Pulsar nedir?

Herkes dolu bir pazar arabasını itmek için aşağı yukarı ne kadar kuvvet harcaması gerektiğini kestirebilir. Peki, hareket ettirmeniz gereken alışveriş arabası Güneş kadar, hatta ondan daha büyük olsaydı harcamanız gereken kuvveti düşünebiliyor musunuz? Günlük hayatta böylesine büyük bir kuvveti hayal etmek bile güç. Ancak bu devasa kuvvet uzayda mevcut ve dev kütleli yıldızların bir topaç gibi hareket etmesine yol açıyor.

Bu kuvvet bir nötron yıldızı olan pulsarlarda mevcut. Pulsarların bu şaşırtıcı özelliklerine geçmeden nötron yıldızlarının ne olduğundan bahsedelim biraz: Nötron yıldızları, süpernova adı verilen şiddetli patlama sonucu çökerek oluşan ölü yıldızlardır. Güneş’ten birkaç kat daha ağır olmalarına rağmen boyutları ancak Güneş’in milyarda biri kadardır.

1967’de gökbilimciler gökkürenin değişik bölgelerinde radyo sinyalleri almaya başladılar. Başlangıçta bu sinyaller gizemli ve tartışmalı idi.

Bu sinyallerin kaynağının, “kalp gibi atan”, vuruş yapan anlamına gelen pulsar (atarca)lar olduğu anlaşıldı. Pulsarlar, çok güçlü çekim alanına sahip olan ve bir motor gibi kendi etrafında hızla dönen nötron yıldızlarıdır. Yıldızın yüzeyindeki elektronlar kuzey ve güney kutuplarında bir mıknatıs etkisi gösterir, elektronların hızı artarak değişir ve radyo dalgaları yayarlar. İnce bir demet biçiminde yayılan radyo dalgaları, yıldız döndükçe uzayı tarar. Eğer Dünyamız bu demetlerden birinin yolunun üzerinde ise, pulsarın her dönüşünde bir radyo sinyali alırız. Yani pulsarlar, her bir vuruşta bir sinyal gönderir. Pulsarları havaalanlarında bulunan döner ışıklara benzetebiliriz.

ALINTI