Şerif Adak Gören (d. 14 Ekim 1944, İskeçe, Yunanistan), Türk film yönetmeni.
Çocukluğunun ilk yılları İskeçe’de geçti. 1956 yılında dönemin cumhurbaşkanı Celal Bayar adına verilen bir bursu kazanarak Türkiye'ye geldi ve İstanbul Erkek Lisesi'nde okula başladı. Daha sonra bir tanıdık vasıtasıyla Hürrem Erman'ın sahibi olduğu Erman film stüdyosunda kurgucu olarak iş buldu. Sinemayla ilişkisi on sekiz yaşında, 1962 yılındaki bu tesadüfle başladı.
1966'dan itibaren Yılmaz Güney ile çalışmaya başladı. Bu dönemden itibaren Güney ile birlikte senaryo denemelerine başladı. 1970 yılında Yılmaz Güney’in çevirdiği Canlı Hedef filminde yardımcı yönetmenlik yaptı. Gören'in, yönetmen olarak imza attığı ilk film, 1974 yılında senaryosunu Yılmaz Güney ile birlikte yazdığı Endişe filmidir. Bu film kendisine 12. Antalya Film Festivali'nde en iyi yönetmen, Yılmaz Güney'e ise en iyi senaryo ödülü getirdi.
Gören Deprem ve Köprü gibi filmler çekti. 1982 yılında senaryosunu Yılmaz Güney'in yazdığı ve Gören'in yönettiği Yol filmi, aynı yıl düzenlenen Cannes film festivalinde en iyi film ödülünü aldı. Tarık Akan, Melike Demirağ, Halil Ergün gibi önemli oyuncularla çalıştığı bu film anlatımı ve konusuyla halen Türk sinemasının en önemli filmlerinden biri olarak kabul edilmektedir.
Gören Yol filminden sonra yeni çalışmalar yaptı. Sinema hayatının son döneminde Tomruk, Sen Türkülerini Söyle, Kurbağalar, Yılanların Öcü gibi önemli filmler çekti. 1993 yılında çektiği Amerikalı filminden sonra bir daha film çekmeyeceğini açıkladı. Neden olarak da bu filmin yeterince ilgi görmemesi olarak gösteren Gören, sinema dilinin toplumla uyuşmadığını belirtmiştir.
Amerikalı filminden sonra sinemadan uzak kalsa da son dönemlerde Serseri Aşıklar, Kırık Ayna ve Ah İstanbul adlı dizileri yönetti. Son olarak babasına ithaf ettiği İskeçe 1955 adlı kısa filmi çekti; filmin tamamlanmasından kısa bir süre önce babasının vefat etmesiyle bu filmi babasına izletemedi.
Şerif Gören'in yaşamı ve sineması, Ali Karadoğan'ın 2005 yılında Phoenix Yayınları'ndan çıkan Film Çeviriyorum Abi: Şerif Gören Sinemasında Öykü Söylem ve Tematik Yapı adlı kitabında incelendi.
Bir dönem Antalya Film Festivali jüri başkanlığı yapan Gören, festivalin git gide film şirketleri egemenliğine girdiği ve özgünlüğünü yitirdiği gerekçesiyle 2007 yılında bu görevinden istifa etti.
Şerif Gören, 1980 öncesi Türk sinemasına damgasını vuran, Metin Erksan ve Ömer Lütfü Akad'ın başlattığı, Yılmaz Güney'in ise altın çağını yaşattığı toplumsal gerçekçilik akımının ikinci kuşağını oluşturan başlıca yönetmenlerdendir. Kendisinin de her fırsatta dile getirdiği gibi Yılmaz Güney ile olan dostlukları ve işbirlikleri sayesinde deneyimlerinden ve yaratıcılığından daha etkin bir şekilde yararlanma ve bunları çalışmalarında daha iyi bir şekilde kullanma fırsatı bulmuştur.
Gören sinema sektöründe pek çok farklı işte çalışmıştır. Yönetmenlik çalışmalarının dışında senaryo, kurgu, post-prodüksiyon, müzik direktörlüğü ve oyunculuk deneyimleri de yaşamıştır.
Filmlerindeki karakterlerin genelde sistem tarafından yok edilmeye çalışılan ya da sisteme uyum sağlayamayan güçlü karakterler olması, Şerif Gören sinemasının en temel ve ayırıcı özelliklerinden biridir. Gören, sinemasında işlediği konuları kendi zamanındaki güncel sorunlardan alır. Kişinin yaşadığı dünya ile olan psikolojik savaşı, toplumdaki düzensizlikten kaynaklanan ağır yaşam koşulları, göçlerin sebep olduğu kimlik bunlarımları ve kentleşmeden kaynaklanan yabancılık duygusu Şerif Gören'in sıklıkla işlediği konular arasındadır. Gören, sinemanın sanatsal gücünü kullanarak alt tabakanın kendi içinde yaşadığı hayata eğilmiş ve pek çok yer altı hikâyesini sinemayı kullanarak gün yüzüne çıkartmıştır. Kent, göç, kimlik, var oluş ve gelenekler gibi ana temeller üzerinden eserler vermiştir.
Dönemin önde gelen oyuncuları ile çalışan Gören genelde ara rollerde bulunan ve izleyicinin dikkat etmediği pek çok oyuncuya alışmışın dışında roller vererek izleyicinin dikkatini çekmiş bu yönüyle de sinemasına oyuncu ve karakter zenginliği katmıştır.
Gören, dönemin teknik imkânsızlıklarına rağmen filmlerinde kullandığı efektler ile Türk sinemasına pek çok yenilik katmıştır.
Film
1974 - Endişe (1975: 12. Antalya Film Festivali'nde En iyi Film, Şerif Gören En iyi Yönetmen; Yılmaz Güney En İyi Senaryo Yazarı seçildi)
1975 - Köprü
1976 - Deprem
1976 - Darbe
1976 - Taksi Şöförü
1976 - Nehir
1976 - İstasyon
1978 - Derdim Dünyadan Büyük
1978 - Derviş Bey
1978 - Evlidir Ne Yapsa Yeridir
1978 - Gelincik
1979 - Almanya Acı Vatan
1979 - Aşk ve Nefret
1979 - Aşkı Ben Mi Yarattım
1980 - Kır Gönlünün Zincirini
1981 - Feryada Gücüm Yok
1981 - Herhangi Bir Kadın
1982 - Yol (1982: Cannes Film Festivali'nde Altın Palmiye; 1983: Fransa’da Eleştirmenler Ödülü)
1982 - Alişan
1982 - Tomruk (20. Antalya Film Festivali’nde En İyi 3. Film)
1983 - Derman (20. Antalya Film Festivali’nde (1983) En İyi 2. Film; Karlovy Vary Festivali’nde Uluslararası Sinema Eleştirmenleri ve Uluslararası Film Kulüpleri Federasyonu ödülleri; 4. Uluslararası Şam Film Festivali’nde En İyi Film)
1983 - Güneşin Tutulduğu Gün
1984 - Güneş Doğarken
1984 - Firar (1985 yılı Sinema Yazarları seçiminde Firar En iyi 3. Film)
1984 - Gizli Duygular
1985 - Kurbağalar (1986: Sinema Yazarları Derneği seçiminde en iyi 4. film)
1985 - Yılanların Öcü (1986: 23. Antalya Film Festivali’nde En İyi 2. Film)
1986 - Kan (1986: Kültür Bakanlığı Seçiminde başarı ödülü)
1986 - Beyoğlu'nun Arka Yakası
1986 - Sen Türkülerini Söyle
1986 - Adem ile Havva
1986 - Umut Sokağı
1987 - Sen de Yüreğinde Sevgiye Yer Aç
1987 - Katırcılar
1987 - On kadın
1988 - Polizei
1990 - Abuk Sabuk Bir Film (1990: Yunus Nadi Yarışması Sinema Dalı’nda en iyi 2. Film)
1993 - Amerikalı (1994: Kültür Bakanlığı Seçiminde başarı ödülü)
2011 - Ay Büyürken Uyuyamam
TV dizisi
1999 - Fanatik
2000 - Bana Babamı Anlat
2003 - Kırık Ayna
2003 - Serseri Aşıklar
2006 - Ahh İstanbul
Belgeseller
1988 - Kırmızı Yeşil (20 dk. Berlin Belgeseli, Federal Almanya televizyonu için)
1988 - Patates Soğan (20 dk. Berlin Belgeseli, Federal Almanya televizyonu için)
1994 - Kimlik (Fransa 5. Kanalının talebi ile çekilmiş Strazburg belgeseli)
Çocukluğunun ilk yılları İskeçe’de geçti. 1956 yılında dönemin cumhurbaşkanı Celal Bayar adına verilen bir bursu kazanarak Türkiye'ye geldi ve İstanbul Erkek Lisesi'nde okula başladı. Daha sonra bir tanıdık vasıtasıyla Hürrem Erman'ın sahibi olduğu Erman film stüdyosunda kurgucu olarak iş buldu. Sinemayla ilişkisi on sekiz yaşında, 1962 yılındaki bu tesadüfle başladı.
1966'dan itibaren Yılmaz Güney ile çalışmaya başladı. Bu dönemden itibaren Güney ile birlikte senaryo denemelerine başladı. 1970 yılında Yılmaz Güney’in çevirdiği Canlı Hedef filminde yardımcı yönetmenlik yaptı. Gören'in, yönetmen olarak imza attığı ilk film, 1974 yılında senaryosunu Yılmaz Güney ile birlikte yazdığı Endişe filmidir. Bu film kendisine 12. Antalya Film Festivali'nde en iyi yönetmen, Yılmaz Güney'e ise en iyi senaryo ödülü getirdi.
Gören Deprem ve Köprü gibi filmler çekti. 1982 yılında senaryosunu Yılmaz Güney'in yazdığı ve Gören'in yönettiği Yol filmi, aynı yıl düzenlenen Cannes film festivalinde en iyi film ödülünü aldı. Tarık Akan, Melike Demirağ, Halil Ergün gibi önemli oyuncularla çalıştığı bu film anlatımı ve konusuyla halen Türk sinemasının en önemli filmlerinden biri olarak kabul edilmektedir.
Gören Yol filminden sonra yeni çalışmalar yaptı. Sinema hayatının son döneminde Tomruk, Sen Türkülerini Söyle, Kurbağalar, Yılanların Öcü gibi önemli filmler çekti. 1993 yılında çektiği Amerikalı filminden sonra bir daha film çekmeyeceğini açıkladı. Neden olarak da bu filmin yeterince ilgi görmemesi olarak gösteren Gören, sinema dilinin toplumla uyuşmadığını belirtmiştir.
Amerikalı filminden sonra sinemadan uzak kalsa da son dönemlerde Serseri Aşıklar, Kırık Ayna ve Ah İstanbul adlı dizileri yönetti. Son olarak babasına ithaf ettiği İskeçe 1955 adlı kısa filmi çekti; filmin tamamlanmasından kısa bir süre önce babasının vefat etmesiyle bu filmi babasına izletemedi.
Şerif Gören'in yaşamı ve sineması, Ali Karadoğan'ın 2005 yılında Phoenix Yayınları'ndan çıkan Film Çeviriyorum Abi: Şerif Gören Sinemasında Öykü Söylem ve Tematik Yapı adlı kitabında incelendi.
Bir dönem Antalya Film Festivali jüri başkanlığı yapan Gören, festivalin git gide film şirketleri egemenliğine girdiği ve özgünlüğünü yitirdiği gerekçesiyle 2007 yılında bu görevinden istifa etti.
Şerif Gören, 1980 öncesi Türk sinemasına damgasını vuran, Metin Erksan ve Ömer Lütfü Akad'ın başlattığı, Yılmaz Güney'in ise altın çağını yaşattığı toplumsal gerçekçilik akımının ikinci kuşağını oluşturan başlıca yönetmenlerdendir. Kendisinin de her fırsatta dile getirdiği gibi Yılmaz Güney ile olan dostlukları ve işbirlikleri sayesinde deneyimlerinden ve yaratıcılığından daha etkin bir şekilde yararlanma ve bunları çalışmalarında daha iyi bir şekilde kullanma fırsatı bulmuştur.
Gören sinema sektöründe pek çok farklı işte çalışmıştır. Yönetmenlik çalışmalarının dışında senaryo, kurgu, post-prodüksiyon, müzik direktörlüğü ve oyunculuk deneyimleri de yaşamıştır.
Filmlerindeki karakterlerin genelde sistem tarafından yok edilmeye çalışılan ya da sisteme uyum sağlayamayan güçlü karakterler olması, Şerif Gören sinemasının en temel ve ayırıcı özelliklerinden biridir. Gören, sinemasında işlediği konuları kendi zamanındaki güncel sorunlardan alır. Kişinin yaşadığı dünya ile olan psikolojik savaşı, toplumdaki düzensizlikten kaynaklanan ağır yaşam koşulları, göçlerin sebep olduğu kimlik bunlarımları ve kentleşmeden kaynaklanan yabancılık duygusu Şerif Gören'in sıklıkla işlediği konular arasındadır. Gören, sinemanın sanatsal gücünü kullanarak alt tabakanın kendi içinde yaşadığı hayata eğilmiş ve pek çok yer altı hikâyesini sinemayı kullanarak gün yüzüne çıkartmıştır. Kent, göç, kimlik, var oluş ve gelenekler gibi ana temeller üzerinden eserler vermiştir.
Dönemin önde gelen oyuncuları ile çalışan Gören genelde ara rollerde bulunan ve izleyicinin dikkat etmediği pek çok oyuncuya alışmışın dışında roller vererek izleyicinin dikkatini çekmiş bu yönüyle de sinemasına oyuncu ve karakter zenginliği katmıştır.
Gören, dönemin teknik imkânsızlıklarına rağmen filmlerinde kullandığı efektler ile Türk sinemasına pek çok yenilik katmıştır.
Film
1974 - Endişe (1975: 12. Antalya Film Festivali'nde En iyi Film, Şerif Gören En iyi Yönetmen; Yılmaz Güney En İyi Senaryo Yazarı seçildi)
1975 - Köprü
1976 - Deprem
1976 - Darbe
1976 - Taksi Şöförü
1976 - Nehir
1976 - İstasyon
1978 - Derdim Dünyadan Büyük
1978 - Derviş Bey
1978 - Evlidir Ne Yapsa Yeridir
1978 - Gelincik
1979 - Almanya Acı Vatan
1979 - Aşk ve Nefret
1979 - Aşkı Ben Mi Yarattım
1980 - Kır Gönlünün Zincirini
1981 - Feryada Gücüm Yok
1981 - Herhangi Bir Kadın
1982 - Yol (1982: Cannes Film Festivali'nde Altın Palmiye; 1983: Fransa’da Eleştirmenler Ödülü)
1982 - Alişan
1982 - Tomruk (20. Antalya Film Festivali’nde En İyi 3. Film)
1983 - Derman (20. Antalya Film Festivali’nde (1983) En İyi 2. Film; Karlovy Vary Festivali’nde Uluslararası Sinema Eleştirmenleri ve Uluslararası Film Kulüpleri Federasyonu ödülleri; 4. Uluslararası Şam Film Festivali’nde En İyi Film)
1983 - Güneşin Tutulduğu Gün
1984 - Güneş Doğarken
1984 - Firar (1985 yılı Sinema Yazarları seçiminde Firar En iyi 3. Film)
1984 - Gizli Duygular
1985 - Kurbağalar (1986: Sinema Yazarları Derneği seçiminde en iyi 4. film)
1985 - Yılanların Öcü (1986: 23. Antalya Film Festivali’nde En İyi 2. Film)
1986 - Kan (1986: Kültür Bakanlığı Seçiminde başarı ödülü)
1986 - Beyoğlu'nun Arka Yakası
1986 - Sen Türkülerini Söyle
1986 - Adem ile Havva
1986 - Umut Sokağı
1987 - Sen de Yüreğinde Sevgiye Yer Aç
1987 - Katırcılar
1987 - On kadın
1988 - Polizei
1990 - Abuk Sabuk Bir Film (1990: Yunus Nadi Yarışması Sinema Dalı’nda en iyi 2. Film)
1993 - Amerikalı (1994: Kültür Bakanlığı Seçiminde başarı ödülü)
2011 - Ay Büyürken Uyuyamam
TV dizisi
1999 - Fanatik
2000 - Bana Babamı Anlat
2003 - Kırık Ayna
2003 - Serseri Aşıklar
2006 - Ahh İstanbul
Belgeseller
1988 - Kırmızı Yeşil (20 dk. Berlin Belgeseli, Federal Almanya televizyonu için)
1988 - Patates Soğan (20 dk. Berlin Belgeseli, Federal Almanya televizyonu için)
1994 - Kimlik (Fransa 5. Kanalının talebi ile çekilmiş Strazburg belgeseli)