Sosyal Mesafe Bir Balığın Beynini Nasıl Etkiliyor?

Son zamanlarda sosyal mesafenin ve kendi kendini izole etmenin beyninizi etkiliyor olabileceğini hiç merak ettiniz mi? Max Planck Enstitüsü Beyin Araştırmaları Bölümü’nde çalışan Erin Schuman’ın önderliğindeki uluslararası bir araştırma takımı, bir hayvanın çevresinde diğer hayvanların bulunmasına karşı bir “termometre” şeklinde işlev gören bir beyin molekülü keşfetmişler. Zebra balıkları, diğer balıkların mevcudiyetini mekanik hisler ve su hareketleri yoluyla “hissediyor”; bunlar, söz konusu beyin hormonunu faaliyete geçiriyor.

Değişen sosyal koşullar, hayvanların davranışında uzun süreli değişimlere sebep olabiliyor. Örneğin sosyal izolasyon, insanlarda ve zebra balıklarının da içerisinde bulunduğu diğer hayvanlarda yıkıcı etkiler oluşturabiliyor. Ancak sosyal ortamı algılayan beyin sistemleri pek anlaşılmış değil. Yüksek lisans öğrencisi Lukas Anneser ve meslektaşları, nöronal genlerin sosyal çevredeki çarpıcı değişimlere tepki verip vermediğini araştırmak üzere zebra balıklarını farklı sürelerde yalnız veya aileleriyle birlikte büyütmüşler. Bilim insanları RNA dizileme yöntemi kullanarak, binlerce nöronsal gendeki ifade seviyelerini ölçmüşler.

Sosyal yoğunluğun takip edilmesi
Anneser şöyle açıklıyor: “Sosyal izolasyonda büyüyen balıklardaki bir kısım genin ifadesinde istikrarlı bir değişim keşfettik. Bunlardan biri, beyinde nispeten bilinmeyen bir peptidi kodlayan paratiroit hormonu 2’ydi (pth2). Pth2’nin ifadesi, ilginç bir şekilde sadece diğer balıkların mevcudiyetini değil, bu balıkların yoğunluğunu da takip ediyordu. Zebra balıkları izolasyona konduğunda, beyindeki pth2 şaşırtıcı biçimde kayboldu fakat diğer balıklar akvaryuma eklendiğinde, sanki bir termometre göstergesi gibi ifade seviyeleri hızla yükselmişti.”

Bu keşif karşısında heyecanlanan bilim insanları, izolasyonun etkilerinin önceden izole edilen balığın sosyal bir ortama konmasıyla tersine çevrilip çevrilemeyeceğini test etmişler. “Balıklar akrabalarıyla sadece 30 dakika yüzdükten sonra, pth2 seviyeleri önemli ölçüde eski haline dönmüştü. Balıklar akrabalarıyla 12 saat geçirdikten sonra, pth2 seviyeleri sosyal şekilde büyüyen hayvanlarda görülen seviyelerden ayırt edilemez haldeydi” diyor Anneser. “Böylesi güçlü ve hızlı bir düzenleme olmasını beklemiyorduk. Bu durum, gen ifadesi ile çevre arasında çok sıkı bir bağlantı olduğunu gösteriyor.”

Max Planck Enstitüsü. Ç: O.