Oğulları arasındaki taht kavgaları şiddetlendiği sırada Moğolların ve bazı Selçuklu devlet adamlarının desteği ile II. İzzettin Keykavus tahta çıktı.
Ancak diğer kardeşleri Rükneddin Kılıç Arslan ve Alâeddin Keykûbat bunu kabul etmedi. Ülkedeki taht kavgaları yeniden başladı.
Bunun üzerine Vezir Celâleddin Karatay ve bazı devlet adamları kardeşler arasında savaş çıkmasını ve Moğolların müdahalesini önlemek için harekete geçtiler.
Varılan anlaşmaya göre ülkeyi üç kardeş aynı anda idare edecekti. II. İzzettin Keykâyus büyük sultan olacak, kardeşleri de ona tâbi olacaktı. Bu suretle üçlü ortak idare kurulmuş oldu (1249).
Moğollar Selçukluların tekrar birlik ve beraberliğini sağlayarak güçlenmesini istemedikleri için bu üçlü idareyi kabul ettiler.
Bu yönetim, Vezir Celâleddin Karatay’ın üstün kişiliği ve ileri görüşlülüğü sayesinde beş yıl sürdü.
Vezir Celâleddin Karatay ve şehzadelerden II. Alâeddin Keykûbat’in ölmeleri üzerine üçlü idare sistemi bozuldu.
Ülke iki kardeşe kaldı. Ancak iki kardeş yeniden taht mücadelesine girişti.
Bu dönemde Moğol desteğiyle bazı devlet adamları ön plâna çıktı. Bunlardan en meşhuru Muineddin Süleyman Pervane’dir.
Muineddin Süleyman, Moğol desteğiyle vezirliğe getirildi.
Daha sonra yeteneği ile Selçuklu Devleti’ne kesin olarak egemen oldu.
Bir süre sonra Moğollarla anlaşarak IV. Rükneddin Kılıç Arslan’ı öldürttü (1266) ve III. Gıyaseddin Keyhüsrev’i tahta çıkardı. Sultanın çocuk yaşta olmasından yararlanarak ülkeyi tek başına yönetti.
Muineddin Süleyman Pervane bir taraftan Moğollarla iyi geçinirken diğer taraftan da Anadolu’daki Moğol hâkimiyetine son verebilmek için, Moğolları Ayn-ı Câlud Savaşı’nda yenen Memlûk Sultanı Baybars’tan yardım istedi.
1277 yılında Anadolu’ya giren Sultan Baybars, Elbistan Ovası’nda Moğolları mağlûp ederek Kayseri’ye kadar geldi. Selçuklu tahtına oturarak adına hutbe okuttu.
Moğollardan çekinen Pervane ve diğer Türk beyleri Baybars’a gerekli desteği sağlamadılar. Bir süre Kayseri’de kalan Baybars ülkesine geri döndü.
Baybars’ın Anadolu’ya çağrılmasına çok kızan İlhanlı Hükümdarı Abaka Han büyük bir orduyla Anadolu’ya girdi.
Halka ağır işkenceler ve zulümler yaptı. Muineddin Süleyman Pervane’yi, Baybars’ı Anadolu’ya davet etmekten sorumlu tutarak öldürttü.
Baybars’ın Anadolu’dan ayrılmasından sonra Moğollar Anadolu’yu fiilen işgal ettiler (1277).
Bu dönemde Moğol baskısını ve zulmünü biraz olsun hafifleten, III. Gıyaseddin Keyhüsrev’in veziri Fahrettin Ali (Sahip Ata) oldu. Makam hırsı olmayan bu değerli devlet adamına Moğollar da saygı duyuyordu.
Anadolu’nun pek çok yerinde yaptırdığı hayır kurumları ve halka yaptığı bağışlar yüzünden ata (baba) unvanını kazandı. Bundan dolayı da Sahip Ata diye anıldı.
Muineddin Süleyman Pervane’nin öldürülmesinden sonra Moğollar Anadolu’daki baskılarım daha da artırdılar.
Tahta çıkardıkları kukla sultanlarla Anadolu’yu yönettiler.
Bu arada Anadolu’da Moğollara karşı zaman zaman
ayaklanmalar da oldu.
Bunların en önemlisi Karamanoğlu Mehmet Beyin ayaklanmasıdır. Pek çok Türkmenin desteğini alan Mehmet Bey, Konya’yı zaptederek II. İzzettin Keykâvus’un oğlu Siyavuş (Cimri)’u tahta oturttu. Kendisi de vezir oldu.
Fakat Moğollar; Karamanoğlu Mehmet Beyi öldürerek ayaklanmayı sert bir şekilde bastırdılar. Daha sonra yakalanan Siyavuş, sultanın huzuruna çıkarıldı. Selçuklu sultanı II.Giyaseddin Siyavuş’u öldürttü.
Moğollar, 1281 yılında Selçuklu ülkesini III. Gıyaseddin Keyhüsrev ve II. Mesut arasında paylaştırdılar.
III. Gıyaseddin Keyhüsrev ölünce II. Mesut tek başına sultan oldu. Onun döneminde Anadolu, Moğolların bir eyaleti durumuna geldi.
Moğollar bir müddet sonra II. Mesut’u tahttan indirerek yerine III. Alâeddin Keykûbat’ı getirdiler.
Ancak, onun zamanında Anadolu’da çıkan ayaklanmalar nedeniyle Moğol baskısı daha da arttı.
II. Mesut İlhanlı hükümdarı Gazan Han tarafından yeniden tahta çıkarıldı. Onun ölümünden sonra Anadolu Selçuklu tahtına hiç bir hükümdar çıkmadı.
Böylece Anadolu Selçuklu Devleti yıkıldı (1308). Moğollar, İlhanlı Devleti’nin yıkılmasına kadar Anadolu’yu merkezden gönderdikleri valiler yoluyla idare ettiler.
ÖZETLE
Gıyasettin’den sonra aşağıdaki önemli olaylar yaşandı:
Selçuklu sultanları Moğolların kuklası haline geldiler.
Anadolu halkı Moğol vergileri altında ezildi.
Selçuklu şehzadeleri arasında şiddetli taht kavgaları oldu. Merkezi otorite giderek zayıfladı.
Anadolu Türk Beyleri, Moğol baskısından dolayı Mısır’daki Memlüklü Sultanı Baybars’tan yardım istediler. Baybars bir Moğol ordusunu yenilgiye uğrattı. Ancak daha fazla destek görmeyince ülkesine döndü.
Moğol baskısının şiddetlenmesi üzerine Anadolu Türk beyleri Moğol baskısının uzak olduğu yerlerde bağımsız beylikler kurmaya başladılar.
Hükümdar II. Mesut ölünce devlet sona erdi (1308).