BirDevrinSonu
Üye
-
- Katılım
- Ocak 10, 2010
-
- Mesajlar
- 38,599
-
- Tepkime puanı
- 3,179
-
- Puanları
- 354
-
- Konum
- Napıcan ?
Bilinçdisinin psyche'yi açiklama dogrultusunda bir kuramin temeli olamiyacagini, daha 1939'da, Esquisse d'une Théorie des Emotions'da[bundan sonra Esquisse diye anilacak] belirtmisti Sartre. Bilinç ve bilinçdisi: Freud'cu 'psikanaliz kurami', bu iki ayri alandan bilinci edilgin olanla sinirliyor, bilinçdisini bu edilginligin imledigi kavramsal bir alan olarak kuruyordu. Esquisse'indiliyle söylersek: bilincin ediminin anlami, edimin disindaydi,ya da imlenen imleyenden koparilmisti. Sartre bu 'kopma'yi, psikanaliz kuraminin bilinç [imleyen] ile bilinçdisi'ni [imlenen], ayrismis ontolojik düzlemlere koymasi olarak anliyor. Bilinç olgusu, diyor Sartre, neyi imliyorsa ona [imlenen'e], belirli bir olayin sonucu olan bir nesne bu olaya nasil baglaniyorsa böyle baglanmistir. Psikanalitik kuramda, bilinçle bilinçdisi arasindaki baginti, dissal bir bagintidir öyleyse, nedensellik bagintisidir. Bu bagintinin dogasi üzerinde durur Sartre. Örnegin, der, bir dagbasinda sönmüs bir atesin küllerine raslasak, 'burada birileri ates yakmis olmali!' deriz. O birileri külde yokturlar ama, kül ile bir nedensellik bagintisi içindedirler. Külle ates arasinda bu dogrultuda bir baginti oldugunu önceden bilmeyen biri, külün oradan birilerinin geçmis oldugunu gösteren bir im oldugunu bilemez. Öyleyse, bilinç olgularini nesneler [örnegin, kül] gibi bir 'im' kilan, ona anlam veren bagintiyi, bilincin disinda mi aramaliyiz? Böy1e yaparsak bilinci imlenen'le olan bagintisi açisindan bir nesne durumuna getirmis olmaz miyiz? Bir baska deyisle, bilinçle [imleyen] ile bilinçdisini [imlenen] birbirinden ayrismis ontolojik düzlemlere koymus olmuyor muyuz?
Sartre'in 'psikanaliz kurami'ni elestirisi burada basliyor. Bilincin disinda bilinçdisini konutlamak, psyche'nin türdesligini yikmak anlamina geliyor. Sartre için bu, Descartes'ci Cogito'nun da yikilisi demek. Oysa bilinç kendisi-için-varlik'tir (l’étre-pour-soi), nesneyse kendinde-varlik (l'étre-en-soi). Cogito'yu, kendisi-için varlik'in [bilincin] yapisini kuran katmanlar olarak tanimlar Sartre. Cogito kurami, der, kendisi-için-varlik'in bir objeye yönelmisligi (intentionalité) baglaminda bu objenin farkina varmayi oldugu kadar, objenin farkinda oldugunun farkinda olmayi da içerir. Ve Cogito'nun katmanlari çikar karsimiza: cogito reflexif objenin farkinda olmak; cogito préreflexif, objenin farkinda oldugunun farkinda olmaktir. Kendisi-için-varlik'i, kendinde-varlik'tan ayiran bir belirlenimdir Cogito. Dolayisiyle cogito préreflexif varsa, bilinçdisi olamaz Reflexif ve préreflexif Cogito bagintlariyla yapilanmis, askin kendisi-için-varlik'in farkinda olmadigi hiçbirsey yoktur.
Sartre'in 'psikanaliz kurami'ni elestirisi burada basliyor. Bilincin disinda bilinçdisini konutlamak, psyche'nin türdesligini yikmak anlamina geliyor. Sartre için bu, Descartes'ci Cogito'nun da yikilisi demek. Oysa bilinç kendisi-için-varlik'tir (l’étre-pour-soi), nesneyse kendinde-varlik (l'étre-en-soi). Cogito'yu, kendisi-için varlik'in [bilincin] yapisini kuran katmanlar olarak tanimlar Sartre. Cogito kurami, der, kendisi-için-varlik'in bir objeye yönelmisligi (intentionalité) baglaminda bu objenin farkina varmayi oldugu kadar, objenin farkinda oldugunun farkinda olmayi da içerir. Ve Cogito'nun katmanlari çikar karsimiza: cogito reflexif objenin farkinda olmak; cogito préreflexif, objenin farkinda oldugunun farkinda olmaktir. Kendisi-için-varlik'i, kendinde-varlik'tan ayiran bir belirlenimdir Cogito. Dolayisiyle cogito préreflexif varsa, bilinçdisi olamaz Reflexif ve préreflexif Cogito bagintlariyla yapilanmis, askin kendisi-için-varlik'in farkinda olmadigi hiçbirsey yoktur.