John Wheeler, bilim kurgu filmlerinin vazgeçilmezi olan en çarpıcı iki kavramı modern fiziğe kazandıran bir bilim insanı.
1957'de genel görelilik üzerine yaptığı çalışmalar, onu uzay-zamanda olası "tünelleri" düşünmeye yöneltti ve onlara "solucan delikleri" dedi.
1967'deki bir konferansta, "kara delik" terimini ilk kez onun kullandığı belirtiliyor. Ancak bu terimi bir başkasından duyduğunu söylediği yönünde söylemler de mevcut.
Bir önceki yazımızda kara deliklerin babası olarak 2020 Nobel Fizik Ödülü sahibi Roger Penrose'u işaret etmiştik, yukarıdada belirttiğimiz gibi gerçek babanın John Wheeler olduğu yönünde oldukça kuvvetli bir kanı var. Belli ki aynı zaman diliminde farklı bilim insanları tarafından kullanılmış bir kavram.
Bu konuya dikkat çeken Boğaziçi Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. İbrahim Semiz'e öncelikle teşekkür etmek isterim. Ayrıca konuyla ilgili olarak iletmiş olduğu makale de altta yer alan kaynakçaya eklendi.
Wheeler'a dönersek, onun çok yetkin ve sıra dışı bir bilim insanı ve akademisyen olduğu; aynı zamanda zarif, yumuşak huylu ve kusursuz kibar bir yapısı olduğu söylenir. Çok sayıda doktora öğrencisi bulunan Wheeler'ın öğrencileri içinde Feynman, Kip Thorne, Jacob Bekenstein ve Hugh Everett gibi önemli bilim insanları bulunuyor.
Tek elektron
John Wheeler, 1940 baharında Princeton Üniversitesinde öğrencisi Richard Fynman'a soruyor: "Nasıl oluyor da elektronlar tam olarak aynı kütle ve aynı elektrik yüke sahipler. Sanki uzayda bir fabrika kurulmuş ve seri elektron üretimi yapılıyor."
Fynman soruyor: Yani?
Yanıt inanılmaz: Çünkü hepsi aynı elektron!
Aslında soru en az yanıtı kadar çarpıcı: Neden evrendeki tüm elektronlar aynı? Her elektron tam olarak aynı kütleye ve tam olarak aynı yüke sahip ve diğer özellikler de aynı, neden?
Ve bu durum diğer parçacıklar için de geçerli olmalı, değil mi?
John Wheeler'a göre, her elektronun tam olarak aynı özelliklere sahip olmasının nedeni, onların gerçekte aynı elektron olması.
Nasıl mı?
Diyor ki: Evrendeki her elektronun aynı elektron olması, onun zamanda ileri ve geri sıçraması ile mümkün. Elektron bir ışık fotonu ile vurularak saçılır ve uzay-zamanda ileri ve geri zıplayabilir. Bu, elektronun zamanda ileri-geri gitmesi demek. Zamanda geriye giden elektronlar, elektronların antimadde bileşeni olan pozitronlardır.
Yani evrendeki tüm elektronlar aslında aynı elektron ve tüm pozitronlar da o aynı elektronun geriye doğru hareket edeni mi oluyor?
Yanıtı basit: Biliyoruz ki, elektronlar negatif yüklüdür ve bir elektrik alana konulduğunda alanla ters yönde yönlenirler. Pozitronlar aynı kütleye sahip ama pozitif yüklü olduklarından elektrik alana konulduklarında, alanla aynı ama elektronla ters yönde hareketlenirler.
Çok karışık bir durum, ama düşünmeye değer.
1957'de genel görelilik üzerine yaptığı çalışmalar, onu uzay-zamanda olası "tünelleri" düşünmeye yöneltti ve onlara "solucan delikleri" dedi.
1967'deki bir konferansta, "kara delik" terimini ilk kez onun kullandığı belirtiliyor. Ancak bu terimi bir başkasından duyduğunu söylediği yönünde söylemler de mevcut.
Bir önceki yazımızda kara deliklerin babası olarak 2020 Nobel Fizik Ödülü sahibi Roger Penrose'u işaret etmiştik, yukarıdada belirttiğimiz gibi gerçek babanın John Wheeler olduğu yönünde oldukça kuvvetli bir kanı var. Belli ki aynı zaman diliminde farklı bilim insanları tarafından kullanılmış bir kavram.
Bu konuya dikkat çeken Boğaziçi Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. İbrahim Semiz'e öncelikle teşekkür etmek isterim. Ayrıca konuyla ilgili olarak iletmiş olduğu makale de altta yer alan kaynakçaya eklendi.
Wheeler'a dönersek, onun çok yetkin ve sıra dışı bir bilim insanı ve akademisyen olduğu; aynı zamanda zarif, yumuşak huylu ve kusursuz kibar bir yapısı olduğu söylenir. Çok sayıda doktora öğrencisi bulunan Wheeler'ın öğrencileri içinde Feynman, Kip Thorne, Jacob Bekenstein ve Hugh Everett gibi önemli bilim insanları bulunuyor.
Tek elektron
John Wheeler, 1940 baharında Princeton Üniversitesinde öğrencisi Richard Fynman'a soruyor: "Nasıl oluyor da elektronlar tam olarak aynı kütle ve aynı elektrik yüke sahipler. Sanki uzayda bir fabrika kurulmuş ve seri elektron üretimi yapılıyor."
Fynman soruyor: Yani?
Yanıt inanılmaz: Çünkü hepsi aynı elektron!
Aslında soru en az yanıtı kadar çarpıcı: Neden evrendeki tüm elektronlar aynı? Her elektron tam olarak aynı kütleye ve tam olarak aynı yüke sahip ve diğer özellikler de aynı, neden?
Ve bu durum diğer parçacıklar için de geçerli olmalı, değil mi?
John Wheeler'a göre, her elektronun tam olarak aynı özelliklere sahip olmasının nedeni, onların gerçekte aynı elektron olması.
Nasıl mı?
Diyor ki: Evrendeki her elektronun aynı elektron olması, onun zamanda ileri ve geri sıçraması ile mümkün. Elektron bir ışık fotonu ile vurularak saçılır ve uzay-zamanda ileri ve geri zıplayabilir. Bu, elektronun zamanda ileri-geri gitmesi demek. Zamanda geriye giden elektronlar, elektronların antimadde bileşeni olan pozitronlardır.
Yani evrendeki tüm elektronlar aslında aynı elektron ve tüm pozitronlar da o aynı elektronun geriye doğru hareket edeni mi oluyor?
Yanıtı basit: Biliyoruz ki, elektronlar negatif yüklüdür ve bir elektrik alana konulduğunda alanla ters yönde yönlenirler. Pozitronlar aynı kütleye sahip ama pozitif yüklü olduklarından elektrik alana konulduklarında, alanla aynı ama elektronla ters yönde hareketlenirler.
Çok karışık bir durum, ama düşünmeye değer.