Türk Dili ve Edebiyatı Roman Nedir ? Roman Türleri ve Türk Edebiyatında Roman

AUBURN · Mart 15, 2013

Yaşanmış veya yaşanma olasılığı bulunan olayları mekan ve zamana bağlayarak anlatan yazı türüdür. Öykülerden daha oylumlu olan bu yazı türünde insan yaşamı genişliğine ve derinliğine işlenir.

Boyuttan elverişli olduğu için

olaylar ayrıntısıyla işlenebilir; kişilikler çevre ve doğa ilişkileri de göz önüne alınarak kapsamlı olarak çizilebilir Romanda bir ana olay ile ana olaya bağlı olaylar dizisi vardır.

Öğeleri açısından romanla öykü arasında fark yoktur. Romanda da anlatıcı

olay

kişi

yer ve zaman öğeleri vardır. Ancak bu öğeler romanda daha ayrıntılı

kapsamlı biçimde yer alır. Olaylar zincirleme gelişir

belli olaylar çeşitli zaman dilimlerinde geçer ve değişik mekanlarda ortaya çıkar. Roman kişileri çok ayrıntılı biçimde tasvir edilir; ruh çözümlemelerine romanda daha geniş yer verilir.

Bazı romanlarda hayvanların da romanın konusu olduğu

romanın ana kahramanlarıyla birlikte romanda yer aldığı bilinmektedir. Sözgelimi Amerikalı yazar Herman Melville’in ünlü Moby Dick romanında beyaz bir balinanın serüveni anlatılır.

Romanda anlatım birinci ya da üçüncü kişinin ağzından yapılabilir. Olay dizisi ve kişilikler oluştu*rurlarken de gözleme dayalı anlatımın yanında iç konuşma

günlük tutma ya da mektup gibi yöntem*ler kullanılabilir.
Romancı mektup

anı

günlük

deneme

gezi yazısı gibi türlerin olanaklarını kullanabilir.

Roman Türleri

Temalarına ve Konularına Göre Romanlar

a)Sosyal Romanlar

Toplumsal sorunlan işleyen romanlar bu gruba girer. Bu tür romanlarda sosyal olay ve olguların (ihtilaller

sınıfsal kavgalar

ırkçılık

köyden şehre göç

yoksulluk…) nedenleri üzerinde durulur.

Sosyal romanlar töre romanlan ve tezli romanlar olmak üzere iki gruba ayrılır. Sözgelimi Halide Edip Adıvar’ın Sinekli Bakkal romanı

töre romanıdır. Bu romanda

bir dönem Türk toplumunun gelenek

görenekleri üzerinde durulmuştur. Tezli romanlarda yazar

bir görüşü savunur ve bunun doğruluğunu kanıtlamaya çalışır. Hüseyin Rahmi’nin Naturalizm akımı doğrultusunda yazdığı Ben Deli Miyim adlı eseri bir tezli roman örneği sayılabilir.

Aşağıdaki eserler de sosyal romanlara örnektir :

Sefiller (Victor Hugo) Meyhane (Emile Zola) Gazap Üzümleri (JohnSteinbeck) Bereketli Topraklar Üzerinde (O. Kemal)
Psikolojik Romanlar:

Bu tür romanlara “tahlil romanı” da denir. Psikolojik romanlarda roman kahramanlarının ruh çözümlemeleri yapılır; onların insanlara

olaylara ve topluma bakışı yansıtılır.
Psikolojik roman türünün ilk örneği M. de la Fayette’in La Princesse de Cleves adlı eseridir.

Türk edebiyatında bu türün ilk örneği ise Mehmet Rauf’un Eylül adlı romanıdır.

Aşağıdaki eserler psikolojik roman türünün diğer örnekleridir.

Genç VVerther’in Acılan (Goethe)
Suç ve Ceza (Dostoyevski)
9. Hariciye Koğuşu (Peyami Safa)
Bir Tereddüdün Romanı (Peyami Safa)

b)Tarihsel Romanlar

Tarihsel romanlar

tarihin değişik dönemindeki olayları işler. Kahramanlar gerçek veya düşsel olabilir. Ancak anlatılanlar tarih gerçeklerine çoğu kez uygundur.

Bu roman türü aslında

Romantizmin bir ürünüdür. Dünya edebiyatında bu türün ilk örneğini ingiliz yazar VValter Scott vermiştir. Türk edebiyatında ise tarihi romanın ilk denemesi Ahmet Mithat’ın Yeniçeriler adlı romanı sayılabilir. Batılı anlamda ilk tarihsel romanımız

Namık kemal’in Cezmi’sidir.

Aşağıdaki romanlar da tarihsel romanlara örnek gösterilebilir:

Deli Kurt (Nihal Atsız)
İvanhoe (VValter Scott)
Waver1ey (Walter Scott)

Taraş Bulba (Gogol)
Monte Cristo (Alexandre Dumas)
Salambo (S. Flaubert)
Devlet Ana (Kemal Tahir)
Küçük Ağa (Tank Buğra)

c)Macera (Serüven) Romanları

Günlük yaşamda her zaman rastlanmayan

şaşırtıcı

değişik ve esrarlı olayları konu edilen romanlardır. Bu tür romanlarda olaylar

okuyucuyu şaşırtacak ve heyecanlandıracak biçimde gelişir. Kahramanlar çok hareketli

kurnaz

cesur ve kuvvetlidir. Macera romanlarında olaylann geçtiği çevre de sık sık değişir.

Macera romanlarına şu örnekler verilebilir:

Kim (Rudyard Kipling)
İki Sene Mektep Tatili (Jules Verne)
Robinson Crusoe (Daniel Defoe)
Define Adası (Stevenson)
Hasan Mellah (A. Mithat Efendi)

Polisiye romanlar ve egzotik romanlar da macera romanları kapsamında düşünülebilir. Polisiye romanlarda hırsızlık

soygun ve cinayet olayları işlenir. İngiliz yazar A. Christie’nin Nil’de Ölüm

Şark Ekspresinde Cinayet gibi eserleri bu türe örnektir. Egzotik romanlarda ise Avrupa’ya uzak ülkelerin manzaralarını

oralarda yaşayanların töre ve geleneklerini anlatmak esastır. Piyer Loti’nin İzlanda

Balıkçısı adlı romanı

egzotik bir roman örneğidir.

2. Akımlara Göre Romanlar

a)Naturalist (Doğalcı) Romanlar

Olayları ve kişileri bir bilim adamı gözüyle inceleyen naturalist romancılar gerçekçiliği ileri boyutlara götürmüşlerdir. Emile Zola’nın Meyhane’si

Alphonse Daudet’in Jack’i naturalist roman örnekleridir.

b)Realist (Gerçekçi) Romanlar

Olayları

insanları ve toplumları gerçekçi açıdan yansıtan romanlardır. Kuru ve kuşkucu bir anlatım şekline sahiptir. Stendhal’in Kızıl ile Kara’sı Tolstoy’un Savaş ve Barış’ı

Halit Ziya’nın Mai ve Siyah’ı realist akımın etkisindedir.

c)Romantik (Duygusal) Romanlar

İnsanların arzularını

duygularını

düşüncelerini sadece kendilerine ait

içten gelen doğal ve gerçek olgular gibi görür.Özellikle duygu

aşk

hayal gibi düşünceler işlenir. Klasisisiz akımına tepki olarak doğan Romantizm akımı

olayların duygusal yönden yansıtılmasına öncelik verir ve kuralcılığı inkar eder. Namık Kemal’in Intibah’ı

Victor Hugo’nun Sefilleri bu akıma uygun örneklerdir.

d)Klasik Romanlar

Tarihin eski zamanlarından günümüze ulaşmış

dünya çapında ünlü yazarlar tarafından kaleme alınan eserlerdir. Klasik akımda roman türü çok az gelişmiştir. M. de La Fayette’in Princesse de Cleves adlı romanı

klasik romanın önemli bir örneği olarak verilebilir.

Türk Edebiyatında Roman

Türk edebiyatına roman Tanzimat’la girmiştir. İlk yerli roman denemesi Şemsettin Sami’nin “Taaşuk-ı Talat ve Fitnat” (1872) adlı eseridir. Edebiyatımızda ilk roman çevirisini ise Yusuf Kamil Paşa

Fransız yazar Fenelon’dan “Telemak” adıyla yapmıştır (1859). Batılı anlamda modern Türk romanının kurucusu ise Halit Ziya Uşaklıgil sayılır. Türk romanı

teknik açıdan Servet-i Fünun döneminde güçlenmiş

Cumhuriyet döneminde iyice gelişmiştir.

Foruma hoş geldin 👋, Ziyaretçi

Türk Dili ve Edebiyatı Roman Nedir ? Roman Türleri ve Türk Edebiyatında Roman

AUBURN