Prof. Dr. Ortaylı’dan “kalabalık yalnızlık” eleştirisi

🟢 Konu yazarı şu anda aktif
Prof. Dr. Ortaylı’dan “kalabalık yalnızlık” eleştirisi: Maalesef TDK çok yanlış kelimeler belirliyor, kullanmamanızı tavsiye ediyorum

"Böyle bir kelimenin hiçbir akademik kontrole başvurmadan kabul edilmesi sakıncalı"

Prof. Dr. İlber Ortaylı, Türk Dil Kurumu (TDK) tarafından yapılan ankette “yılın kelimesi” seçilen “kalabalık yalnızlık” ismine ilişkin olarak değerlendirmelerini aktardı. TDK’nın geniş bir tarama ve değerlendirme ile fonetik laboratuvar çalışması yapmadığı için çok yanlış kelimeler belirlediğini söyleyen Prof. Dr. Ortaylı, yılın kelimesi için de, “Kullanımında kafiyeden başka hiçbir özellik yok. Anlam olarak son derece kafa karıştırıcı” eleştirisi getirdi.

Ortaylı, kelimeyle ilgili şu değerlendirmelerini aktardı:

“Soyut, sentetik bir kavram olmakla birlikte basit bir tasviri birleştiren, gramer bakımından da adeta ‘hanedanlık’ kelimesine benzer kaba bir kafiye. Bu terimi bizim nesil duydu. 1950’lerde ‘The Lonely Crowd’ başlığıyla çıkan, Yale profesörlerinden David Riesman’ın eseriydi. Refah düzeyi ve organizasyon bakımından kendisiyle çok övünen ABD ve Batı Avrupa toplumlarındaki geleceğin krizini haber veriyordu. Problem, dikkat çekildiği kadar da büyüktü. Bu kelime, sosyolojimizde ‘yalnız toplum’ diye çevrildi ve doğru da kullanıldı.”

“Bu nedenle, böyle bir kelimenin hiçbir akademik kontrole başvurmadan kabul edilmesini sakıncalı görüyorum” diyen Ortaylı, şöyle devam etti:

“Dil çok önemlidir. Maalesef TDK, 1940’lardan beri kimin idaresinde ve kimin hâkimiyetinde olursa olsun şuursuzca, bazen doğru dürüst deyimleri ortaya koysa da, geniş bir tarama ve değerlendirme ile fonetik laboratuvar çalışması yapmadığı için çok yanlış kelimeler (sözlükler) belirliyor. Kurumun bu huyu devam ediyor. Kullanmamanızı tavsiye ediyorum. Bunun adı ‘yalnız kalabalık’tır, “münzevi kalabalık” da olabilir. Önce bu kelimeyi seçime sunanlar, kavramı anlatan ve ele alan sosyolojik eseri okusalardı.”

Kaynak

1731583485194-io-mnst.jpg
 
TDK bazen uyduruk şeyler yapabiliyor. Bunun için de bir sürü para alıyorlar. Türkiye İş Bankası'nın yıllık kazancının %28 kendilerine aktarılıyormuş (CHP Milletvekillerinin iddiası) Karşılığında senede bir kaç yeni kelime uyduruyorlar.
 
Oylamaya katılan yaş grubu ortalamasını bilmeden yorum yapmak zor ancak büyük olasılıkla oldukça genç bir kesimdir çünkü onların son yıllarda 'kalabalıklar içinde yalnız hissediyoruz' sözlerine çok denk geliyoruz.
 
Ben burada İlber Hocama pek katılmıyorum, onun önerdiği tamlamalar, kalabalık yalnızlık kavramının anlamını, o hissi karşılamıyor bence. İlki belki biraz o hissi veriyor olabilir.
“Kalabalık yalnızlık”, popülerleştiği ve dillere haddinden fazla pelesenk olduğu için biraz arabesklik ve drama queenlik içeriyor gibi görünse de “çokluk içinde yalnız hissetme, kalabalıklar içerisinde yalnız olmak, gerçek ve samimi iletişimden uzaklık” hissini iyi karşılıyor. Ha bence 2024 yılının kelimesi seçenekler arasından “dijital yorgunluk” olmalıydı, o ayrı.
 
Çağın yalnızlaştırdığı insanları simgeliyor ve sanal dünya bağımlılığı arttıkça çoğu insan aslında daha da yalnızlaşıyor ancak belki de farkında değiller.
 
Geri