış fişi mürekkepli kalemle veya kopya kurşun kalemi ile yazılır.
Ayrıca perakende satış fişinin düzenlenmesi sırasında, toplam tutarın ayrıca yazıyla da yazılması ve rakamla yazılan toplamın her iki tarafının çift çizgisiyle (=) kapatılması gerekir.
e- Gider Pusulası: Birinci ve ikinci sınıf tüccarlarla, defter tutmak zorunda olan serbest meslek sahiplerinin ve defter tutmak zorunda olan çiftçilerin;
Kazançları götürü olarak tespit olunan tüccara,
Kazançları götürü olarak tespit olunan serbest meslek erbabına,
Vergiden muaf esnafa,
yaptırdıkları işler veya onlardan satın aldıkları mal için düzenleyip, yukarıda adı geçen mükelleflere imza ettirdikleri fatura hükmünde bir belgedir.
Gider pusulasında en az şu bilgilerin bulunması zorunludur:
1- Gider pusulası ibaresi,
2- Maliye Bakanlığı veya noter tasdik mührü şekli,
3- Yaptırılan işin veya satın alınan malın bedeli, tevkif edilen vergi oranı ve net tutarı,
4- Malı satın alan veya işi yaptıranın adı, soyadı, varsa ticaret unvanı, vergi dairesi, hesap numarası ve adresi,
5- Seri ve müteselsil sıra numarası ve düzenleme tarihi,
6- Düzenleyenin imzası.
g- Yazar Kasa Günlük “Z” Raporları: Yazar kasalar elektronik hafızalı olduğundan, kesilen fişlerle ilgili bilgileri hafızalarında tutarlar. Daha sonra günlük kesilen fişlerin dökümünü verirler. Bu döküme Z raporu denir.
ğ- Malın Periyodik Kapanımı ( Kümüle Rapor ): Yazar kasa kullanan ve perakende satış yapan işletmeler işe başladıkları tarihten itibaren mali bellek raporunu çıkardıkları güne kadar yaptıkları satışları gösteren rapordur.
Ay sonlarında işletme tarafından ödeme kaydedici cihazdan bir aylık satış ve KDV tutarlarını gösteren rapordur.
h- Adisyon: Lokanta, kafeterya, pastane, gazino, bar, pavyon gibi masada servis yapılan hizmet işletmelerinde kullanılan bir belgedir. Söz konusu hizmet işletmeleri müşterilerine verdikleri hizmetleri ile düzenlenme saatini yazdıkları ve müşterinin masasına koydukları adisyonu iki nüsha olarak düzenlemek zorundadırlar. Adisyonun bir nüshası işletmede kalır.
söz konusu hizmet işletmelerinin şehirlerarası yollar üzerinde çalıştırdıkları lokanta ve gazinolar da adisyon kullanacaktır.
Müşterinin yiyecek ve içecek maddelerini kendisinin aldığı ve servisini yaptığı işletmelerde; servis anında ödeme yapılıp fatura, perakende satış fişi veya kasa fişi alındığından, adisyon kullanılmasına gerek yoktur.
Adisyonu, gerçek usulde vergiye tabi olan yani bilanço veya işletme hesabı esasına göre defter tutan lokanta, kafeterya, pastane, gazino, bar, pavyon gibi hizmet işletmeleri kullanmak zorundadır. Söz konusu işletmeler götürü usulde vergilendiriliyorlarsa yani deftere tabi değillerse (defter tutmuyorlarsa ) adisyon kullanmaları gerekmez.
i- Günlük Müşteri Listeleri: Konaklama yerleri (otel, motel, pansiyon gibi) işletmelerince düzenlenen, tesisin odalarını, bölümlerini ve yatak planlarını gösteren bir belgedir.
Günlük müşteri listesi, konaklama tesisine gelen müşterilerle ilgili olarak, her gün için düzenlenir. Günlük olarak düzenlenen günlük müşteri listesi konaklama tesisinde kimin hangi odada, hangi yatakta kaldığını gösterir.
• Yolcu Listeleri: Şehirlerarası yolcu taşımacılığı yapanlardan, yolcu bileti kesmek zorunda
olanlar tarafından düzenlenen, taşıtların her seferi için yolcuların taşıtta oturma yerlerini planlı şekilde gösteren bir belgedir.
Şehirlerarası kara, hava ve deniz yoluyla yolcu taşımacılığı yapanlardan yolcu bileti kesmek
zorunda olanlar taşıtlarının her seferi için yolcu listesi düzenlemek zorundadır. Ancak, demir yoluyla yolcu taşımacılığı yapan T.C. Devlet Demir Yolları İdaresi yolcu listesi tutma mükellefiyetinin dışında bırakılmıştır. Yolcu taşıma listesi taşıyıcı tarafından üç nüsha olarak düzenlenir. İki nüshası yolculuk sırasında taşıtta, diğer bir nüshası da işyerinde bulundurulur.
3. HAFTA
B. SENETLER
1. Bono
Bono ülkemizde çok kullanılan kambiyo senetlerindendir. Ticari hayatta bonodan kısa vadeli kredi, ispat ve teminat vasıtası olarak yararlanılmaktadır.
Bononun diğer adı emre muharrer senettir. Bu deyim iki anlama gelmektedir. Bu deyim ilk önce kıymetli evrakın tedavül şekillerinden birisini gösterdiği gibi, ikinci olarak da kambiyo senetlerinden özel bir tip olan bir kıymetli evrak türünü göstermektedir. Bu karışıklığın düzelmesi için uygulamada “bono” denmektedir. Türk Ticaret Kanunu her iki isme de yer vermiştir.
Poliçe ve çekte üç kişi olmasına rağmen bonoda iki kişi vardır. Borçlu senette yazılı meblağı vadesinde alacaklıya ödemeyi vaadeder.
Bono, borçlu tarafından alacaklıya hitaben tanzim edilir. Bununla muayyen (belirli) bir meblağın belirli bir vade sonunda ödeneceği taahhüt edilir. Bonolar genelde tacir tarafından matbu olarak düzenlenir. Alış verişte boşluklar doldurularak borçluya imzalattırılır. Eğer tüccar yani satıcı alacağını daha sağlama almak istiyorsa, ayrıca bir veya daha fazla kefil gösterilmesini ve senedi imzalamalarını isteyebilir. Kefiller de borçtan müteselsil sorumlu olurlar.
• Bonoda bulunması gereken unsurlar
• Emre yazılı senet veya bono kelimesi,
• Vade veya ödeme tarihi,
• Ödeme yeri,
• Kime veya kimin emrine ödeneceği,
• Senedin düzenlendiği yer ve tarih,
• Kayıtsız,şartsız bir ödeme vadi.
2. Çek
Önceden bankaya yatırılmış bir para veya bankaca açılan kredinin tamamının veya bir kısmının kendi veya başkası adına hemen ödenmesi için bankaya yazılan bir ödeme emridir. Çeklerde vade yoktur. Görüldüğünde ödenme mecburiyetindedir. Karşılıksız çek düzenlemek yani bankada paranın olmadığı veya kredinin olmadığı zaman çek düzenlemek yasaktır. Hapis ve bir daha çek defteri vermeme gibi ağır cezalar getirilmiştir. Türk Ticaret Kanunu’na göre çekler ancak bankalar üzerine çekilebilir. Çekte de poliçelerde olduğu gibi üç şahıs vardır. Bunlardan birisi çeki düzenleyen keşideci, ikincisi çeki taşıyan elinde bulunduran (alacaklı), üçüncüsü de parayı ödeyecek olan banka muhataptır.
• Çeklerde bulunması gereken unsurlar
• Çek kelimesi,
• Ödeyecek banka,
• Ödenecek para miktarı,
• Ödenecek kimsenin adı soyadı,
• Ödemenin yapılacağı yer,
• Çekin düzenlendiği yer ve tarih,
• Çeki düzenleyenin adı ,soyadı,imzası.
3. Poliçe
Poliçe, alacaklı tarafından belli bir süre sonra belli bir meblağın kendisine veya başkasına ödenmesi için borçluya yazılan senettir. Kısaca poliçe ticari iş yapan üç kişi arasında düzenlenen bir ödeme emridir. Poliçede üç taraf vardır.
Keşideci (Senedi düzenleyen, poliçeyi yazan); Hamiline borçlu ve muhataptan alacaklı olan şahıstır. Yani hem borçlu hem de alacaklıdır.
Hamil (Poliçeyi taşıyan); Keşideciden alacaklı olan şahıstır. Poliçenin vadesi geldiğinde tahsil yapacak şahıstır. Sadece alacaklıdır.
Muhatap (Poliçeyi ödeyecek olan); Poliçenin vadesi geldiğinde ödeyecek olan şahıstır. Keşideciye borçludur. Sadece borçludur.
• Poliçede bulunması gereken unsurlar
• Poliçe kelimesi yazılması (eğer senet yabanca dilde yazılmış ise poliçe kelimesine karşılık gelecek kelime)
• Muhatabın adı, soyadı, adresi,
• Vade, ödeme tarihi ve ödeme yeri,
• Kime ve kimin emrine ödenecekse ad ve soyadı,
• Keşide tarihi ve yeri,
• Keşidecinin adı, soyadı, adresi ve imzası,
• Belli bir tutarın ödenmesi hususunda kayıtsız ve şartsız havale,
• Ödeyiniz ibaresi.
4. Bordrolar
a) Aylık Ücret Bordrosu
Ücret bordrosu çalışanları ücretlerinin dökümünü ayrıntılı olarak gösteren cetveldir.
İşverenler her ay ödedikleri ücretler için ücret bordrosu düzenlemektedirler. Gelir Vergisi Kanunu’na göre vergiden muaf olan ücretlerin götürü ücret üzerinden vergiye tabi hizmet erbabına yapılan ücret ödemeleri için bordro tutulmaz.
Ücret bordrolarında en az aşağıdaki bilgiler yazılır;
• Hizmet erbabının soyadı,adı,ücretin alındığına dair imzası vs.
• Varsa vergi karnesinin tarih ve numarası,
• Birim ücreti (aylık,haftalık,günlük,saat veya parça başı ücreti),
• Çalışma süresi veya ücretin ilgili olduğu süre,
• Ücret üzerinden hesaplanan kesintilerin tutarı.
Bordroların hangi aya ait olduğu baş tarafında gösterilir .Bir aya ait bordro ertesi ayın 20.gününe kadar hazırlanıp tarihlendilerek, işyerinin sahibi veya müdürü ile bordroyu tanzim eden memur tarafından imzalanır.
İşverenler her ay ödedikleri ücretlere ücret hesap pusulası verirler. Ücret hesap pusulası ücret bordrosu özeti niteliğindedir.
b) Fazla Mesaili Ücret Bordrosu
Normal çalışma saat ve günleri dışında yapılan fazla çalışmalar fazla mesai olarak adlandırılır. Bu tür çalışma ücretlerine de fazla mesai ücreti denir. Fazla çalışma ücretleri %50 veya %100 zamlıdır.
Fazla mesai ücreti toplam ücrete eklenerek kesintiler yapılır. Toplam miktar sigorta tavanını geçmişse sigorta primi fazla olan kısmından kesilmez.
Fazla çalışma süresi günde 3 saati, yılda 270 saati geçemeyeceğinden, yılda 90 iş gününden fazla mesai yapılamaz. (İş Kanunu Madde 10)
Fazla mesai çalışmalarında işçinin rızasının alınması şarttır. Tabi bu kural olağanüstü durumlarda geçersizdir. (Savaş hali vs.)
Resmi tatillerde fazla mesai ücretleri %100 zamlıdır. Mesela bir işçi normal çalışma günlerinde 1 saatte 300.000’ TL. alıyorsa mesai saatinde 600.000’ TL. alacaktır.
ÖRNEK : Aylık brüt ücreti 210.000.000TL.olan bir işçi bir ay tam çalışmış, 7 saat fazla mesai (Hafta içi) yapmıştır. Bu işçinin toplam net ücretini hesaplayınız.
ÇÖZÜM: 210.000.000:30 = 7.000.000TL. 1 günlük
7.000.000:8 = 875.000TL. 1 saat
875.000x1.5 = 1.312.500TL. fazla mesai
1.312.500x7 = 9.187.500TL. mesai toplamı
210.000.000+9.187.500 = 219.187.500TL. net ücret
c. Aylık Memur Maaş Bordrosu
657 Sayılı devlet memurları ile diğer memurlar maaş almakta olup, bunların maaşları peşin olarak maaş bordrosunda gösterilip peşin olarak (memur çalışmadan) ödenir. İşçilerin aylık ücretleri toplu sözleşmelerle belirlendiği halde, memurların maaşları bütçeyle beraber belirlenen kat sayıya ve memurun derece ve kademesine göre artar veya eksilir.
İşçiler Sosyal Sigortalar Kurumu’na tabi olup sigorta primi kesildiği halde memurlar Emekli Sandığı’na bağlı olup, emekli sandığı kesintisi yapılmaktadır.
4. HAFTA
SOSYAL SİGORTALAR KURUMUNA AİT BİLDİRİMLER (SSK)
A. İş Yeri Bildirgesi
İş veren örneği kurumuna hazırlanacak bildirgeyi, sigortalı çalıştırmaya başladığı tarihten itibaren bir ay içinde kurumun ilgili teşkilatına vermekle veya taahhütlü olarak bildirmekle yükümlüdür. İş verene ( SSK ) kurumca bildirgenin alındığına dair bir belge verilir veya taahhütlü olarak gönderilir. Bildirgenin verilmemesi veya geç verilmesi halinde kanunda belirtilen hak ve yükümlülükler kalkmaz.
Sigortalı çalıştırılan bir işin veya iş yerinin başka bir iş verene devir olunması halinde de yeni iş veren bildirge vermekle yükümlüdür. Bu işlerde çalışan sigortalıların hak ve yükümlülükleri devam eder. İş yeri bildirgesi iki nüsha düzenlenir. Kurumca iş yerine bir sicil numarası verilir, İş yeri sicil numarası ile birlikte iş yerinin tehlike sınıfı da belirlenir. Kurum ile ilgili yazışmalarda bu sicil numarası kullanılır.
İş yeri bildirgesinde bulunması gereken bilgiler;
• İş yerinin unvanı ve adresi,
• Çalıştırılan işçi sayısı,
• Çalışma konusu,
• İşçilerin çalışmaya başladığı tarih,
• İş veren veya iş veren vekilinin adı, soyadı, adresi, imzası,
• SSK’da bildirgeyi teslim alan memurun adı, soyadı, imzası,
• Teslim tarihi.
B. Sigortalı İşe Giriş Bildirgesi
İş verence işe alınan sigortalılar için nüfus cüzdanlarına göre düzenlenecek işe giriş bildirgeleri işe başladığı tarihten itibaren bir ay içinde kuruma gönderilir. İlk defa işe giriliyorsa 3 tane, tekrar işe giriliyorsa 2 tane düzenlenilir.
Kurum ilk defa sigortalı olacak kişiye sigortalı sicil numarası ve adına düzenlenmiş bir sigorta sicil kartı verir.
Sosyal Sigortalar Prim Oranları Tablosu
SİGORTA KOLLARI PRİM ORANLARI
İŞÇİ PAYI İŞ VEREN PAYI TOPLAM
İş Kazaları ve Meslek Hastalıkları __ %1.5 - %7 %1.5 – %7
Analık __ %1 %1
Hastalık %5 %6 %11
Malullük Yaşlılık ve Ölüm %9 %11 %20
TOPLAM %14 %19 - %25 %33,5 - %39
C. Aylık Sigorta Bildirimleri Bildirgesi
İşverenler her ay için çalıştırdığı sigortalıların sigorta primleri hesabına esas tutulan kazançlar toplamını, prim ödeme gün sayıları ile gerekli diğer bilgileri gösteren aylık sigorta primleri bildirgesi düzenlemek ve bu bildirgeyi en geç ait olduğu ayı takip eden ayın sonuna kadar kuruma vermek zorundadırlar. Hesaplanan prim tutarlarını da bu süre içerisinde öderler.
Bu bildirgeler her iş yeri için ayrı ayrı düzenlenir. Aylık sigorta primleri bildirgesi iki nüsha düzenlenir. Birinci nüshası kuruma, ikinci nüshası iş veren ya da aracı tarafından saklanır.
İşveren sigortalı çalıştırmayacaksa bu hususu önceden kuruma yazılı olarak bildirmekle yükümlüdür. Sigortalı çalıştırmaya ara verdiğini önceden bildiren iş verenin, her ay ayrıca, sigortalı çalıştırmadığına ve ücret ödemediğine ilişkin bir bildirimde bulunması gerekmez.
- İş kazaları ile meslek hastalıkları sigortası primi
- Analık sigortası primi
- Hastalık sigortası primi
- Hastalık sigortası primi (çıraklar için)
- Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi
D. Dört Aylık Sigorta Primleri Bildirgesi
İşveren, dört takvim ayı için çalıştırdığı sigortalıların sigorta primleri hesabına esas tutulan kazançlar toplamını, prim ödeme gün sayılarını ve gerekli diğer bilgileri gösteren dört aylık sigorta primleri bordrosunu, ilgili bulunduğu dönemi takip eden ayın sonuna kadar kuruma vermekle yükümlüdürler.
Dört aylık sigorta primleri bordrosu üç nüsha olarak düzenlenir. Bir nüshası kuruma verilir, bir nüshası işverende kalır, kurumca tasdikli üçüncü nüshası ise sigortalıların görebileceği bir yere asılır.
Bu bordroda söz konusu dört aylık dönemde çalışan işçilerin sicil numarası adı-soyadı hak ettiği ücret tutarı ve çalışmış olduğu gün sayısı gösterilir. Ayrıca bu dört aylık dönem içerisinde işe gire çıkan işçilerin giriş çıkış tarihleri belirtilir. Bu bordro sonucu herhangi bir ödeme yapılmayıp, sadece Sosyal Sigortalar Kurumu’na verilen aylık sigorta prim bildirgelerinin teyidi (doğruluğunun kontrolü) amacıyla verilir.
Bu bordro işçinin emekli olmasında esas alınan belgedir. Dört Aylık Sigorta Prim bildirgelerinin verilme dönemleri şöyledir:
DÖNEMLER:
1. DÖNEM: Ocak- Nisan (Mayıs ayının sonuna kadar verilir.)
2. DÖNEM: Mayıs- Ağustos (Eylül ayının sonuna kadar verilir.)
3. DÖNEM:Eylül -Aralık (Ocak ayının sonuna kadar verilir.)
1. HAFTA
BÖLGE ÇALIŞMA MÜDÜRLÜĞÜNE AİT BİLDİRİMLER
A. İşyeri Bildirgesi
İş veren örneği kurumda hazırlanacak bildirgeyi, sigortalı çalıştırmaya başladığı tarihten itibaren bir ay içinde kurumu ilgili teşkilatına vermekte veya taahhütlü göndermekle yükümlüdür.
İşverene bildirgenin alındığına dair bir belge verilir,veya taahhütlü olarak gönderilir.
Bildirgenin verilmemesi veya geç verilmesi bu konuda belirtilen hak ve yükümlülükleri kaldırmaz.
Sigortalı çalıştırılan bir işçinin veya işyerinin başka bir işverene devir olunması halinde de yeni işveren bildirge vermekle yükümlüdür. Bu işlerde çalışan sigortalıların hak ve yükümlülükleri devam eder. İş yeri bildirgesi iki nüsha düzenlenir. Kurumca işyerine bir sicil numarası verilir,işyeri sicil numarası ile birlikte işyerinin tehlike sınıfı da belirlenir. Kurum ile ilgili yazışmalarda bu sicil numarası kullanılır.
İşyeri bildirgesinde bulunması gereken bilgiler ;
• İşyerinin unvanı ve adresi,
• Çalıştırılan işçi sayısı,
• Çalışma konusu,
• İşçilerin çalışmaya başladığı tarih,
• Teslim tarihi,
• İşverenin adı,soyadı,adresi,imzası.
B. Ek-1 (İşçi Bildirim Listesi)
İşveren iş yerinde sigortalı olarak çalıştırmaya başladığı hizmet erbabını Ek-1 işçi bildirim listesi ile bağlı bulunduğu Bölge Çalışma Müdürlüğüne bildirmek zorundadır.
Bu bildirgede şu bilgiler yer alır;
İş yerinin ;
• Unvanı,
• Adresi,
• Bölge çalışma müdürlüğünde işlem gördüğü dosya no,
• İş yerinin sigorta sicil numarasına ait bilgiler.
İşçinin;
* Adı-soyadı, * Üye olduğu sendika,
* Baba adı, * Bağlı bulunduğu sosyal güvenlik kuruluşun adı,
* Doğum yeri ve tarihi, * SSK sicil numarasına ait bilgiler.
* İşe giriş tarihi ,
2. HAFTA
İŞ VE İŞÇİ BULMA KURUMUNA AİT BİLDİRİMLER
A. İşçi Çalışma ve Kimlik Karnesi
Tacirin sayılan sorumlulukları dışında iş konusu ile ilgili diğer kuruluşlara da müracaat sorumluluğu vardır.
İş kanununa göre iş verenler çalıştırdıkları işçi için iş ve işçi bulma kurumundan işçi çalışma kimlik karnesi almak zorundadırlar.
Ayrıca kara yolları kenarındaki ilan için kara yollarından orman ile ilgili yerlerde orman baş müdürlüklerinden sağlıkla ilgili konularda sağlık müdürlüklerinden izin alınması mecburiyeti vardır.
3. HAFTA
BEYANNAMELER
A- KDV Beyannamesi: Katma Değer Vergisi Beyannamesi KDV’ne tabi mal ve hizmet teslimlerine ait beyanname olup bu beyanname dönemi takip eden ayın 25. günü akşamına kadar vergi dairesine verilir.
Örneğin; 2002 yılı Ekim ayına ait Katma Değer Vergisi Beyannamesi, 2002 yılı Kasım ayının 25. günü akşamına kadar vergi dairesine verilir.
Tacirler her sattığı mal ve hizmet karşılığında Katma Değer Vergisi almak mecburiyetindedir. Her tacir mal ve hizmet alışlarında ödediği Katma Değer Vergisini, mal ve hizmet satışları sırasında tahsil ettiği katma değer vergilerinden mahsup ederler. Sonuçta bu işlemleri Katma Değer Vergisi Beyannamesi ile beyan edip varsa ödenmesi gereken KDV’sini vergi dairesine öderler. Söz gelimi bir tacir 2002 yılı ocak ayında mal ve hizmet alışlarında 8.000.000’ TL. KDV ödemesi yapmış ve aynı ayda 12.000.000’ TL. da mal ve hizmet satışlarından KDV tahsil etmiş olsun. Tacir bunları KDV Beyannamesiyle beyan edip aradaki fark olan (12.000.000-8.000.000) 4.000.000TL.’yi vergi dairesine beyanname verme süresi içerisinde ödeyecektir.
Eğer tacirin bir ayda mal ve hizmet alışlarında ödediği KDV tahsil ettiği KDV den fazla ise KDV Beyannamesi verilecek, fakat herhangi bir ödeme yapılmayacaktır. Yapılan fazla ödeme gelecek aya devredilip, gelecek ay veya aylarda indirim yapılacaktır.
Burada dikkat edersek tacirler KDV’yi kendileri ödemiyorlar. Müşterilerden alıp vergi dairesine ödüyorlar. KDV’nin mükellefi tüketici olmasına karşılık tahsil etme ve vergi dairesine ödeme sorumluluğu tacire verilmiştir. Tacir KDV’yi tahsil etme, KDV Beyannamesiyle beyan etme ve ödenecek KDV varsa vergi dairesine ödeme mecburiyetindedir.
Genel olarak beyanname vermek zorunda olan mükellefler ilgili döneme ait beyan edilecek matrah ve vergilerin ortaya çıkmaması halinde dahi beyanname (boş beyanname) vermek zorundadırlar.
B- Muhtasar Beyanname: Muhtasar beyanname iş veren veya vergi kesintisi yapan diğer kimseler tarafından kesilen vergilerin matrahları ile birlikte toplu olarak vergi dairesine bildirilmesinde kullanılan beyannamedir.
Muhtasar Beyanname aylık ya da üçer aylık dönemler halinde ilgili vergi dairesine verilir. Muhtasar Beyanname dönemi takip eden ayın 20’si akşamına kadar verilir. Örneğin; 2002 yılı Kasım ayına ait muhtasar beyanname 2002 yılı Aralık ayının 20’si akşamına kadar ilgili vergi dairesine verilir.
Üçer aylık dönemler halinde muhtasar beyanname verenler de bu üçer aylık dönemleri takip eden ayın 20’si akşamına kadar ilgili vergi ,vergi dairesine verirler.
C- Gelir Vergisi Beyannamesi: Gelir Vergisi Beyannamesi; Gelir Vergisi Kanununda belirtilen çeşitli kaynaklardan (ticari kazanç, zirai kazanç, serbest meslek kazancı, menkul sermaye iradı, gayri menkul sermaye iradı, ücret ve sair kazançlar) bir takvim yılı içinde elde edilen kazanç ve iratların bir araya getirilip toplanmasına ve bu suretle hesaplanan gelirin vergi dairesine bildirilmesinde kullanılan beyannamedir.
Gelir Vergisi Beyannamesi dönemi takip eden yılın Mart ayı içerisinde bağlı bulunulan vergi dairesine verilir. Örnek: 2002 yılına ait Gelir Vergisi beyannamesi 2003 yılı Mart ayı içerisinde verilir. Hesaplanan Gelir vergisi ve fon payı da üç eşit taksitte ödenir. Birinci taksiti Mart (Beyanname verme süresi içerisinde), ikinci taksiti haziran üçüncü taksiti de eylül ayında vergi dairesine ödenir.
D- Emlak Vergisi Beyannamesi: İşyeri,mesken,depo,fabrika,has tane ,okul vs için doldurulan emlak vergisi beyannamesi beyannameyi dolduran kişiye ait bilgiler, tapu ile ilgili bilgiler bulunur. Emlak vergisi 1. taksidi Mart,Nisan,Mayıs aylarında, 2. taksiti Kasım ayı içinde olmak üzere iki eşit taksitte ödenir.
4. HAFTA
İŞLETME HESABINA GÖRE DEFTER TUTMA
A. Gider Kısmı Kayıtları
Burada yer alan masrafların ve KDV kaydı,mal alışları ve KDV kayıtları işletme defterinin gider kısmında yer alır. Satın alınan mallar ile hizmetler karşılığında ödenen veya borçlanılan paralar ve işletme ile ilgili diğer bütün giderlerle bunlar için ödenen KDV yer alır.
1. Masrafların ve KDV Kaydı
İşletme hesabına göre defter tutulurken yapılan masrafların ve KDV kaydı gider kısmında yer alır.
Bunlar;
• Sayfa numarası,
• İşlem kayıt sıra numarası,
• Alınan belgenin tarih ve numarası,
• Açıklama,
• Ödenen ücret ve diğer gelirler
• Satın alınan mal bedeli,
• İndirilecek KDV,
• Toplam tutar yer alır.
2. Mal Alışların ve KDV Kaydı
İşletme hesabına göre defter tutulurken yapılan mal alışlar ve mal alınırken belirlenen KDV hesaplandıktan sonra bu gider tarafa yazılır.
