SANTUR'UN TARİHÇESİ VE DÜNYADAKİ TARİHSEL GELİŞİMİ
Santur'un tarihsel gelişimi hakkında pek çok farklı görüş mevcuttur.
Tarih içindeki uzun yolculuğunda birçok asya ve Avrupa ülkelerinde çalınmış ve değişik isimler almıştır. İsviçre, Almanya ve Avusturya’da "Hackbrett" Macaristan’da “Cimbalom” , Romanya’da “Tambal” , Yunanistan’da “Santuri”, Fransa’da "Tympanon", İtalya’da “Salterio” , İrlanda’da "Tiompan", Türkiye ve İran’da “Santur”, Hindistan’da “Santoor”, Çin’de “Jang-tjin”, Kore’de “Jang-kum”, Amerika’da “Hammered Dulcimer” olarak adlandırılmıştır. Kazaklarda da “Cetigen” adı altında çalınmaktadır.
Santur büyük ihtimalle yaklaşık milattan 900 yıl sonra Filistin’de ortaya çıkmıştır ve daha eski bir saz olan "Psaltery" ile akrabadır. Bu saz Tevrat’ta “Psanterin“ olarak geçer ve "Santur" sözcüğü bundan türediği varsayılmaktadır. İbranilerin çalgısı olup 11. yüzyıldan sonra Avrupa’ya yayılmıştır. Mısır’da ikişer çelik telli, İran’da ise dörder adet pirinç telli olarak kullanılmaktadır.
Yabancı kaynaklarda " PSALTERİO" denen santurun FARABİ’nin kanunu buluşundan sonra şekil değiştirerek orta çağda doğuya ve batıya doğru yayıldığını söylerler. Kanun özel telleri ve parmakla çalış tarzıyla kendi yoluna gitmiştir. Bu nedenle bu Santurların tarihi anlamda Avrupa "Dulcimer", "Hackbrett" ve "Cimballeri" ile yakından bir ilişkisi yok denebilir. Geleneksel düşünce Santur'un, Dulcimer’in atası olduğunu söyler. Santur kelimesinin ,
Yunanca "Psalterion"’dan türediği söylenmiştir. Fakat bu enstrümanın tam olarak ne olduğu soru işareti olarak kalmış ve tam açıklanamamıştır. 16'cı yüzyıldaki en erken Pers minyatürleri parmakla çalınan bir enstrüman göstermektedir.
11. yüzyıl'da İran’a, oradan da Hindistan'a kadar uzanan bu enstrüman, bugün hala klasik Hint tiyatrosunda önemli rol oynayan "SANTOOR" adını aldı.
12. yüzyıl’da Kuzey Afrika üzerinden yayılarak Avrupa’ya İspanya’yı feth eden Araplar tarafından getirilmiştir. M.S.1184 yılına ait bir katedral’de yer alan röliyef’te santura benzer bir saz resmedilmiştir. Bu, batı Avrupa’da “Mezzocanon” veya “Micanon” olarak adlandırıldı.
14. yüzyıl'da bütün Avrupa’da bu saz değersiz bir enstrüman kabul edilerek dilenci ve halk enstrümanı olarak kullanıldı. Ortaçağın son dönemleri ve Rönesans dönemi süresince, santur, gerek doğu'da gerek Avrupa’da popüler bir enstrüman olarak var olmuştur.
Latince “Dulce Melos“ (tatlı ses) olarak adlandırılıp Balkan ülkelerine kadar genişleme göstermiştir. Avrupa’da papaz Johannes Hutmacher’in 1570-1580 senesinde çok doğru bir santur şeması bıraktığı bilinmektedir.
Santur'un tarihsel gelişimi hakkında pek çok farklı görüş mevcuttur.
Tarih içindeki uzun yolculuğunda birçok asya ve Avrupa ülkelerinde çalınmış ve değişik isimler almıştır. İsviçre, Almanya ve Avusturya’da "Hackbrett" Macaristan’da “Cimbalom” , Romanya’da “Tambal” , Yunanistan’da “Santuri”, Fransa’da "Tympanon", İtalya’da “Salterio” , İrlanda’da "Tiompan", Türkiye ve İran’da “Santur”, Hindistan’da “Santoor”, Çin’de “Jang-tjin”, Kore’de “Jang-kum”, Amerika’da “Hammered Dulcimer” olarak adlandırılmıştır. Kazaklarda da “Cetigen” adı altında çalınmaktadır.
Santur büyük ihtimalle yaklaşık milattan 900 yıl sonra Filistin’de ortaya çıkmıştır ve daha eski bir saz olan "Psaltery" ile akrabadır. Bu saz Tevrat’ta “Psanterin“ olarak geçer ve "Santur" sözcüğü bundan türediği varsayılmaktadır. İbranilerin çalgısı olup 11. yüzyıldan sonra Avrupa’ya yayılmıştır. Mısır’da ikişer çelik telli, İran’da ise dörder adet pirinç telli olarak kullanılmaktadır.
Yabancı kaynaklarda " PSALTERİO" denen santurun FARABİ’nin kanunu buluşundan sonra şekil değiştirerek orta çağda doğuya ve batıya doğru yayıldığını söylerler. Kanun özel telleri ve parmakla çalış tarzıyla kendi yoluna gitmiştir. Bu nedenle bu Santurların tarihi anlamda Avrupa "Dulcimer", "Hackbrett" ve "Cimballeri" ile yakından bir ilişkisi yok denebilir. Geleneksel düşünce Santur'un, Dulcimer’in atası olduğunu söyler. Santur kelimesinin ,
Yunanca "Psalterion"’dan türediği söylenmiştir. Fakat bu enstrümanın tam olarak ne olduğu soru işareti olarak kalmış ve tam açıklanamamıştır. 16'cı yüzyıldaki en erken Pers minyatürleri parmakla çalınan bir enstrüman göstermektedir.
11. yüzyıl'da İran’a, oradan da Hindistan'a kadar uzanan bu enstrüman, bugün hala klasik Hint tiyatrosunda önemli rol oynayan "SANTOOR" adını aldı.
12. yüzyıl’da Kuzey Afrika üzerinden yayılarak Avrupa’ya İspanya’yı feth eden Araplar tarafından getirilmiştir. M.S.1184 yılına ait bir katedral’de yer alan röliyef’te santura benzer bir saz resmedilmiştir. Bu, batı Avrupa’da “Mezzocanon” veya “Micanon” olarak adlandırıldı.
14. yüzyıl'da bütün Avrupa’da bu saz değersiz bir enstrüman kabul edilerek dilenci ve halk enstrümanı olarak kullanıldı. Ortaçağın son dönemleri ve Rönesans dönemi süresince, santur, gerek doğu'da gerek Avrupa’da popüler bir enstrüman olarak var olmuştur.
Latince “Dulce Melos“ (tatlı ses) olarak adlandırılıp Balkan ülkelerine kadar genişleme göstermiştir. Avrupa’da papaz Johannes Hutmacher’in 1570-1580 senesinde çok doğru bir santur şeması bıraktığı bilinmektedir.