Aden
Bronz Üye
-
- Katılım
- Mart 19, 2016
-
- Mesajlar
- 4,058
-
- Tepkime puanı
- 88
-
- Puanları
- 303
Biz bu satırlarda şiirde anlam ve açıklığın ne değerde şeyler olduğu üzerinde kendi görüşlerimizi söylemekle yetineceğiz.
Her şeyden önce şunu itiraf edelim ki şiirde anlam sözüyle ne demek istendiğini bilmiyoruz. Düşünce dedikleri bayağı görüşler yığını mı hikaye mi mazmun mu; ve açıklık bunların adı kavrayışa göre anlaşılması mı demektir? Şiir için bunları gerekli sayanlar şiiri tarih felsefe nutuk ve belagat gibi bir sürü söz sanatlarıyla karıştıranlar ve onun asıl yüzünü seçip tanımayanlardır.
Oysa şair ne bir hakikat habercisi ne bir belagatli insan ne de bir kural koyucudur. Şiirin dili nesir gibi anlaşılmak için değil fakat duyulmak üzere vücut bulmuş musiki ile söz arasında sözden çok musikiye yakın ortalama bir dildir. Nesirde üslubun oluşması için gerekli olan öğelerin hiçbiri şiir için söz konusu olamaz. Denilebilir ki şiir nesre çevrilemeyen nazımdır…
Şiirde her şeyden önce önemli olan kelimenin anlamı değil cümledeki söyleniş değeridir. Şairin amacı her kelimenin cümledeki yerini öteki kelimelerle ilgilerinden gizemli birleşmelerinden doğacak tatlı gizli uçarı ya da sert sese göre belirlemek ve çeşit çeşit kelime ahenklerini mısranın genel gidişine uydurarak dalgalı ve akıcı karanlık ya da aydınlıkağır ya da hızlı duygulara; kelimelerin anlamı üstünde mısranın musiki dalgalanmalarından sınırsız ve etkili bir anlatım bulmaktır.
Kelime değişmeleri ve ahenk kaygıları arasında anlam kararırsa ruh ahengin tadıyla onun yerini doldurur. Zaten anlamahengin telkinlerinden başka nedir?
Şimdiye kadar hiçbir büyük şairin sınırlı bir insan topluluğu dışında anlaşılmış olduğunun iddia edilemeyeceği düşüncesindeyiz. Abartmadan denilebilir ki herkesin anlayabileceği şiir yalnız aşağı şairlerin işidir. İyi şiirlerin girişleri tunç kaplı şehir kapıları gibi sımsıkı kapalıdır; her el o kanatları itemez ve kapılar kimi zaman yüzyıllarca insanlara kapalı kalır.
Şiirde kimi bölümlerin belirsiz kalması bir yanlış ve bir kusur olmak şöyle dursun tersine şiirin güzelliği bakımından çok gereklidir.
Kısaca şiir çeşitli yorumlara elverişli bir genişlik ve kapsamda olmalıdır. Bir şiirin anlamı başka bir anlam olmaya elverişli oldukça her okuyan ona kendi hayatının da anlamını katar ve böylece şiir şairlerle insanlar arasında ortak bir etkilenme dili olmak derecesini kazanır. En zengin en derin ve en etkili şiir herkesin istediği yolda anlayacağı ve bundan dolayı da sonsuz duyarlılıkları kapsayacak bir genişlikte olanıdır.
Ahmet Haşim
Her şeyden önce şunu itiraf edelim ki şiirde anlam sözüyle ne demek istendiğini bilmiyoruz. Düşünce dedikleri bayağı görüşler yığını mı hikaye mi mazmun mu; ve açıklık bunların adı kavrayışa göre anlaşılması mı demektir? Şiir için bunları gerekli sayanlar şiiri tarih felsefe nutuk ve belagat gibi bir sürü söz sanatlarıyla karıştıranlar ve onun asıl yüzünü seçip tanımayanlardır.
Oysa şair ne bir hakikat habercisi ne bir belagatli insan ne de bir kural koyucudur. Şiirin dili nesir gibi anlaşılmak için değil fakat duyulmak üzere vücut bulmuş musiki ile söz arasında sözden çok musikiye yakın ortalama bir dildir. Nesirde üslubun oluşması için gerekli olan öğelerin hiçbiri şiir için söz konusu olamaz. Denilebilir ki şiir nesre çevrilemeyen nazımdır…
Şiirde her şeyden önce önemli olan kelimenin anlamı değil cümledeki söyleniş değeridir. Şairin amacı her kelimenin cümledeki yerini öteki kelimelerle ilgilerinden gizemli birleşmelerinden doğacak tatlı gizli uçarı ya da sert sese göre belirlemek ve çeşit çeşit kelime ahenklerini mısranın genel gidişine uydurarak dalgalı ve akıcı karanlık ya da aydınlıkağır ya da hızlı duygulara; kelimelerin anlamı üstünde mısranın musiki dalgalanmalarından sınırsız ve etkili bir anlatım bulmaktır.
Kelime değişmeleri ve ahenk kaygıları arasında anlam kararırsa ruh ahengin tadıyla onun yerini doldurur. Zaten anlamahengin telkinlerinden başka nedir?
Şimdiye kadar hiçbir büyük şairin sınırlı bir insan topluluğu dışında anlaşılmış olduğunun iddia edilemeyeceği düşüncesindeyiz. Abartmadan denilebilir ki herkesin anlayabileceği şiir yalnız aşağı şairlerin işidir. İyi şiirlerin girişleri tunç kaplı şehir kapıları gibi sımsıkı kapalıdır; her el o kanatları itemez ve kapılar kimi zaman yüzyıllarca insanlara kapalı kalır.
Şiirde kimi bölümlerin belirsiz kalması bir yanlış ve bir kusur olmak şöyle dursun tersine şiirin güzelliği bakımından çok gereklidir.
Kısaca şiir çeşitli yorumlara elverişli bir genişlik ve kapsamda olmalıdır. Bir şiirin anlamı başka bir anlam olmaya elverişli oldukça her okuyan ona kendi hayatının da anlamını katar ve böylece şiir şairlerle insanlar arasında ortak bir etkilenme dili olmak derecesini kazanır. En zengin en derin ve en etkili şiir herkesin istediği yolda anlayacağı ve bundan dolayı da sonsuz duyarlılıkları kapsayacak bir genişlikte olanıdır.
Ahmet Haşim
