Sakarya Meydan Muharebesi

A
⚪ Konu sahibi son olarak 2619 gün önce görüldü
Sakarya Meydan Muharebesi

Kurtuluş Savaşı Batı Cephesi

300px-Battle_of_Sangarios_1921.png


Sakarya Savaşı resmi

Tarih 23 Ağustos - 13 Eylül 1921

Bölge Sakarya nehrinin doğusu Ankara

Sonuç TBMM Orduları'nın zaferi

Yunan ordusunun geri çekilmesi

Taraflar

 Yunanistan Krallığı Ankara Hükümeti

Kumandanlar

 General Papulas Mustafa Kemal Paşa
 Fevzi Paşa
 İsmet Paşa

Güçler

120.000 er, 3.780 subay, 57.000 tüfek, 2.768 makinalı tüfek, 386 top, 1.350 kılıç, 3.800 hayvan, 600 adet 3 tonluk kamyon, 240 adet 1 tonluk kamyon, 18 uçak[1] 96.326 er, 5.401 subay, 54.572 tüfek, 825 makinalı tüfek, 196 top, 1.309 kılıç, 32.137 hayvan, 1.284 araba, 2 uçak

Kayıplar

3.758 ölü, 18.955 yaralı, 354 kayıp 5.713 ölü, 18.480 yaralı, 828 esir ve 14.268 kayıp

Sakarya Meydan Muharebesi, Türk Kurtuluş Savaşındaki önemli muharebelerden birisidir.

Öncesi ve gelişimi

T.B.M.M. hükümeti'nin ordusunun, Kütahya-Eskişehir Muharebelerindeki hezimetinden sonra kritik bir durum oluşmuştu. Batı Cephesi birliklerinin Yunan ordusuyla arada 100 kilometre kadar mesafe bırakılarak Sakarya Nehri'nin doğusu'na çekilmesine ve bu hatta savunmasını devam ettirmesine karar verildi.

22 Temmuz 1921'de Sakarya Nehri doğusu'na çekilmeye başlayan T.B.M.M ordusu, güneyden kuzeye 5'nci Süvari Kolordusu (Çal Dağı güneyinde), 12 nci, 1 nci, 2 nci, 3 ncü, 4 ncü Gruplar ve Mürettep Kolordu l nci hatta olacak şekilde tertiplendi.

14 Ağustos'ta ileri harekata geçen Yunan ordusu ise, 23 Ağustos'tan itibaren 3'ncü Kolordusu ile Sakarya Nehri doğusundaki T.B.M.M Kuvvetlerini tespit, 1'nci Kolordusu ile Haymana istikametinde, 2 nci Kolordusu ile Mangal Dağı güneydoğusunda kuşatıcı taarruza başladı. Fakat bu taarruzlarında başarısız oldular.

Kuşatma taarruzunda başarı sağlayamayan Yunan kuvvetleri, siklet merkezini ortaya kaydırarak savunma mevzilerini Haymana istikametinde yarmak istedi. 6 Eylül'e kadar süren yarma teşebbüsünde de başarılı olamayınca, bulunduğu hatlarda kalarak savunmaya karar verdi. Ancak T.B.M.M ordusu'nun 10 Eylül'de başlattığı genel karşı taarruzla buna da mani olundu. Bu durumda Yunan ordusu için geri çekilmekten başka hal tarzı kalmıyordu. 13 Eylül'e kadar Sakarya Nehri'nin doğusunda tek Yunan askeri kalmadı. Sakarya'dan çekilen Yunan ordusu, Eskişehir Afyon'un doğusu hattına kadar çekilerek, bu bölge de savunma için tertiplenmeye başladı.

Sonrası ve sonuçları

Bu hezimet Yunanlılar için bir bakıma Megali İdeanın sonu oldu. Yunan ordusunun son taarruzu idi.
Savaşın ardından Albay Fahrettin Altay, Albay Kazım Fikri Özalp, Albay Mehmet Selahattin Adil ve Albay Mehmet Rüştü Sakarya, Mirliva (Tuğgeneral)liğe terfi etmişlerdir. Mustafa Kemal'e ise TBMM tarafından mareşallik rütbesi ve gazi ünvanı verilmiştir.
Yunan üst düzey komutası istifa etmiş yerine en üst düzey yönetici olarak Hacıanesti geçti.
Sakarya Savaşı'nın kazanılmasıyla, Türk Milleti'nin genel savaşın kazanılacağına olan inancı yerine geldi.
İstanbul'da, tüm camilerde Sakarya Şehitlerine mevlütler okundu. O ana kadar, Ankara'ya mesafeli duran İstanbul Basını'nda dahi bir sevinç duygusu oluştu.
Uluslararası toplumun ve özellikle İngiltere'nin TBMM güçlerine bakışı değişti ve Yunanistan, arkasındaki İngiltere desteğini kaybetti.
Türklerin II. Viyana Kuşatması’ndan (1683) beri süren geri çekilişi son buldu.
İtilaf devletlerinin sunduğu barış teklifi TBMM tarafından reddedildi.
İtilaf devletleri arasındaki görüş ayrılıkları arttı.
TBMM ile Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan arasında Kars Antlaşması imzalandı. (13 Ekim 1921).
Fransa ile TBMM arasında Ankara Antlaşması imzalandı (20 Ekim 1921). Fransızlar, İtalyanlarla birlikte Anadolu’yu terk ettiler.
İngiltere ile esir değişimi antlaşması yapılmış ve Malta’da sürgünde bulunan Türk esirler kurtarıldı (22 Ekim 1921).
Ukrayna ile dostluk antlaşması imzalandı. (2 Ocak 1922) ​
​
 
Galeri




  • Sakarya Savaşında Türk esirler



  • Sakarya Savaşında Türk komutanlar. Soldan sağa:Fevzi Çakmak, ?, Kazım Özalp, Mustafa Kemal, İsmet İnönü, Salih Bozok, ?, ?, Hayrullah Fişek, ?



  • Yunan cephesi



  • Yaralı Yunan askerler



  • Türk esirler



  • Yunan askerleri



  • Yunanlılar Polatlı yakınlarında



  • Evzones attack

​
 
Galeri




  • Sakarya Savaşında Türk esirler



  • Sakarya Savaşında Türk komutanlar. Soldan sağa:Fevzi Çakmak, ?, Kazım Özalp, Mustafa Kemal, İsmet İnönü, Salih Bozok, ?, ?, Hayrullah Fişek, ?



  • Yunan cephesi



  • Yaralı Yunan askerler



  • Türk esirler



  • Yunan askerleri



  • Yunanlılar Polatlı yakınlarında



  • Evzones attack

​
 
Sakarya Meydan Muharebesi

Sakarya Meydan Muharebesi, Kurtuluş Savaşı'ndaki Atatürk tarafından çok büyük ve kanlı savaş anlamına gelen Melhame-i Kübra ifadesi ile anılan muharebe.
Sakarya Meydan Muharebesi Kurtuluş Savaşı'nın dönüm noktası sayılır.İsmail Habip Sevük Sakarya Meydan Muharebesinin önemini, "Viyana’da başlayan çekilme Sakarya’da durdurulmuştur." sözüyle tasvir etmiştir.

Arka Plan


Sakarya Meydan Muharebesi, Anadolu Türk tarihinin en önemli savaşlarından biridir. Yunan General Papulas tarafından Yunan ordularına Ankara'ya harekat emri verilmişti. Savaşı Yunan tarafı kazanırsa TBMM, Sevr Antlaşması'nı kabul etmek durumunda kalacaktı. Öte yandan yirmi dört tümen Rus askeri Kafkaslarda bu savaşın sonucunu beklemekteydi. Savaşı Türklerin kaybetmesi halinde Sevr hızlı bir şekilde uygulamaya geçirilecekti.

Savaş

TBMM Ordusu, Kütahya-Eskişehir Muharebelerindeki yenilgisinden sonra cephe kritik bir duruma düşmüştü. Cepheye gelerek durumu yerinde gören ve komutayı eline alan TBMM Başkanı ve Başkomutan Mustafa Kemal Paşa ile İcra Vekilleri Heyeti Başkanı Fevzi Paşa, Batı Cephesi birliklerinin Yunan ordusuyla arada büyük bir mesafe bırakılarak Sakarya Nehri'nin doğusu'na çekilmesine ve savunmayı bu hatta devam ettirmesine karar verdiler.
Mustafa Kemal Paşa, "Hatt-ı müdafaa yoktur; sath-ı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır." emrini vererek muharebeyi geniş bir alana yaydı. Böylece Yunan kuvvetleri de karargâhlarından uzaklaşıp bölünmüş olacaktı.
TBMM, 3 Ağustos 1921'de Genelkurmay Başkanı Mirliva İsmet Paşa'yı azlederek, aynı zamanda Başvekil ve Milli Müdafaa Vekili de olan Fevzi Paşa'yı bu makama da atadı.
22 Temmuz 1921'de Sakarya Nehri Doğusu'na çekilmeye başlayan TBMM ordusu, güneyden kuzeye 5'nci Süvari Kolordusu (Çal Dağı güneyinde), 12 nci, l nci, 2 nci, 3 ncü, 4 ncü Gruplar ve Mürettep Kolordu l nci hatta olacak şekilde tertiplendi.
14 Ağustos'ta ileri harekata geçen Yunan ordusu ise, 23 Ağustos'tan itibaren 3'ncü Kolordusu ile Sakarya Nehri doğusundaki TBMM Kuvvetlerini tespit, l'nci Kolordusu ile Haymana istikametinde, 2 nci Kolordusu ile Mangal Dağı güneydoğusunda kuşatıcı taarruza başladı. Fakat bu taarruzlarında başarısız oldular.
Kuşatma taarruzunda başarı sağlayamayan Yunan kuvvetleri, siklet merkezini ortaya kaydırarak savunma mevzilerini Haymana istikametinde yarmak istedi. 9 Eylül'e kadar süren yarma teşebbüsünde de başarılı olamayınca, bulunduğu hatlarda kalarak savunmaya karar verdi.
TBMM Ordusu'nun 10 Eylül'de başlattığı genel karşı taarruzla buna da mani olundu. Bu durumda Yunan ordusu için geri çekilmekten başka hal tarzı kalmıyordu. 13 Eylül'e kadar Sakarya Nehri'nin doğusunda tek Yunan askeri kalmadı. Sakarya'dan çekilen Yunan ordusu, Eskişehir-Afyon'un doğusu hattına kadar çekilerek, bu bölgede savunma için tertiplenmeye başladı.
Çekilen Yunan Ordusunu takip amacıyla harekata 13 Eylül 1921 itibariyle süvari tümenleri ve bazı piyade tümenleri ile devam edildi. Yine 13 Eylül 1921'de Grup Komutanlıkları lağvedilerek Batı Cephesine Bağlı 1.,2.,3.,4.,5. Kolordular ve Kolordu seviyesinde Kocaeli Grup Komutanlığı kuruldu.
Savaş, 22 gün ve gece sürmüş, 100 km uzunluğunda bir alanda cereyan etmiştir. Yunanlılar Ankara'nın 50 km kadar yakınından geri çekilmişlerdir.
Yunan ordusu geri çekilirken Türklerin kullanabileceği hiçbir şey bırakmamak için özen göstermiştir. Demiryollarını ve köprüleri havaya uçurmuştur ve birçok köyü yakmıştır.

Muharebe Sonrası

Sakarya Meydan Muharebesi sonunda Türk ordusunun zayiatı; 5713 şehit, 18.480 yaralı, 828 esir ve 14.268 kayıp olmak üzere toplam 39.289'dur. Yunan ordusunun zayiatı ise; 3758 ölü, 18.955 yaralı, 354 kayıp olmak üzere toplam 23.007'dir. Sakarya Meydan Muharebesinde çok fazla subay kaybı olduğu için bu Muharebeye “Subay Muharebesi” adı da verilmiştir. Mustafa Kemal Atatürk bu muharebe için "Sakarya Melhame-i Kübrası" yani kan gölü, kan deryası demiştir.
Yunanlılar için geri çekilmek haricinde başka bir seçenek kalmamıştır. Geri çekilirken Türk sivil halkına karşı yaptığı tecavüzler, kundaklamalar ve yağmacılık sonucunda bir milyon üzerinde sivil Türk evsiz ve barksız kalmıştır.
Mustafa Kemal Atatürk ünlü "Hattı Müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. Bu satıh bütün vatandır." sözünü bu savaşa atfen TBMM'de söylemiştir. Savaşın ardından Albay Fahrettin Altay, Albay Kazım Fikri Özalp, Albay Mehmet Selahattin Adil ve Albay Mehmet Rüştü Sakarya, Mirliva (Tuğgeneral)liğe terfi etmişlerdir. Mustafa Kemal'e ise TBMM tarafından mareşallik rütbesi ve gazi ünvanı verilmiştir.
Sakarya Savaşı,Türk Tarihi'nde bir dönüm noktasıdır.
Sakarya Savaşı'nın kazanılmasıyla,Türk Milleti'nin genel savaşın kazanılacağına olan inancı yerine gelmiştir. İstanbul'da,tüm camilerde Sakarya Şehitlerine mevlütler okunmuştur. O ana kadar, Ankara'ya mesafeli duran İstanbul Basını'nda dahi bir sevinç duygusu oluşmuştur.
Uluslararası toplumun (özellikle İngiltere'nin) TBMM güçlerine bakışı değişmiş ve Yunanistan, arkasındaki İngiltere desteğini kaybetmiştir.​
 
Cevap yazmak için giriş yap yada kayıt ol.
Geri