Sappho

Sappho Lesbos adasının,dönemin en önemli ticaret merkezlerinden biri olan Mytilene kentinde doğmuştur.İ.Ö. 630-565 yıllarında yaşamış olan Sappho’nun babasının adı Skamandronymos,annesinin adı ise Kleis’tir.Larikhos,Kharaksos ve Ergyins adında üç erkek kardeşi vardır.Soylu bir aileden gelen Sappho,Lesbos’un en güzel kızlarından biridir.Şiirleriyle ön planda olan Sappho,o döneme kadar erkek ve kadın ilişkilerini,erkeğin egemenliğini konu alan eserlerin aksine, kadın odaklı şiirler yazmıştır. Şiirleriyle büyük tepki toplayan şair, Tyran Pittakos’un yürüttüğü demokrasi hareketine karşı çıkmış,bu sebeple de M.Ö.603-595 tarihleri arasında yaşamını Sicilya’da geçirmiş,sonrasında yine memleketine dönmüştür.


Aşk ve doğa şairi olan Sappho’nun şiirleri bir lir eşliğinde okunmak üzere yazılmıştır. Miletos’tan gelen genç kızlara Aphrodite onuruna kurduğu okulda dans ve müzik öğreten ozan, büyük beğeni kazanan ezgilerini genellikle,öğrencileri evlenip okuldan ayrıldıkları sırada düzenlediği raks ve müzik şölenlerinde kendi adını taşıyan sapphik vezni ile ve yedi telli lyra eşliğinde Aiol lehçesi ile okurdu. Bu okulun kızlardan oluşmasının sebebi de toplumdaki kadın erkek eşitsizliğine karşı Sappho’nun tepkili duruşuydu. Kız öğrencileri aynı zamanda onun ilham kaynağıydı. Şiirlerinde hep kişisel temalar seçmiştir. Daha çok kadınlarla dostluk ve düşmanlıklarını işlemiş, bir kaç şiirinde de erkek kardeşi Kharaksos’u ele almıştır. Epik şiirden lirik şiire geçişi simgeleyen Sappho’nun, ”Acı ama tatlı Eros”, ”Mehtaplı gecenin sihri”, ”Aphrodite tapınağının elma bahçesi ve çimenliği” gibi konuları işleyerek bütün Hellas’ı büyülemeyi başarmıştır. Yazdığı solo şarkılar ,genellikle yinelenen kıtalar ve basit ölçülerden oluşmaktadır. Kullandığı vezin üç onbirli ve bir beşlik dizeye dayanmaktadır.”İç savaşlar”, ”İçki”,”Symposion” adı altında 9 ciltlik şiir kitabı vardır fakat günümüze sadece 170 kadar fragman kalabilmiştir. Strabon “Sappho Alkaios ve Pittakos döneminde ünlendi; harika bir yaratıktı bu: Bütün yazılı tarihte, şair olarak onun yanına varacak bir başka kadın tanımıyorum.” Eusebios ” Olimpiyat 45.I de (600-599) şairler Sappho ile Alkaios ün salmıştı.” şeklinde Sappho’dan bahsetmektedirler.

Sappho’nun kendisini unutanlara sitem eden şiirleri de bulunmaktadır.Ayrıca kendisine rakip olan şairlere yergi şiirleri de yazmıştır.Genç kızlar için yazdığı şiirlerde sevecenlikten cinsel tutkuya kadar duyguları dile getiren Sappho, özellikle bu ikinci tür temalar yüzünden, Hıristiyanlığın yayıldığı dönemlerde ahlaka aykırı bir şair sayılmış ve şiirleri yasaklanmıştır. Hristiyan kilisesinin kendisinin şiirlerini onaylamamasından dolayı şiirleri korunamamıştır, ancak başka yazarların onun şiirlerinden yaptıkları alıntı parçaları kalmıştır. Eksiksiz olarak günümüze gelebilen tek şiiri ‘’Aphrodite’ye Yakarış’’tır. Kadını, aşkı ve lirizmi ön planda tutan Sappho’yu dönemin sanatçılarından üstün yapan cesur ve içten tavrıdır. Catullus gibi büyük şairlere örnek oluşturmaktadır. Kesin olmamakla birlikte, genç ozanın Phaon adlı bir denizciye aşık olduğu, fakat aşkı karşılıksız kaldığı için kendisini Leukadia kayalıklarından denize atarak yaşamını sonlandırdığı söylenir.

KAYNAKÇA: H.A.Yücel,Sappho-Fragmanlar
C.Capan,Sappho-Adın Hiç Unutulmayacak
Akurgal,Eski Çağda Ege ve İzmir​