Safety Last

''Parmağımı kestiğimde bu bir trajedidir.
Açık bir lağım çukuruna düşüp öldüğümde bu bir komedidir.''
Mel Brooks

1923 yılında Fred C. Newmeyer ve Sam Taylor tarafından yönetilip, dönemin ünlü komedi ustası Harold Lloyd'un muhteşem performansıyla sentezlenen Safety Last, sinema tarihinin en iyi komedi filmi olma sıfatını kesinlikle hakediyor. Sürükleyici senaryosu, sessiz sinemanın sınırlarını sonuna kadar zorlayan espri anlayışı, o dönemlerde kullanılması pek akla yatkın gelmeyen çekim teknikleri, sinemaseverlerin yıllarca unutamadığı saat kulesi sahnesi ve üzerinden seneler geçmesine rağmen koruduğu canlılığıyla, sinemanın yüzakı filmlerinden biri Safety Last.

Dönemin sessiz sinema furyasında Charlie Chaplin'in popülarite açısından gerisinde kalan Harold Lloyd, en az Chaplin kadar yetenekli olduğunu ispatlıyor 'The Boy' karakteriyle. Memurları andıran klasik giyimi, sinemaya 'Glasses Character' kavramını kazandıran kendine has gözlükleri, en absürd durumlarda bile üzerine yapışmayan jest ve mimikleri, sevgilisini oynayan Mildred Davis (aynı zamanda gerçek hayattaki eşi) ile olan komik maceralarındaki sempatikliği ve saat kulesi sahnesindeki orjinalliğiyle, gelmiş geçmiş en büyük oyunculardan biri olduğunu ispatlıyor.

Dünyanın en saygın sinema sitesi olan Imdb (The Internet Movie Database)'nin En İyi 250 Film listesinde her zaman kendine yer bulan ve çoğu sinema organizasyonunun gelmiş geçmiş en iyi komedi filmi seçtiği Safety Last gibi bir şaheserin Cumhuriyet'in kuruluş tarihiyle (1923) aynı yılda çekilmiş olması, Türkiye'nin daha doğrusu Türk Sineması'ndaki komedi anlayışının dünyaya ne kadar geri kaldığını trajikomik şekilde anlatıyor bizlere. Aradan geçen zaman içinde Ertem Eğilmez'in katkılarıyla kısıtlı bir zamanda bu çıtayı yükseltse de Türk Sineması, son dönemin absürd komedileri düşünülünce maalesef umutsuz kılıyor bizleri.

Mizah anlayışı varoş esprilerden, bacak arası diyaloglardan ve plastikleşmiş tiplemelerden oluşan günümüz komedi sineması (Türkiye), sessiz sinemada dahi mükemmel mizahiliği yakalayan Safety Last'ı tekrar tekrar izlemeli. Ama birkaç örneği görünce bu konuda da umutsuzluğa düşüyoruz. Sadri Alışık'ın her kesimden olumlu intibalar alan Turist Ömer karakterinin Cem Yılmaz tarafından günümüze adapte edilmiş hali olan Arif'in, ne kadar plastik ve zorlama bir karakter olduğunu hep beraber gördük. Turist Ömer'in ruhunu Bereket Tanrısı'yla geri getiremeyeceğimiz ortadayken, neden hala belaltı çalışıyoruz anlamak zor. Safety Last'ın sessiz olmasına rağmen senelerdir bitmeyen haykırışı karşısında Recep İvedik, Maskeli Beşler, Gora, Arog gibi yapımların sesli olmasına rağmen birkaç ay sonra biten sessizliği oldukça hezeyan dolu bir paradoks.

Safety Last'ın başarısı ve tüm kitleler tarafından kabul edilişinin ardındaki sır, başrol oyuncusuna ve filmin bütününe giydirmediği sosyal elbiselerden kaynaklanıyor. Harold Lloyd'un canlandırdığı The Boy karakteri hiçbir sınıfa atıfta bulunmuyor, hiçbir sınıfı eleştirmiyor. Sadece minimal bir biyografi gibi seyir alarak kendi içselliğinde komedi ile aksiyonu harmanlıyor. Komedi filminde aksiyon öğelerinin barınmasının miladı, Safety Last ile çizilmiştir. Saat kulesine tırmanmaya çalışan Lloyd'un yaşadığı gerilimi izleyici sonuna kadar hissediyor. Ve güldürdüğü izleyiciyi şöyle bir alıp gerginliğin ortasına bırakıyor.

Komedi filmlerinin sacayağı olan, Harold Lloyd'u kitlelere tanıtan, sessiz sinemanın kapılarını ardına kadar açmaya çalışan, saat kulesi sahnelerindeki çekim hileleri hala merak edilen ve en betonlaşmış suratları dahi tebessüm vadilerinden alıp kahkaha tufanına salan Safety Last'ı sinema tutkunlarına ve özellikle zamanın plastik Türk komedi filmlerine gülebilen bireylere şiddetle tavsiye edebilirim.