Türk Dili ve Edebiyatı Sembolizm Nedir ?

AUBURN · Mart 31, 2013

iirdeki gerçekçiliğe (parnasizm) tepki olarak 1880′li yıllarda Fransa’da doğmuştur. 1885 ve 1902 yılları arasında da en verimli dönemini yaşamıştır.

Deneysel bilimlerin gelişmesi

doğayı ve insanı maddesel

somut gerçekçiliğiyle kavrama düşüncesi sanatta “gerçekçiliği” doğurmuştu. Gelinen bu aşa*manın toplumsal ve sanatsal boyutu

insanı mutlu etmeye yetmedi. Tersine

bunalıma sürekledi. Sanatta da “idealist felsefe”ye dayalı bir arayış başladı. Bu arayışın sembolizme yönelik İlk durağı Dekadizm ( çöküşçülük ) oldu. önderliğini Fransız ozan

Jules Laforque yaptı. Hareket

toplumsal ve sanatsal alanda başkaldırıyı

yerleşik beğenileri değiştirmeyi

karamsarlığa

hayal ve duyarlığa yer vermeyi amaçlar. Bu anlayışa sahip sanatçılar

sonradan sembolizm (simgecilik) akımı için de yer aldılar.

Alman filozofu Schopenhaur’ın dünyayı “hayali ve gizemli olgular’* oiarak gören idealist felsefesi sembolizmin düşünsel kaynağını oluşturmuştur.

Sembolizmin Özellikleri:

1. Sembolizm

şiire duygu ve hayali getirmesi yönüyle romantizmle benzerlik taşır. Diğer benzer yan her iki akımın da öznel oluşudur. Bu benzerlik*lere karşın sembolistler

kendilerinden önceki tüm şiir anlayışlarına karşı çıkmışlardır.

2. Sembolistler

dış dünyanın görüntülerini so*mut nesnel gerçeklikleriyle değil de; bu görüntülerin sezgilerinden

izlenimlerinden yansıyan niteliklerini şiire aktardılar. Duyguların

dış dünyayı ancak oldu*ğu gibi değil

onu değiştirerek ulaştırabileceğini düşündüler.

3. Sembolist ozanların doğa görüntülerini yarı aydınlık ortamlar oluşturur: sararmış yapraklar

akşamın alacakaranlığı

durgun göller

kızıl gün batımı

ayışıklı geceler.

Bu görüntülerde net değil

neredeyse

tül bir perdenin ardından yansıyan biçimiyledir.

4. Sembolistler

sembol ve mecazlarla dolu ka*palı bir anlatımı seçtiler. Herkesçe farklı algılanabi*lecek yorumlanabilecek şiiri hedeflediler.

5. Sembolizmin şiir anlayışı: sözcüklerle yapılmış bir beste olarak gördüklerinden

şiirde müzikselliğe önem verdiler. Ölçü

uyak biçimsel özellikleri ikinci planda düşün*düler. Şiirdeki müziği özle biçim arasında bir uyum öğesi oiarak gördüler.

6. Sembolistler “sanat için sanat” görüşüne bağlı kalarak toplumsal

siyasal sorunlara uzak durdular.

7. Sembolizmin ilkelerini

kuramını. Stephen Mallarme oluşturmuş

bildirgeyi ise Jean Moreas yayımlamıştır. Sembolizmin öncüsü ise. bu akımın ortaya çıkışından önce ürünler veren Charles Boudelaire’dir.

8. Sembolizm şiir akımlarından biridir.

Sembolizmin Önemli Temsilcileri:

Charles Baudelaire – şiir
Stephane Mallerme – şiir
Paul Verlaine – şiir
Arthur Rimbaud – şiir
Paul Valery – şiir
Maunce Maeterlinck – tiyatro
Sembolizmin Türk Edebiyatındaki Temsilcileri:
Cenap Şehabettin – şiir
Ahmet Haşim – şiir

Önemli Not:

Ahmet Hamdı Tanpınar

Ahmet Muhip Dranas

Cahit Sıtkı Tarancı

gibi şairlerde de yer yer sembolist akımdan etkilenmeler görülür. Bu akımın ortaya çıkışından önce

Divan şiirinde Şeyh Galip (1757-1799) in yazdığı kimi şiirlerin simgeciliğe uygun düştüğü söylenebilir.

Sembolist Şiir Örnekleri

İÇE KAPANIŞ

Derdim

yeter

sakin ol

dinlen biraz artık; Akşam olsa diyordun

işte oldu akşam; Siyah örtülere sardı şehri karanlık; Kimine huzur iner gökten

kimine gam.
Bırak

şehrin iğrenç kalabalığı gitsin

Yesin kamçısını hazzın sefil cümbüşte. Toplasın acı meyvesini nedametin

Sen gel

derdim

ver elini bana

gel şöyle.
Bak göğün balkonlarından

geçmişler seneler Eski zaman esvaplarıyle eğilmişler Hüzün yükseliyor

güler yüzle

sulardan
Seyret bir kemerde yorgun ölen güneşi Ve uzun bir kefen gibi doğuyu saran Geceyi dinle

yürüyen tatlı geceyi.

C. Baudelaire

(Çev. Sabahattin Eyüboğlu)

GÖK ÖYLE MAVİ

Gök öyle mavi

öyle durgun

Damlar üzerinde! Yeşil bir dal sallanadursun

Damlar özerinde.
Ürpertip gökyüzünü birden

Bir çan tın tın eder Bir kuştur şu ağaçta öten
Türküsünü söyler
İşte hayat! Aç gözünü gör

Bak ne kadar sade. Her günkü sakin gürültüdür
Şehirden gelmekte.
Ey sen ki durmadan ağlarsın

Döversin dizini

Gel söyle bakalım ne yaptın

N”ettin gençliğini?

Paul Verlaine

(Çev. Cahit Sıtkı Tarancı)

ŞİİR SANATI

Musiki

her şeyden önce musiki; Onun için tekli mısradan şaşma. Kıvrak olur

erir havada sanki; Ağır aksak söyleyişe yanaşma.
Güzel sözler tül ardında görünsün Gün ışığı titremeli şiirinde

Ak yıldızlar maviliğe burunsun Ilgıt ılgıt sonbahar göklerinde
Tut belâgati boğazından sustur

El değmişken bir zahmete daha gir Kafiyenin ağzına da bir gem vur Bırakırsan neler yapmaz kim bilir?
Hep musiki biraz daha musiki Havalanan bir şey olmalı mısra Deli bir gönülden kalkıp gitmeli Başka göklere

başka sevdalara

Paul Verlaine

(Çev. S. Eyüboğlu – Melih Cevdet Anday)

Foruma hoş geldin 👋, Ziyaretçi

Türk Dili ve Edebiyatı Sembolizm Nedir ?

AUBURN