F
Fenerbahçe
Ziyaretçi
Ziyaretçi
Genel Bilgiler
Serviks kanseri önlenebilir bir hastalıktır. Smear/PAP testiyle tarama sayesinde erken tanı ve etkin bir tedavi mümkündür.
Dünya Çapında Bir Sorun
Dünyanın her tarafında kadınlar serviks kanserinden rahatsızdır. Dünya ölçeğinde 45 yaş altı kadınlarda en sık görülen 2. kanser türü, meme ve akciğer kanserinden sonra kanserden ölümlerin önde gelen 3. nedenidir.
Dünya çapında 2 dakikada bir, bir kadın serviks kanserinden ölmektedir. Tarama programları, serviks kanserinin azalmasında önemli bir etkiye sahip olmasına rağmen hala kadınlar serviks kanseri nedeniyle ölmektedir.
Serviks kanseri Türkiye'de en sık görülen 8. kanser türüdür. Globacan data 20021 verilerine göre, Türkiye'de serviks kanserinden günde 4, yılda ise 1364 ölüm gerçekleşmektedir.
Serviksin Rolü
Serviks(rahim ağzı), rahimin sonlanımındaki vajene açılan dar boynudur. Serviks, aynı zamanda enfeksiyonların rahme ulaşmasını engellemeye yardımcı, önemli bir bariyer görevi de görmektedir. Gebelik sırasında serviks, bebeği rahim (uterus) içinde tutmaya yardımcı olmak için sıkıca kapalı durumda kalır. Bebek doğmaya hazır olduğunda serviks yaklaşık 10 cm açılarak bebeğin geçmesine izin verir.
Serviks Kanseri Nedir?
Serviks hücreleri anormalleşip kontrolsüz bir şekilde büyümeye başladığında serviks kanseri oluşmaktadır.
Serviks Kanserinin Nedeni?
Serviks kanserinin sık görülen nedeni, insan papillomavirüsüdür (HPV). Yaklaşık 100 HPV tipi mevcuttur. Çoğu düşük riskli tipler olup ancak göz ardı edilebilir bir serviks kanserine yol açma riskine sahiptir. Ancak yüksek riskli tipleri serviks kanserine yol açabilen anormal hücrelerin gelişmesine neden olabilmektedir. Gerçekten serviks kanseri olgularının çoğuna iki tip HPV (HPV 16 ve 18) neden olmaktadır. Serviks kanseri olgularının aşağı yukarı % 70’inde bu iki tip bulunmuştur.
Risk Faktörleri
Serviks kanserine yol açan bazı risk faktörlerinden kaçınmak mümkündür.
HPV (human papilloma virüs insan papilloma virüs)
80 den fazla HPV virüsü serviks kanseri için risk faktörü oluşturmaktadır. Yaklaşık olarak 80 kadarı cinsel yolla bulaşarak serviksi enfekte eder. Bu enfeksiyonların yaklaşık yarısı, serviks kanseri ile ilişkilidir. HPV’ in genital siğillerin %90’ ına ve serviks kanserlerinin %70’ ine neden olan iki tipine karşı bir aşı geliştirilmiştir. Bu aşının en az beş yıl süre ile HPV enfeksiyonlarına karşı koruma sağladığı kanıtlanmıştır. Korumanın ne kadar süreceği de halen araştırılmaktadır .
Cinsel Öykü; HPV esas olarak cinsel yolla bulaşmaktadır. Cinsel hayata erken başlayan ve çok partner değiştiren kadınlarda serviks kanseri riski artmaktadır. Doğum kontrol yöntemleri ya da spermleri öldüren jeller korunmada önerilebilir.
7 veya daha fazla hamilelik geçiren kadınlarda serviks kanseri riski fazladır.
Doğum Kontrol Hapları; 5 yıldan uzun süre doğum kontrol hapı kullanan kadınlarda da serviks kanseri riski artmaktadır.
Tarama; Düzenli jinekolojik muayene ve PAP testi serviks kanserinden korunmada yardımcıdır. Serviksdeki değişiklikler, PAP testi ile tespit edilerek kanser gelişmeden tedavi edilebilir. Düzenli PAP testi yaptırmayan kadınlarda serviks kanseri riski artmaktadır.
Sigara; Sigara içmek serviks kanseri riskini artırır.
Diyet; Bazı çalışmalar vitamin ve minerallerin serviks kanseri riskini azalttığını göstermekle birlikte bu henüz kanıtlanmamıştır.
Serviks kanseri için risk faktörlerini bilmek onlardan kaçınmada ve korunmada da yardımcı olacaktır.
HPV enfeksiyonu çok yaygın olduğundan ve her yaşta görülebileceğinden, cinsel olarak aktif olan kadınlar hayatları boyunca bu riskle karşı karşıya kalabilirler.
Eğer HPV ile karşılaştıysanız ve enfeksiyonu geçirip iyileştiyseniz, yine de bu virüse karşı bağışıklık kazanmış olmayabilirsiniz.
Bunun için iki neden vardır:
1.Bağışıklık sisteminiz uzun süreli koruma sağlayacak kadar ‘kuvvetli’ olmayabilir. Eğer vücudunuz enfeksiyona karşı kuvvetli bir cevap veremediyse, aynı HPV tipi ile tekrar enfeksiyon riski ile karşılaşabilirsiniz.
2.HPV virüsü için bağışık cevabınız çok spesifiktir. Bağışıklık sisteminiz virüs ile savaştığında, virüsün özellikle o tipine karşı bağışıklık oluşturur. Bu nedenle çok fazla grip olmaktasınız; bütün grip virüslerine karşı bağışık olamazsınız. HPV ile de durum aynıdır. HPV’ nin bir tipine çok kuvvetli bir bağışık yanıt verseniz de, diğer tip enfeksiyonuna karşı sizi koruyamayacaktır.
Virüs Nasıl Yayılmaktadır?
HPV oldukça yaygındır, cinsel temasla kolayca geçebilmektedir.
Gerçekte cinsel yönden aktif kadınların % 80’e varan bölümü yaşamlarının bir anında, bir HPV virüs tipiyle enfekte olmaktadır. HPV virüslerini aldığımızın farkında olmasak bile bağışıklık sistemimizin HPV enfeksiyonlarının çoğuyla savaşarak uzaklaştırabilmektedir.. Ancak bazen yüksek riskli virüs tipleri servikste kalmakta ve zamanla serviks kanserinin gelişmesine neden olabilmektedir.
Kanser Öncülü Lezyonlar
Anormal Hücreler Nelerdir?
Bazen smear/PAP testi sonuçları bazı serviks hücrelerinizin anormal göründüğünü saptayabilir. Paniğe kapılmayın! Bu, hücrelerin şekil, büyüklük veya düzenlenmelerinin değiştiği anlamına gelir. Kendiliğinden kanserli oldukları anlamı taşımaz.
Anormal PAP testi sonuçlarına yol açabilen birçok serviks iltihabı nedeni vardır.
Örneğin:
Yakın zamanlı cinsel aktivite
Vajinal duş
Herpes (uçuk) gibi cinsel yolla bulaşanları da içeren maya enfeksiyonları veya başka enfeksiyonlar
Gebelik, düşük
İlaçlar
Hormonal değişiklikler
Genital siğillere neden olan HPV tipleri
Smear/PAP testi sonuçları size anormal hücreler veya hücresel değişiklikler saptandığı bildirilebilir: Bu ‘bir anormal sonuçtur.’ Laboratuvarın ileri araştırmayı gerektiren bazı hücresel değişiklikleri ayırt ettiği anlamına gelir. Hücresel değişikliklerin tümü acilen tedavi edilmeniz anlamı taşımaz. Bazıları tedavi gerektirmeden kaybolabilir. Değişikliklerin derecesine bağlı olarak bir PAP testinden geçmeniz veya bazen kolposkopi istenebilir. Kadınların küçük bir bölümünden, birincisinin yetersiz olduğu düşünüldüğünden ikinci bir PAP testinden geçmesi istenir. Bu, laboratuvarın lam üzerindeki hücreleri bir sonuca varacak şekilde değerlendiremediği anlamını taşır. Bunun nedeni, kan hücrelerinin diğer hücreleri maskelemesi veya hücre örneklerinin çok kalın veya ince sürülmesi olabilir.
Size PAP testi sonucunuzun "sınırda" olduğu söylenebilir. Bu, hücresel değişiklerin görüldüğü, ancak değişikliklerin normale çok yakın olduğu ve genellikle kendiliğinden normale dönebileceğini göstermektedir. Ancak, emin olmak için hekiminizin belirteceği bir süre sonra tekrar kontrol yaptırmanız gerekmektedir.
PAP testi sonucunuz anormalse, doktorunuz bu hücreler hakkında daha fazla bilgi edinmenize yardımcı olacaktır.
Kanser Öncülü Hücreler Nelerdir?
Bu anormal hücreler, normal hücrelerden farklı yapıda kanserleşmeye, ilerleme potansiyeline sahip olan hücrelerdir. Bu nedenle kanser öncülü hücreler denmektedir. Ancak, gerileyebilir ve eninde sonunda normale dönebilir. Kanser öncülü serviks hücreleri, kansere sahip olduğunuz anlamına gelmemektedir. Erken tedavi görmediğiniz takdirde serviks hücrelerinde kansere dönüşebilen değişikler olabilir.
Kanser öncülü hücre kümelerine genellikle lezyonlar denilir ve bunlar gelişmenin evresine göre hafiften şiddetliye göre derecelendirilir.
Doktorunuz lezyonları, Servikal İntraepitelyal Neoplazi (CIN) olarak adlandırabilir ve hafiften (CIN1) şiddetliye (CIN3) doğru derecelendirir. CIN ölçeğinin özeti:
CIN1: Bu sonuca sahip kadınların yarısından fazlasında anormal hücreler olasılıkla zamanla kendiliğinden kaybolduğundan tedaviye gerek duyulmayacaktır.
CIN2: CIN2 olarak sınıflandırılan anormal hücrelerin, ilerleme olasılığı daha yüksektir. Bu nedenle bu sonuca sahipseniz doktorunuz tedavi için geri gelmenizi önerecektir. Böylece anormal alan ortadan kaldırılarak serviks kanser gelişimi riski azaltılacaktır.
CIN3: CIN3 olarak sınıflandırılan anormal hücrelerin ilerlemesi olasıdır. Bu nedenle bu sonuca sahip kadınların tümüne tedavi için geri gelmeleri önerilir. Böylece serviks kanseri gelişme olasılıklarını azaltmak için anormal alan ortadan kaldırılabilir.
Kanser Öncülü Lezyonların Tedavisi
Doktorunuz anormal lezyonlara sahip olduğunuz ve ilave tedaviye gerek duyduğunuzu saptarsa, birçok tedavi yöntemi mevcuttur. Bu tedavilerin çoğu, muayenehane veya hastanede, kadın-doğum polikliniğinde uygulanmaktadır. Gerekirse lokal anestezi kullanılacağından bu tedavi metodları size acı vermeyecektir.
Kriyoterapi: Bu yöntemde küçük bir metal plaka donma derecelerine kadar soğutulur ve daha sonra anormal hücrelerin bulunduğu alana yerleştirilerek anormal hücreler yok edilir.
LEEP ( Loop Electrosurgical Excision Procedure [Elektrocerrahi Lupla Eksizyon İşlemi]) Halen en çok kullanılan basit bir tedavi yöntemi olup anormal hücreleri yok etmek için ısıtılmış bir ince tel halka kullanılır.
Konizasyon (koni biyopsisi olarak da bilinir): Anormal hücreleri yok etmek için serviksten koni şeklinde bir doku parçası çıkartılır.
Lazer tedavisi: Anormal hücreleri yakıp yok etmek için lazer kullanılır.
En iyi tedavinin belirlenmesi için doktorlarınızın görüşlerini dinlemeli ve seçenekleri tartışmalısınız.
Farklı Serviks Kanseri Tipleri
Kanserin tipine bağlı olarak doktorunuz durumunuzu tanımlamak için adenokarsinom ve yassı epitel hücreli karsinom gibi invaziv kanserler dahil çeşitli terimler kullanabilir.
Adenokarsinom; saptanması zor, daha nadir olan göreceli agresif serviks kanseri tipidir. Düzenli aralıklarla PAP testinden geçen ve olası tedavilere uyan kadınların çoğu, başlıca HPV tip 18 ve tip 16'nın neden olduğu serviks kanserine karşı iyi bir korunma sağladıklarından emin olacaktır. Serviksin dış yüzeyinde oluşma yerine, adenokarsinomlar genellikle serviksin iç yüzeyinde oluşmaktadır. PAP testleri serviksin dış yüzeyindeki hücre örneklerini kullanmaktadır. Bu nedenle adenokarsinom tanısı konduğunda, kanserin daha ileri evrede olma potansiyeli mevcuttur. Özellikle genç kadınlarda HPV’nin kansere neden olan 16, 18, 45 ve 31 gibi tipleriyle daha fazla adenokarsinom oluşmaktadır.
Korunma
Serviks Kanserinden Korunma
Bir kişinin kansere yakalanma olasılığını artıran faktörler risk faktörleri, buna karşın kanser gelişim riskini azaltan faktörlerse koruyucu faktörlerdir.
Genetik faktörler gibi bazı risk faktörlerinin ortadan kaldırılması mümkün değilken diyet, sigara gibi bazı risk faktörlerinin önlenmesi mümkündür.
Kanserden korunma önlenebilir risk faktörlerinin azaltılıp, koruyucu faktörlerin artırılarak kanser gelişim riskinin azaltılmasıdır.
Smear/PAP testi ile serviks kanseri riski oldukça azalmıştır, ancak tarama testlerinin de bazı riskleri vardır.
PAP Testinin Önemi
PAP testi neleri gerektirir?
Bir smear/PAP testi serviksinizden bir sürüntü almayı gerektirir. Bu test, bir spatül veya özel bir fırça kullanarak serviksinizin yüzeyinden nazikçe birkaç hücre alacak bir doktor, kadın-doğum uzmanı veya hemşireyi gerektirir. Alınan bu örnekler daha sonra olası erken anormallikler açısından mikroskop altında incelenir. Anormallikler saptandığında sizle hemen temasa geçilecek, ileri testler ve olası tedavi için önerilerde bulunulacaktır.
Ne sıklıkla PAP testinden geçmem gerekir ?
Düzenli aralıklarla testten geçmeniz önemlidir.
Smear/PAP testlerinin doğrudan sonucu olarak hastalık erken bir evrede yakalanmış olduğundan birçok yaşam kurtulmuştur. O halde ne yaparsanız yapın smear/PAP testi randevunuzu anımsayın. Düzenli testler kendinizi korumanıza yardımcı olacaktır.
Anormal PAP testi sonuçları ve araştırmalar
Anormal PAP test sonucu elde etmek oldukça sık görülmekte olup, kendiliğinden serviks kanseri olduğunuz anlamı taşımaz.
Hücrelerinizdeki değişiklikler hafif derecede ise doktorunuz yalnızca PAP testinin tekrarlanmasını önerebilir. Bir anormallik varsa, tedavi önerebilir. Daha sonra, PAP testini tekrarlayabilir. Çünkü hafif derecede hücresel değişiklikler sıklıkla kendi kendilerine iyileşmektedir. Birkaç ay sonra hâlâ anormal hücreler mevcutsa doktorunuz sizi daha fazla izleyecektir.
Tanı
PAP/smear testinde anormal bulgular görüldüyse tanı için daha ileri yöntemlere başvurulur.
Aşağıdaki belirti ve bulgular serviks kanserinde görülebilir.
Vajinal kanama
Beklenmeyen anormal vajinal akıntı
Pelvik ağrı
Cinsel ilişki sırasında ağrı veya lekelenme
Bu belirti ve bulgular serviks kanseri dışında başka hastalıklarında belirtisi olabilir. Doktorunuz hastalığı teşhis edebilmek için size çeşitli testler uygulayacaktır.
Kolposkopi
Kolposkopide , bir kolposkop kullanarak serviksin içindeki değişiklikleri doğrudan ve çok yakından görmek mümkündür.
PAP testinde olduğu gibi muayene masasına yatarsınız, doktorunuz serviksi gözlemek için rahim ağzınıza spekulum denilen bir alet yerleştirir. Doktorunuz kolposkop denilen ışıklandırılmış bir mikroskop kullanarak serviks dokusunu aydınlatıp görünümünü büyültecek ve serviks dokusundaki anormallikleri araştıracaktır. Muayene biraz rahatsızlık hissettirebilmesine rağmen genellikle beş ila on dakika sürmektedir.
Biyopsi
Kolposkopi sırasında doktorunuz ileri analizler için küçük bir serviks dokusu örneği alabilir. Bu işleme biyopsi denilir. Bu işlemde analiz için parça alınmadan önce genellikle serviks uyuşturulur. Biyopsiden sonra kramp veya ağrı, ya da hafif kanama görülebilir ancak bu durum endişe etmemeniz gereken, beklenen bir durumdur.
Evreleme
Serviks Kanserinin Yayılımını Değerlendirme
Biyopsi, serviks kanseri varlığını doğrularsa doktorunuz röntgen, sistoskopi (mesane içini gözlemek için ışıklı bir boruyla uygulanan bir girişim), proktoskopi veya kolonoskopi (rektum veya kolonun içini gözlemek için ışıklı bir boruyla uygulanan bir girişim) gibi diğer tetkikler uygulayabilir. Bu testler kanserin yayılıp yayılmadığını veya hangi evrede olduğunun belirlenmesinde yarar sağlamaktadır.
Serviks Kanseri Evreleri
Serviks kanseri teşhis edildikten sonra kanserin serviks ya da vücudun hangi bölgelerine yayıldığını bulma süreci evrelemedir. Evreleme, sonraki tedavi planını belirleyeceğinden önemlidir.
Serviks kanseri evrelemesinde kullanılan yöntemler;
Röntgen Filmi: X-ray en yaygın olarak kullanılan x-ray ışınlarıyla vücudun resminin görüntülenmesidir.
Bilgisayarlı Tomografi: Bilgisayara bağlı bir x-ray makinesiyle, organların bir seri detaylı resmi alınır. Doktorunuz bu resimleri daha iyi değerlendirip yorumlayabilmek için size kontrast maddeler verebilir.
Lenfanjiyogram: Ayak lenf damarlarına bir boya enjekte edilir. Boya lenf damarları yoluyla ilerleyerek lenf nodlarına ulaşır. Röntgen ışınları kullanılarak lenf damarları görüntülenir. Bu yöntem kanserin lenf nodlarına yayılıp yayılmadığını tespit etmeye yardımcıdır.
Cerrahi Evreleme: Klinik çalışmaların bir parçası olarak kanserin vücudun hangi bölgelerine yayıldığını tespit etmek için cerrahi yöntemlere başvurulabilir. Bazı durumlarda aynı anda serviksteki kanserde çıkartılır.
Ultrasonografi; İnsankulağı tarafından işitilmeyecek ses dalgaları kullanılır. Ses dalgaları vucudda organlardan geçerken bir eko yaratır. Bir bilgisayarla bu ekolarla insan vücudunun sonogram ade verilen bir resmi yaratılır.
MRI: Manyetik alan, radyo dalgaları ve bilgisayar kullanılarak vücudun bir seri resmi alınır.
Tüm bu testlerin sonuçları birlikte değerlendirilerek evreleme yapılır.
Serviks kanseri üç şekilde vücudun başka bölgelerine yayılır.
Doku Yoluyla: Kanser direkt olarak çevre dokulara yayılabilir.
Lenfatikler : Tümör lenf damarlarına geçerek lenfatik sisteme yayılabilir.
Kan YoluylaYoluyla: Kanser vücuttaki küçük damarlara geçerek kan yoluyla vücudun başka bölgelerine yayılabilir.
Serviks kanserinin vücudun başka bölgelerine yayılması durumuna METASTAZ adı verilir.
Evre 0 Serviks kanseri Anormal hücreler serviksin en iç tabakasında sınırlıdır, karsinoma instu olarakta adlandırılmaktadır.
Evre I Kanser hücreleri sadece servikste bulunmaktadır.
Tümör boyutu 3 mm ile 4 cm arasında değişebilir.
Evre II A Kanser serviksin dışına vajenin üst üçte iki bölümüne yayılmıştır ancak rahim çevresindeki dokulara yayılmamıştır.
Evre II B Kanser serviksin dışına vajenin üst üçte iki bölümüne ve rahim çevresindeki dokulara yayılmıştır.
Evre III A Kanser vajenin alt bölümüne yayılmış ancak pelvik duvara yayılmamıştır.
Evre IIIB Kanser pelvik duvara yayılmış veya böbreklerin mesaneye bağlandığı tüpler olan üreterleri bloke etmiştir.
Evre IV Kanser serviks dışında mesane, rektum veya vücudun başka yerlerine yayılmıştır.
Rekürren Serviks Kanseri: Kanserin tedavi edildikten sonra serviks ya da vücudun başka bir yerinde yeniden ortaya çıkmasıdır.
Tedavi
Serviks Kanseri Tedavi Seçenekleri
Kanser diğer organlara yayılmamış ve hâlâ erken evredeyse konizasyon yöntemiyle serviksten tüm kanserli dokunun çıkartılması mümkün olabilir.
Kanser daha çok ilerlemiş veya lokal alan dışına yayılmışsa, doktorunuz tedavi için bir veya birden fazla yöntemi önerebilir. Örneğin :
Histerektomi; Rahim ve bazı olgularda yumurtalıklar ve/veya lenf düğümleri cerrahi olarak çıkartılabilir.Hastalığın evresine göre farklı cerrahi yöntemler uygulanabilir.
Konizasyon (koni biyopsisi olarak da bilinir): Anormal hücreleri yok etmek için serviksten koni şeklinde bir doku parçası çıkartılır. Bu doku parçası mikroskop altında incelenerek kanser hücreleri aranır, hem tanı hem de erken evre tümörlerde tedavi amacıyla uygulanır.
Total histerektomi; Rahim ve rahim ağzı birlikte cerrahi olarak çıkarılır. Vajen yoluyla yapılan vajinal histerektomi, karından bir kesiyle yapılan histerektomi ise abdominal histerektomi olarak adlandırılır. Laparaskop adı verilen ucunda ışık bulunan bir tüp aracılığı ile göbek deliğinden açılan ufak bir kesiden girilerek yapılan cerrahi girişim ise total laparaskopik histerektomidir.
Bilateral salfingooferektomirektomi; Her İki yumurtalık ve tüplerin cerrahi olarak çıkartılmasıdır.
Radikal histerektomi; Rahim, serviks, vajenin bir kısmı ile birlikte yumurtalıklar, tüpler ve komşu lenf bezleri çıkarılır.
Pelvik ekzentrasyon; Kolon, rektum ve mesane, serviks, vajen, yumurtalıklar ve komşu lenf bezleri çıkarılır.
Kriyocerrahi; Bu yöntemde, küçük bir metal plaka donma derecelerine kadar soğutulur ve daha sonra anormal hücrelerin bulunduğu alana yerleştirilerek anormal hücreler yok edilir.
Lazer cerrahi; Anormal hücreleri yakıp yok etmek için lazer kullanılır.
LEEP ( Loop Electrosurgical Excision Procedure [Elektrocerrahi Lupla Eksizyon İşlemi]); Halen en çok kullanılan basit bir tedavi yöntemi olup, anormal hücreleri yok etmek için ısıtılmış bir ince tel halka kullanılır.
Radyoterapi; Kanser diğer dokulara yayılmışsa (invaziv kanser) veya tedavi edildikten sonra yinelenmişse (rekürren kanser) radyoterapi önerilebilir. Bu işlem yüksek enerjili X ışınları kullanılarak kanserli alanların bölgesel olarak tedavi edilmesidir. Erken evre kanserlerde de kür(kanserli dokunun tamamen ortadan kaldırılması ) sağlamak için kullanılabilir.
Kemoterapi; İnvaziv veya rekürren kanseri tedavi etmenin başka bir yolu olan kemoterapi de kanser hücrelerini yok etmek için ilaçlar kullanılır. Hastalığın yayılımına göre ilaçlar damar yoluyla verilebileceği gibi organ içine ya da vücut boşluklarına verilerek bölgesel olarak uygulanabilir.
Doktorunuz hangi yaklaşımı önerirse önersin seçeneklerinizi ve ilişkin riskleri anladığınızdan emin olmanız önemlidir.
Serviks kanserinde prognoz (iyileşme şansı) hastalığın evresi, tümörün tipi ve tümörün boyutuna bağlıdır.
Tedavi seçenekleride hastalığın evresi, tümörün boyutu, hastanın çocuk isteyip istememesine ve hasta yaşına bağlı olarak değişmektedir. Hamilelik sırasında teşhis edilen serviks kanserinin tedavisi gebelik süresi ve hastalığın evresine bağlıdır. Gebeliğin son üç ayında teşhis edilmiş erken evre serviks kanserinde tedavi gebelik sonrasına ertelenebilir.
Evrelere Göre Tedavi Seçenekleri
Evre 0 (Karsinoma İn stu)
LEEP ( Loop Electrosurgical Excision Procedure [Elektrocerrahi Lupla Eksizyon İşlemi])
Lazer Cerrahisi
Konizasyon
Kriocerrahi
Total histerektomi Çocuk sahibi olmak istemeyen kadınlarda uygulanabilir.
İnternal radyoterapi(serviks içine yerleştirilen kılavuzlar yardımı ile serviksin ışınlanması; cerrahi tedavi istemeyenkadınlarda uygulanabilecek bir tedavi seçeneğidir.
Evre IA Serviks Kanseri
Total histerektomi ve veya bilateral salfingooferektomi(yumurtalıklar ve tüplerin çıkarılması):
Konizasyon
Radikal histerektomi ve lenf nodlarının çıkarılması
İnternal radyoterapi
Evre IB Serviks Kanseri:
İnternal ve eksternal radyoterapi
Radikal histerektomi ve lenf nodlarının çıkarılması
Radikal histerektomi ve lenf nodlarının çıkarılması ve takiben radyoterapi ve kemoterapi
Radyoterapi ve kemoterapi
Klinik çalışmaların bir parçası olarak yüksek doz internal radyoterapi ve eksternal radyoterapi
Evre II A Serviks Kanseri
İnternal ve eksternal radyoterapi
Radikal histerektomi ve lenf nodlarının çıkarılması
Radikal histerektomi ve lenf nodlarının çıkarılması ve takiben radyoterapi ve kemoterapi
Radyoterapi ve kemoterapi
Klinik çalışmaların bir parçası olarak yüksek doz internal radyoterapi ve eksternal radyoterapi
Evre II B Serviks Karsinomu
Evre II B Serviks karsinomu tedavisinde internal ve eksternal radyoterapiyle kombine kemoterapi uygulanır.
Evre III Serviks Karsinomu
Evre III Serviks karsinomu tedavisinde de internal ve eksternal radyoterapiyle kombine kemoterapi uygulanır.
Evre IV A Serviks Karsinomu
Evre IV AServiks karsinomu tedavisinde deinternal ve eksternal radyoterapiyle kombine kemoterapi uygulanır.
Evre IV B
Serviks Karsinomu
Evre IV B Serviks karsinomu tedavisinde
Bulguların azaltılması ve yaşam kalitesinin artırılması amacı ile palyatif radyoterapi uygulanabilir.
Kemoterapi ya da
Klinik çalışmaların bir parçası olarak yeni ilaçlar ve ilaç kombinasyonları denenebilir.
Rekürren Serviks Karsinomunda Tedavi Seçenekleri
Pelvik ekzentrasyonu(pelviste yer alan rektum, serviks ve mesane gibi organların geniş cerrahi rezeksiyonu) takiben radyoterapi, kemoterapi ile kombine edilebilir.
Kanserin yol açtığı semptomları azaltmak ve yaşam kalitesini artırak amacı ile palyatif kemoterapi uygulanabilir.
Klinik çalışmaların bir parçası olarak yeni ilaçlar ve ilaç kombinasyonları denenebilir. .
Doktorunuz hangi yaklaşımı önerirse önersin seçeneklerinizi ve ilişkin riskleri anladığınızdan emin olmanız önemlidir.
Geleceğe Doğru
Serviks kanseri dünya ölçeğinde birçok kadını etkilemesine rağmen erken tanı durumunda sağ kalım oranları yüksektir. Gerçekten invaziv serviks kanseri için bile beş yıllık sağ kalım oranı yüksektir. Düzenli aralıklarla smear/PAP testi randevularınıza ve ardından herhangi bir olası tedavi uygulanan kadınların çoğu serviks kanserine karşı iyi bir korunma düzeyi sağladıklarından emin olacaktır.
Doktorunuza Sorun
Kimlerin serviks kanseri geliştirme riski taşıdığının farkında mısınız? Hastalık çok yanlış anlaşıldığı için ilk adımınız doğru bilgi edinmek olmalıdır.
O halde mitleri bırakın gerçekleri alın.
“... Diğer kanserlerin çok daha sık olduğundan emin miyiz ?”
Dünyanın bir yerinde her 2 dakikada bir, bir kadın serviks kanserinden ölmektedir. Dünya çapında 45 yaş altı kadınlarda meme ve akciğer kanserinden sonra ikinci büyük ölüm sebebidir.
“... Artık çok geç olmadan serviks kanserini saptamanın herhangi bir yolu yoktur.”
Bu doğru değil. Serviks kanserini geliştirme riskini azaltmada en etkin yol düzenli taramadır. Taramayla birlikte yeni aşılar bu riski daha fazla azaltacaktır.
“... Ailemde kimsede serviks kanserine rastlamadığına göre ben risk altında değilim.”
Serviks kanseri kalıtsal değildir. Bilim adamları ana nedenin Human Papilloma Virus (HPV) olduğunu kanıtlamıştır.
“... Risk altında değilim.”
Her kadın risk altındadır. Kadınların yaklaşık % 80’i yaşamlarının bir anında serviks kanserine neden olabilen bir virüsle enfekte olacaktır.
“…Yalnızca yaşlı kadınlar için geçerlidir”
Yanlış. Gerçekten serviks kanserine evrimleşebilen bir virüsle enfekte olmanın yaşı yoktur. Kırk beş yaş altı kadınlarda en sık görülen kanser türü serviks kanseridir.
“… Sağlıklı besleniyorum, sigara içmiyorum ve egzersiz yapıyorum o halde ben serviks kanserine yakalanmam.”
Yanlış. Sağlıklı yaşam tarzı enfeksiyonlarla savaşmanıza yardımcı olabilmesine rağmen, virüse yakalanmanızı engellemeyecektir. Aşılanmayla birlikte düzenli PAP testi taraması en iyi korunma yolunuzdur.
“… Yalnızca bir partnerim var, o halde ben risk altında olamam.”
Risk altında olmanız için yalnızca bir partneriniz olması bile yeterli. Birden fazla partnere sahip olmanız gerekmiyor.
“… Ama her zaman güvenli seks yapıyorum.”
Kondomlar enfeksiyon riskini azaltabilmesine rağmen virüs genital derilerin teması yoluyla da yayılabilmektedir.
Tarama
PAP smear testi ile serviks kanseri riski oldukça azalmıştır, düzenli aralıklarla testten geçmeniz önemlidir.
Bir smear/PAP testi, serviksinizden bir sürüntü almayı gerektirir. Bu test de bir doktor, kadın doğum uzmanı ya da bir hemşire bir spatül veya özel bir fırça kullanarak serviksinizin yüzeyinden nazikçe birkaç hücre alacak, alınan bu örnekler daha sonra olası erken anormallikler açısından mikroskop altında incelenecektir. Anormallikler saptandığında sizle hemen temasa geçilecek, ileri testler ve olası tedavi için önerilerde bulunulacaktır.
Ulusal kanser tarama programına göre, serviks kanseri için tarama 30 yaştan sonra başlamalı ve 65 yaşa kadar 5 yılda PAP smear testi bir tekrarlanmalıdır. 65 yaş ve üzerinde son 2 testi negatif çıkan bayanlar tarama programından çıkarılır.
Serviks kanseri önlenebilir bir hastalıktır. Smear/PAP testiyle tarama sayesinde erken tanı ve etkin bir tedavi mümkündür.
Dünya Çapında Bir Sorun
Dünyanın her tarafında kadınlar serviks kanserinden rahatsızdır. Dünya ölçeğinde 45 yaş altı kadınlarda en sık görülen 2. kanser türü, meme ve akciğer kanserinden sonra kanserden ölümlerin önde gelen 3. nedenidir.
Dünya çapında 2 dakikada bir, bir kadın serviks kanserinden ölmektedir. Tarama programları, serviks kanserinin azalmasında önemli bir etkiye sahip olmasına rağmen hala kadınlar serviks kanseri nedeniyle ölmektedir.
Serviks kanseri Türkiye'de en sık görülen 8. kanser türüdür. Globacan data 20021 verilerine göre, Türkiye'de serviks kanserinden günde 4, yılda ise 1364 ölüm gerçekleşmektedir.
Serviksin Rolü
Serviks(rahim ağzı), rahimin sonlanımındaki vajene açılan dar boynudur. Serviks, aynı zamanda enfeksiyonların rahme ulaşmasını engellemeye yardımcı, önemli bir bariyer görevi de görmektedir. Gebelik sırasında serviks, bebeği rahim (uterus) içinde tutmaya yardımcı olmak için sıkıca kapalı durumda kalır. Bebek doğmaya hazır olduğunda serviks yaklaşık 10 cm açılarak bebeğin geçmesine izin verir.
Serviks Kanseri Nedir?
Serviks hücreleri anormalleşip kontrolsüz bir şekilde büyümeye başladığında serviks kanseri oluşmaktadır.
Serviks Kanserinin Nedeni?
Serviks kanserinin sık görülen nedeni, insan papillomavirüsüdür (HPV). Yaklaşık 100 HPV tipi mevcuttur. Çoğu düşük riskli tipler olup ancak göz ardı edilebilir bir serviks kanserine yol açma riskine sahiptir. Ancak yüksek riskli tipleri serviks kanserine yol açabilen anormal hücrelerin gelişmesine neden olabilmektedir. Gerçekten serviks kanseri olgularının çoğuna iki tip HPV (HPV 16 ve 18) neden olmaktadır. Serviks kanseri olgularının aşağı yukarı % 70’inde bu iki tip bulunmuştur.
Risk Faktörleri
Serviks kanserine yol açan bazı risk faktörlerinden kaçınmak mümkündür.
HPV (human papilloma virüs insan papilloma virüs)
80 den fazla HPV virüsü serviks kanseri için risk faktörü oluşturmaktadır. Yaklaşık olarak 80 kadarı cinsel yolla bulaşarak serviksi enfekte eder. Bu enfeksiyonların yaklaşık yarısı, serviks kanseri ile ilişkilidir. HPV’ in genital siğillerin %90’ ına ve serviks kanserlerinin %70’ ine neden olan iki tipine karşı bir aşı geliştirilmiştir. Bu aşının en az beş yıl süre ile HPV enfeksiyonlarına karşı koruma sağladığı kanıtlanmıştır. Korumanın ne kadar süreceği de halen araştırılmaktadır .
Cinsel Öykü; HPV esas olarak cinsel yolla bulaşmaktadır. Cinsel hayata erken başlayan ve çok partner değiştiren kadınlarda serviks kanseri riski artmaktadır. Doğum kontrol yöntemleri ya da spermleri öldüren jeller korunmada önerilebilir.
7 veya daha fazla hamilelik geçiren kadınlarda serviks kanseri riski fazladır.
Doğum Kontrol Hapları; 5 yıldan uzun süre doğum kontrol hapı kullanan kadınlarda da serviks kanseri riski artmaktadır.
Tarama; Düzenli jinekolojik muayene ve PAP testi serviks kanserinden korunmada yardımcıdır. Serviksdeki değişiklikler, PAP testi ile tespit edilerek kanser gelişmeden tedavi edilebilir. Düzenli PAP testi yaptırmayan kadınlarda serviks kanseri riski artmaktadır.
Sigara; Sigara içmek serviks kanseri riskini artırır.
Diyet; Bazı çalışmalar vitamin ve minerallerin serviks kanseri riskini azalttığını göstermekle birlikte bu henüz kanıtlanmamıştır.
Serviks kanseri için risk faktörlerini bilmek onlardan kaçınmada ve korunmada da yardımcı olacaktır.
HPV enfeksiyonu çok yaygın olduğundan ve her yaşta görülebileceğinden, cinsel olarak aktif olan kadınlar hayatları boyunca bu riskle karşı karşıya kalabilirler.
Eğer HPV ile karşılaştıysanız ve enfeksiyonu geçirip iyileştiyseniz, yine de bu virüse karşı bağışıklık kazanmış olmayabilirsiniz.
Bunun için iki neden vardır:
1.Bağışıklık sisteminiz uzun süreli koruma sağlayacak kadar ‘kuvvetli’ olmayabilir. Eğer vücudunuz enfeksiyona karşı kuvvetli bir cevap veremediyse, aynı HPV tipi ile tekrar enfeksiyon riski ile karşılaşabilirsiniz.
2.HPV virüsü için bağışık cevabınız çok spesifiktir. Bağışıklık sisteminiz virüs ile savaştığında, virüsün özellikle o tipine karşı bağışıklık oluşturur. Bu nedenle çok fazla grip olmaktasınız; bütün grip virüslerine karşı bağışık olamazsınız. HPV ile de durum aynıdır. HPV’ nin bir tipine çok kuvvetli bir bağışık yanıt verseniz de, diğer tip enfeksiyonuna karşı sizi koruyamayacaktır.
Virüs Nasıl Yayılmaktadır?
HPV oldukça yaygındır, cinsel temasla kolayca geçebilmektedir.
Gerçekte cinsel yönden aktif kadınların % 80’e varan bölümü yaşamlarının bir anında, bir HPV virüs tipiyle enfekte olmaktadır. HPV virüslerini aldığımızın farkında olmasak bile bağışıklık sistemimizin HPV enfeksiyonlarının çoğuyla savaşarak uzaklaştırabilmektedir.. Ancak bazen yüksek riskli virüs tipleri servikste kalmakta ve zamanla serviks kanserinin gelişmesine neden olabilmektedir.
Kanser Öncülü Lezyonlar
Anormal Hücreler Nelerdir?
Bazen smear/PAP testi sonuçları bazı serviks hücrelerinizin anormal göründüğünü saptayabilir. Paniğe kapılmayın! Bu, hücrelerin şekil, büyüklük veya düzenlenmelerinin değiştiği anlamına gelir. Kendiliğinden kanserli oldukları anlamı taşımaz.
Anormal PAP testi sonuçlarına yol açabilen birçok serviks iltihabı nedeni vardır.
Örneğin:
Yakın zamanlı cinsel aktivite
Vajinal duş
Herpes (uçuk) gibi cinsel yolla bulaşanları da içeren maya enfeksiyonları veya başka enfeksiyonlar
Gebelik, düşük
İlaçlar
Hormonal değişiklikler
Genital siğillere neden olan HPV tipleri
Smear/PAP testi sonuçları size anormal hücreler veya hücresel değişiklikler saptandığı bildirilebilir: Bu ‘bir anormal sonuçtur.’ Laboratuvarın ileri araştırmayı gerektiren bazı hücresel değişiklikleri ayırt ettiği anlamına gelir. Hücresel değişikliklerin tümü acilen tedavi edilmeniz anlamı taşımaz. Bazıları tedavi gerektirmeden kaybolabilir. Değişikliklerin derecesine bağlı olarak bir PAP testinden geçmeniz veya bazen kolposkopi istenebilir. Kadınların küçük bir bölümünden, birincisinin yetersiz olduğu düşünüldüğünden ikinci bir PAP testinden geçmesi istenir. Bu, laboratuvarın lam üzerindeki hücreleri bir sonuca varacak şekilde değerlendiremediği anlamını taşır. Bunun nedeni, kan hücrelerinin diğer hücreleri maskelemesi veya hücre örneklerinin çok kalın veya ince sürülmesi olabilir.
Size PAP testi sonucunuzun "sınırda" olduğu söylenebilir. Bu, hücresel değişiklerin görüldüğü, ancak değişikliklerin normale çok yakın olduğu ve genellikle kendiliğinden normale dönebileceğini göstermektedir. Ancak, emin olmak için hekiminizin belirteceği bir süre sonra tekrar kontrol yaptırmanız gerekmektedir.
PAP testi sonucunuz anormalse, doktorunuz bu hücreler hakkında daha fazla bilgi edinmenize yardımcı olacaktır.
Kanser Öncülü Hücreler Nelerdir?
Bu anormal hücreler, normal hücrelerden farklı yapıda kanserleşmeye, ilerleme potansiyeline sahip olan hücrelerdir. Bu nedenle kanser öncülü hücreler denmektedir. Ancak, gerileyebilir ve eninde sonunda normale dönebilir. Kanser öncülü serviks hücreleri, kansere sahip olduğunuz anlamına gelmemektedir. Erken tedavi görmediğiniz takdirde serviks hücrelerinde kansere dönüşebilen değişikler olabilir.
Kanser öncülü hücre kümelerine genellikle lezyonlar denilir ve bunlar gelişmenin evresine göre hafiften şiddetliye göre derecelendirilir.
Doktorunuz lezyonları, Servikal İntraepitelyal Neoplazi (CIN) olarak adlandırabilir ve hafiften (CIN1) şiddetliye (CIN3) doğru derecelendirir. CIN ölçeğinin özeti:
CIN1: Bu sonuca sahip kadınların yarısından fazlasında anormal hücreler olasılıkla zamanla kendiliğinden kaybolduğundan tedaviye gerek duyulmayacaktır.
CIN2: CIN2 olarak sınıflandırılan anormal hücrelerin, ilerleme olasılığı daha yüksektir. Bu nedenle bu sonuca sahipseniz doktorunuz tedavi için geri gelmenizi önerecektir. Böylece anormal alan ortadan kaldırılarak serviks kanser gelişimi riski azaltılacaktır.
CIN3: CIN3 olarak sınıflandırılan anormal hücrelerin ilerlemesi olasıdır. Bu nedenle bu sonuca sahip kadınların tümüne tedavi için geri gelmeleri önerilir. Böylece serviks kanseri gelişme olasılıklarını azaltmak için anormal alan ortadan kaldırılabilir.
Kanser Öncülü Lezyonların Tedavisi
Doktorunuz anormal lezyonlara sahip olduğunuz ve ilave tedaviye gerek duyduğunuzu saptarsa, birçok tedavi yöntemi mevcuttur. Bu tedavilerin çoğu, muayenehane veya hastanede, kadın-doğum polikliniğinde uygulanmaktadır. Gerekirse lokal anestezi kullanılacağından bu tedavi metodları size acı vermeyecektir.
Kriyoterapi: Bu yöntemde küçük bir metal plaka donma derecelerine kadar soğutulur ve daha sonra anormal hücrelerin bulunduğu alana yerleştirilerek anormal hücreler yok edilir.
LEEP ( Loop Electrosurgical Excision Procedure [Elektrocerrahi Lupla Eksizyon İşlemi]) Halen en çok kullanılan basit bir tedavi yöntemi olup anormal hücreleri yok etmek için ısıtılmış bir ince tel halka kullanılır.
Konizasyon (koni biyopsisi olarak da bilinir): Anormal hücreleri yok etmek için serviksten koni şeklinde bir doku parçası çıkartılır.
Lazer tedavisi: Anormal hücreleri yakıp yok etmek için lazer kullanılır.
En iyi tedavinin belirlenmesi için doktorlarınızın görüşlerini dinlemeli ve seçenekleri tartışmalısınız.
Farklı Serviks Kanseri Tipleri
Kanserin tipine bağlı olarak doktorunuz durumunuzu tanımlamak için adenokarsinom ve yassı epitel hücreli karsinom gibi invaziv kanserler dahil çeşitli terimler kullanabilir.
Adenokarsinom; saptanması zor, daha nadir olan göreceli agresif serviks kanseri tipidir. Düzenli aralıklarla PAP testinden geçen ve olası tedavilere uyan kadınların çoğu, başlıca HPV tip 18 ve tip 16'nın neden olduğu serviks kanserine karşı iyi bir korunma sağladıklarından emin olacaktır. Serviksin dış yüzeyinde oluşma yerine, adenokarsinomlar genellikle serviksin iç yüzeyinde oluşmaktadır. PAP testleri serviksin dış yüzeyindeki hücre örneklerini kullanmaktadır. Bu nedenle adenokarsinom tanısı konduğunda, kanserin daha ileri evrede olma potansiyeli mevcuttur. Özellikle genç kadınlarda HPV’nin kansere neden olan 16, 18, 45 ve 31 gibi tipleriyle daha fazla adenokarsinom oluşmaktadır.
Korunma
Serviks Kanserinden Korunma
Bir kişinin kansere yakalanma olasılığını artıran faktörler risk faktörleri, buna karşın kanser gelişim riskini azaltan faktörlerse koruyucu faktörlerdir.
Genetik faktörler gibi bazı risk faktörlerinin ortadan kaldırılması mümkün değilken diyet, sigara gibi bazı risk faktörlerinin önlenmesi mümkündür.
Kanserden korunma önlenebilir risk faktörlerinin azaltılıp, koruyucu faktörlerin artırılarak kanser gelişim riskinin azaltılmasıdır.
Smear/PAP testi ile serviks kanseri riski oldukça azalmıştır, ancak tarama testlerinin de bazı riskleri vardır.
PAP Testinin Önemi
PAP testi neleri gerektirir?
Bir smear/PAP testi serviksinizden bir sürüntü almayı gerektirir. Bu test, bir spatül veya özel bir fırça kullanarak serviksinizin yüzeyinden nazikçe birkaç hücre alacak bir doktor, kadın-doğum uzmanı veya hemşireyi gerektirir. Alınan bu örnekler daha sonra olası erken anormallikler açısından mikroskop altında incelenir. Anormallikler saptandığında sizle hemen temasa geçilecek, ileri testler ve olası tedavi için önerilerde bulunulacaktır.
Ne sıklıkla PAP testinden geçmem gerekir ?
Düzenli aralıklarla testten geçmeniz önemlidir.
Smear/PAP testlerinin doğrudan sonucu olarak hastalık erken bir evrede yakalanmış olduğundan birçok yaşam kurtulmuştur. O halde ne yaparsanız yapın smear/PAP testi randevunuzu anımsayın. Düzenli testler kendinizi korumanıza yardımcı olacaktır.
Anormal PAP testi sonuçları ve araştırmalar
Anormal PAP test sonucu elde etmek oldukça sık görülmekte olup, kendiliğinden serviks kanseri olduğunuz anlamı taşımaz.
Hücrelerinizdeki değişiklikler hafif derecede ise doktorunuz yalnızca PAP testinin tekrarlanmasını önerebilir. Bir anormallik varsa, tedavi önerebilir. Daha sonra, PAP testini tekrarlayabilir. Çünkü hafif derecede hücresel değişiklikler sıklıkla kendi kendilerine iyileşmektedir. Birkaç ay sonra hâlâ anormal hücreler mevcutsa doktorunuz sizi daha fazla izleyecektir.
Tanı
PAP/smear testinde anormal bulgular görüldüyse tanı için daha ileri yöntemlere başvurulur.
Aşağıdaki belirti ve bulgular serviks kanserinde görülebilir.
Vajinal kanama
Beklenmeyen anormal vajinal akıntı
Pelvik ağrı
Cinsel ilişki sırasında ağrı veya lekelenme
Bu belirti ve bulgular serviks kanseri dışında başka hastalıklarında belirtisi olabilir. Doktorunuz hastalığı teşhis edebilmek için size çeşitli testler uygulayacaktır.
Kolposkopi
Kolposkopide , bir kolposkop kullanarak serviksin içindeki değişiklikleri doğrudan ve çok yakından görmek mümkündür.
PAP testinde olduğu gibi muayene masasına yatarsınız, doktorunuz serviksi gözlemek için rahim ağzınıza spekulum denilen bir alet yerleştirir. Doktorunuz kolposkop denilen ışıklandırılmış bir mikroskop kullanarak serviks dokusunu aydınlatıp görünümünü büyültecek ve serviks dokusundaki anormallikleri araştıracaktır. Muayene biraz rahatsızlık hissettirebilmesine rağmen genellikle beş ila on dakika sürmektedir.
Biyopsi
Kolposkopi sırasında doktorunuz ileri analizler için küçük bir serviks dokusu örneği alabilir. Bu işleme biyopsi denilir. Bu işlemde analiz için parça alınmadan önce genellikle serviks uyuşturulur. Biyopsiden sonra kramp veya ağrı, ya da hafif kanama görülebilir ancak bu durum endişe etmemeniz gereken, beklenen bir durumdur.
Evreleme
Serviks Kanserinin Yayılımını Değerlendirme
Biyopsi, serviks kanseri varlığını doğrularsa doktorunuz röntgen, sistoskopi (mesane içini gözlemek için ışıklı bir boruyla uygulanan bir girişim), proktoskopi veya kolonoskopi (rektum veya kolonun içini gözlemek için ışıklı bir boruyla uygulanan bir girişim) gibi diğer tetkikler uygulayabilir. Bu testler kanserin yayılıp yayılmadığını veya hangi evrede olduğunun belirlenmesinde yarar sağlamaktadır.
Serviks Kanseri Evreleri
Serviks kanseri teşhis edildikten sonra kanserin serviks ya da vücudun hangi bölgelerine yayıldığını bulma süreci evrelemedir. Evreleme, sonraki tedavi planını belirleyeceğinden önemlidir.
Serviks kanseri evrelemesinde kullanılan yöntemler;
Röntgen Filmi: X-ray en yaygın olarak kullanılan x-ray ışınlarıyla vücudun resminin görüntülenmesidir.
Bilgisayarlı Tomografi: Bilgisayara bağlı bir x-ray makinesiyle, organların bir seri detaylı resmi alınır. Doktorunuz bu resimleri daha iyi değerlendirip yorumlayabilmek için size kontrast maddeler verebilir.
Lenfanjiyogram: Ayak lenf damarlarına bir boya enjekte edilir. Boya lenf damarları yoluyla ilerleyerek lenf nodlarına ulaşır. Röntgen ışınları kullanılarak lenf damarları görüntülenir. Bu yöntem kanserin lenf nodlarına yayılıp yayılmadığını tespit etmeye yardımcıdır.
Cerrahi Evreleme: Klinik çalışmaların bir parçası olarak kanserin vücudun hangi bölgelerine yayıldığını tespit etmek için cerrahi yöntemlere başvurulabilir. Bazı durumlarda aynı anda serviksteki kanserde çıkartılır.
Ultrasonografi; İnsankulağı tarafından işitilmeyecek ses dalgaları kullanılır. Ses dalgaları vucudda organlardan geçerken bir eko yaratır. Bir bilgisayarla bu ekolarla insan vücudunun sonogram ade verilen bir resmi yaratılır.
MRI: Manyetik alan, radyo dalgaları ve bilgisayar kullanılarak vücudun bir seri resmi alınır.
Tüm bu testlerin sonuçları birlikte değerlendirilerek evreleme yapılır.
Serviks kanseri üç şekilde vücudun başka bölgelerine yayılır.
Doku Yoluyla: Kanser direkt olarak çevre dokulara yayılabilir.
Lenfatikler : Tümör lenf damarlarına geçerek lenfatik sisteme yayılabilir.
Kan YoluylaYoluyla: Kanser vücuttaki küçük damarlara geçerek kan yoluyla vücudun başka bölgelerine yayılabilir.
Serviks kanserinin vücudun başka bölgelerine yayılması durumuna METASTAZ adı verilir.
Evre 0 Serviks kanseri Anormal hücreler serviksin en iç tabakasında sınırlıdır, karsinoma instu olarakta adlandırılmaktadır.
Evre I Kanser hücreleri sadece servikste bulunmaktadır.
Tümör boyutu 3 mm ile 4 cm arasında değişebilir.
Evre II A Kanser serviksin dışına vajenin üst üçte iki bölümüne yayılmıştır ancak rahim çevresindeki dokulara yayılmamıştır.
Evre II B Kanser serviksin dışına vajenin üst üçte iki bölümüne ve rahim çevresindeki dokulara yayılmıştır.
Evre III A Kanser vajenin alt bölümüne yayılmış ancak pelvik duvara yayılmamıştır.
Evre IIIB Kanser pelvik duvara yayılmış veya böbreklerin mesaneye bağlandığı tüpler olan üreterleri bloke etmiştir.
Evre IV Kanser serviks dışında mesane, rektum veya vücudun başka yerlerine yayılmıştır.
Rekürren Serviks Kanseri: Kanserin tedavi edildikten sonra serviks ya da vücudun başka bir yerinde yeniden ortaya çıkmasıdır.
Tedavi
Serviks Kanseri Tedavi Seçenekleri
Kanser diğer organlara yayılmamış ve hâlâ erken evredeyse konizasyon yöntemiyle serviksten tüm kanserli dokunun çıkartılması mümkün olabilir.
Kanser daha çok ilerlemiş veya lokal alan dışına yayılmışsa, doktorunuz tedavi için bir veya birden fazla yöntemi önerebilir. Örneğin :
Histerektomi; Rahim ve bazı olgularda yumurtalıklar ve/veya lenf düğümleri cerrahi olarak çıkartılabilir.Hastalığın evresine göre farklı cerrahi yöntemler uygulanabilir.
Konizasyon (koni biyopsisi olarak da bilinir): Anormal hücreleri yok etmek için serviksten koni şeklinde bir doku parçası çıkartılır. Bu doku parçası mikroskop altında incelenerek kanser hücreleri aranır, hem tanı hem de erken evre tümörlerde tedavi amacıyla uygulanır.
Total histerektomi; Rahim ve rahim ağzı birlikte cerrahi olarak çıkarılır. Vajen yoluyla yapılan vajinal histerektomi, karından bir kesiyle yapılan histerektomi ise abdominal histerektomi olarak adlandırılır. Laparaskop adı verilen ucunda ışık bulunan bir tüp aracılığı ile göbek deliğinden açılan ufak bir kesiden girilerek yapılan cerrahi girişim ise total laparaskopik histerektomidir.
Bilateral salfingooferektomirektomi; Her İki yumurtalık ve tüplerin cerrahi olarak çıkartılmasıdır.
Radikal histerektomi; Rahim, serviks, vajenin bir kısmı ile birlikte yumurtalıklar, tüpler ve komşu lenf bezleri çıkarılır.
Pelvik ekzentrasyon; Kolon, rektum ve mesane, serviks, vajen, yumurtalıklar ve komşu lenf bezleri çıkarılır.
Kriyocerrahi; Bu yöntemde, küçük bir metal plaka donma derecelerine kadar soğutulur ve daha sonra anormal hücrelerin bulunduğu alana yerleştirilerek anormal hücreler yok edilir.
Lazer cerrahi; Anormal hücreleri yakıp yok etmek için lazer kullanılır.
LEEP ( Loop Electrosurgical Excision Procedure [Elektrocerrahi Lupla Eksizyon İşlemi]); Halen en çok kullanılan basit bir tedavi yöntemi olup, anormal hücreleri yok etmek için ısıtılmış bir ince tel halka kullanılır.
Radyoterapi; Kanser diğer dokulara yayılmışsa (invaziv kanser) veya tedavi edildikten sonra yinelenmişse (rekürren kanser) radyoterapi önerilebilir. Bu işlem yüksek enerjili X ışınları kullanılarak kanserli alanların bölgesel olarak tedavi edilmesidir. Erken evre kanserlerde de kür(kanserli dokunun tamamen ortadan kaldırılması ) sağlamak için kullanılabilir.
Kemoterapi; İnvaziv veya rekürren kanseri tedavi etmenin başka bir yolu olan kemoterapi de kanser hücrelerini yok etmek için ilaçlar kullanılır. Hastalığın yayılımına göre ilaçlar damar yoluyla verilebileceği gibi organ içine ya da vücut boşluklarına verilerek bölgesel olarak uygulanabilir.
Doktorunuz hangi yaklaşımı önerirse önersin seçeneklerinizi ve ilişkin riskleri anladığınızdan emin olmanız önemlidir.
Serviks kanserinde prognoz (iyileşme şansı) hastalığın evresi, tümörün tipi ve tümörün boyutuna bağlıdır.
Tedavi seçenekleride hastalığın evresi, tümörün boyutu, hastanın çocuk isteyip istememesine ve hasta yaşına bağlı olarak değişmektedir. Hamilelik sırasında teşhis edilen serviks kanserinin tedavisi gebelik süresi ve hastalığın evresine bağlıdır. Gebeliğin son üç ayında teşhis edilmiş erken evre serviks kanserinde tedavi gebelik sonrasına ertelenebilir.
Evrelere Göre Tedavi Seçenekleri
Evre 0 (Karsinoma İn stu)
LEEP ( Loop Electrosurgical Excision Procedure [Elektrocerrahi Lupla Eksizyon İşlemi])
Lazer Cerrahisi
Konizasyon
Kriocerrahi
Total histerektomi Çocuk sahibi olmak istemeyen kadınlarda uygulanabilir.
İnternal radyoterapi(serviks içine yerleştirilen kılavuzlar yardımı ile serviksin ışınlanması; cerrahi tedavi istemeyenkadınlarda uygulanabilecek bir tedavi seçeneğidir.
Evre IA Serviks Kanseri
Total histerektomi ve veya bilateral salfingooferektomi(yumurtalıklar ve tüplerin çıkarılması):
Konizasyon
Radikal histerektomi ve lenf nodlarının çıkarılması
İnternal radyoterapi
Evre IB Serviks Kanseri:
İnternal ve eksternal radyoterapi
Radikal histerektomi ve lenf nodlarının çıkarılması
Radikal histerektomi ve lenf nodlarının çıkarılması ve takiben radyoterapi ve kemoterapi
Radyoterapi ve kemoterapi
Klinik çalışmaların bir parçası olarak yüksek doz internal radyoterapi ve eksternal radyoterapi
Evre II A Serviks Kanseri
İnternal ve eksternal radyoterapi
Radikal histerektomi ve lenf nodlarının çıkarılması
Radikal histerektomi ve lenf nodlarının çıkarılması ve takiben radyoterapi ve kemoterapi
Radyoterapi ve kemoterapi
Klinik çalışmaların bir parçası olarak yüksek doz internal radyoterapi ve eksternal radyoterapi
Evre II B Serviks Karsinomu
Evre II B Serviks karsinomu tedavisinde internal ve eksternal radyoterapiyle kombine kemoterapi uygulanır.
Evre III Serviks Karsinomu
Evre III Serviks karsinomu tedavisinde de internal ve eksternal radyoterapiyle kombine kemoterapi uygulanır.
Evre IV A Serviks Karsinomu
Evre IV AServiks karsinomu tedavisinde deinternal ve eksternal radyoterapiyle kombine kemoterapi uygulanır.
Evre IV B
Serviks Karsinomu
Evre IV B Serviks karsinomu tedavisinde
Bulguların azaltılması ve yaşam kalitesinin artırılması amacı ile palyatif radyoterapi uygulanabilir.
Kemoterapi ya da
Klinik çalışmaların bir parçası olarak yeni ilaçlar ve ilaç kombinasyonları denenebilir.
Rekürren Serviks Karsinomunda Tedavi Seçenekleri
Pelvik ekzentrasyonu(pelviste yer alan rektum, serviks ve mesane gibi organların geniş cerrahi rezeksiyonu) takiben radyoterapi, kemoterapi ile kombine edilebilir.
Kanserin yol açtığı semptomları azaltmak ve yaşam kalitesini artırak amacı ile palyatif kemoterapi uygulanabilir.
Klinik çalışmaların bir parçası olarak yeni ilaçlar ve ilaç kombinasyonları denenebilir. .
Doktorunuz hangi yaklaşımı önerirse önersin seçeneklerinizi ve ilişkin riskleri anladığınızdan emin olmanız önemlidir.
Geleceğe Doğru
Serviks kanseri dünya ölçeğinde birçok kadını etkilemesine rağmen erken tanı durumunda sağ kalım oranları yüksektir. Gerçekten invaziv serviks kanseri için bile beş yıllık sağ kalım oranı yüksektir. Düzenli aralıklarla smear/PAP testi randevularınıza ve ardından herhangi bir olası tedavi uygulanan kadınların çoğu serviks kanserine karşı iyi bir korunma düzeyi sağladıklarından emin olacaktır.
Doktorunuza Sorun
Kimlerin serviks kanseri geliştirme riski taşıdığının farkında mısınız? Hastalık çok yanlış anlaşıldığı için ilk adımınız doğru bilgi edinmek olmalıdır.
O halde mitleri bırakın gerçekleri alın.
“... Diğer kanserlerin çok daha sık olduğundan emin miyiz ?”
Dünyanın bir yerinde her 2 dakikada bir, bir kadın serviks kanserinden ölmektedir. Dünya çapında 45 yaş altı kadınlarda meme ve akciğer kanserinden sonra ikinci büyük ölüm sebebidir.
“... Artık çok geç olmadan serviks kanserini saptamanın herhangi bir yolu yoktur.”
Bu doğru değil. Serviks kanserini geliştirme riskini azaltmada en etkin yol düzenli taramadır. Taramayla birlikte yeni aşılar bu riski daha fazla azaltacaktır.
“... Ailemde kimsede serviks kanserine rastlamadığına göre ben risk altında değilim.”
Serviks kanseri kalıtsal değildir. Bilim adamları ana nedenin Human Papilloma Virus (HPV) olduğunu kanıtlamıştır.
“... Risk altında değilim.”
Her kadın risk altındadır. Kadınların yaklaşık % 80’i yaşamlarının bir anında serviks kanserine neden olabilen bir virüsle enfekte olacaktır.
“…Yalnızca yaşlı kadınlar için geçerlidir”
Yanlış. Gerçekten serviks kanserine evrimleşebilen bir virüsle enfekte olmanın yaşı yoktur. Kırk beş yaş altı kadınlarda en sık görülen kanser türü serviks kanseridir.
“… Sağlıklı besleniyorum, sigara içmiyorum ve egzersiz yapıyorum o halde ben serviks kanserine yakalanmam.”
Yanlış. Sağlıklı yaşam tarzı enfeksiyonlarla savaşmanıza yardımcı olabilmesine rağmen, virüse yakalanmanızı engellemeyecektir. Aşılanmayla birlikte düzenli PAP testi taraması en iyi korunma yolunuzdur.
“… Yalnızca bir partnerim var, o halde ben risk altında olamam.”
Risk altında olmanız için yalnızca bir partneriniz olması bile yeterli. Birden fazla partnere sahip olmanız gerekmiyor.
“… Ama her zaman güvenli seks yapıyorum.”
Kondomlar enfeksiyon riskini azaltabilmesine rağmen virüs genital derilerin teması yoluyla da yayılabilmektedir.
Tarama
PAP smear testi ile serviks kanseri riski oldukça azalmıştır, düzenli aralıklarla testten geçmeniz önemlidir.
Bir smear/PAP testi, serviksinizden bir sürüntü almayı gerektirir. Bu test de bir doktor, kadın doğum uzmanı ya da bir hemşire bir spatül veya özel bir fırça kullanarak serviksinizin yüzeyinden nazikçe birkaç hücre alacak, alınan bu örnekler daha sonra olası erken anormallikler açısından mikroskop altında incelenecektir. Anormallikler saptandığında sizle hemen temasa geçilecek, ileri testler ve olası tedavi için önerilerde bulunulacaktır.
Ulusal kanser tarama programına göre, serviks kanseri için tarama 30 yaştan sonra başlamalı ve 65 yaşa kadar 5 yılda PAP smear testi bir tekrarlanmalıdır. 65 yaş ve üzerinde son 2 testi negatif çıkan bayanlar tarama programından çıkarılır.