Piyanoyu tuşe açısından klavye den tek ayıran özelliği "hammer action" dediğimiz tuşe ağırlığıdır. Günümüz klavyelerinde de bu özelliği ne kadar vermeye çalışmışlarsa da yeterince başarılı olamamışlar. Digital Piyanolar dahil. Tuş ağırlığı aynı vücut geliştirme mantığı gibi parmakların daha güçlenmesine olanak sağlar. Ama hafif tuşlu klavyelerinde en büyük avantajı hassasiyeti açısından sesler arası senkronizasyonda tekniğin gelişmesine olanak verir.
Klavye çalma sırasında klavyeye çok yakın oturursanız orta tuşlardaki seslere basmakta zorluk çekersiniz. uzak oturursanız da kenar tuşlara basmak zorlaşır. Bu dengeyi ayarlamak için ilk olarak ellerinizi orta seslere koyup oturun daha sonra klavyenizin sol ucundan sağ ucuna kadar ellerinizi açıp pozisyonunuzu ona göre ayarlayın bu şekilde dengeli bir oturuşa sahip olursunuz.
Piyano çalarken kullanabileceğiniz 3 ekol vardır. Bunlar Alman, Rus ve Fransız ekolleridir. İstediğiniz ekolleri tercih edebilirsiniz. Her ekolün birbirine oranla faydası ve zararı vardır. Şimdi bu ekollerin nasıl olduğuna getirilerine ve götürülerine bakalım.
Alman ekolü: Elin çatısı (parmakların başladığı eklemler) yukarı doğru belli olacak şekilde tutun avucun içinde elma var gibi olacak parmakların her boğumu kırık olacak sağ elin üstü hafifçe sağ tarafa dönük sol elinki de sola... Elin üstü ile kolun hizası düz olacak (kolun üst tarafı ile elin üstüne bakıldığı zaman bilekten aşağı veya yukarı bir kırılma olmayacak) bu otomatikman kolun tuşe hizasından yüksek olmasını sağlayacak.
Çalma işlemi sırasında mümkün olduğunca fazla bilek hareketi yapmadan parmak kuvveti ile çalma söz konusu olmalı fakat kenar parmaklarda el birazcık parmakların hizasına meyletmeli yani her parmağı mümkün olduğunca elin ayasının ortasına yakın pozisyonda tutlmalı (geniş aralıklı parçalarda bu imkansızdır doğal olarak) siyah tuşlar çalınacağı zaman el piyano tuşlarının biraz daha dibine alınıp çalınmalıdır bu sayede kısa olan baş ve serçe parmakları siyah tuşlarda aktiflik kazanır.
Rus ekolü: Alman ekolündeki kadar belirgin çatı yoktur. Alman ekolünden ayıran en büyük özelliklerinden bir tanesi elin üstü kolun üstü ile aynı hizada değildir. Bilek biraz aşağıya çöküktür. Burada da önemli olan baş parmağın kolun alt tarafı ile aynı doğrultuda olmasıdır. Bu sayede kol tuşeye alman tekniğinden daha yakındır. Çalma sırasında bu teknikte bilek ve kol çok fazla kullanılır. hemen hemen her pozisyonda bilek kullanılır. Siyah tuşlara çıkarken bile çok büyük bilek ve kol hareketleri yapılır.
Fransız ekolü: Bu ekolde ise elin sağa ve sola hafif yatma durumlarının tam tersi yapılır. Alman tekniğinin aksine sağ elin üstü sola sol elin üstü sağa bakar. Serçe parmak sopa gibidir kırılmaz. Çatı çok çıkıktır. ve bilek rus tekniğinin aksine yukarı doğru çıkıktır.
Şimdi gelelim bu tekniklerin yararları ve zararlarına:
Alman tekniği piyano tekniği açısından hataya en az olanak veren tekniktir. Parmağı çeken liflere önem verilmiştir. Parmak kasları ufak oldukları için en hassas hareketleri sergileyebilirler ve de en hızlı kaslardır uzun süreli kaslıma yaşanmadan acilite (hız) yapabilirsiniz. hassasiyeti fazla ve hareket sahası kısıtlı olduğu için tuşeden kopma ihtimaliniz azalır. ses dengesini iyi yakalar ve ses patlamalarına olanak bırakmaz. Özellikle çok hafif sesleri bu teknik sayesinde başarıyla verebilirsiniz. Sesleri birbirine iyi bağlayabilirsiniz.
Bu tekniğin kötü yanları pozisyon olarak güzel bir duruşu olsa da çalma sırasında çok fazla karakter göstermez hele bide 2 -3 metre mesafenden bakıldığında sanki piyanonun tuşlarına duyulduğu kadar hiç basılmıyormuş gibi gözükür. Kısacası eller çalınan şeyi gizler ve mümkün olduğunca göstermez. Akor pasajlarında akordan akora atlarken selerdeki güçlülük derecesi azdır. Forte (kuvvetli ses) çıkarma oranı azdır. Büyük nüans yapma oranı azdır. Açık ve geniş akorlarda teknik karakteristik özelliklerinden mahrum kalır. Akor acilitelerinde hızlıdır ama zayıftır.
Rus tekniği Akorlarda çok güçlüdür ve başarılıdır. Parmağı iten liflere önem verilmiştir. Forteleri (kuvvetli sesleri) adeta doruğa ulaşabilir. Atlamalı pozisyonlarda çok seridir. her sesi köşeli köşeli tane tane duyurur. Normal duruşu çok güzel olmasada çalma sırasında çok gösterişlidir. hemen hemen her sesi izleyiciye gösterir. Genelde insanlar bu teknikte çalan piyanistleri deha olarak adlandırırlar çünkü eller çok hareketlidir ve inanılmaz büyük nüansları sayesinde insanları görsel olarak çok etkiler. Kısacası bir parça alman tekniğinde çalınırsa izleyici parçayı kolay olarak algılar fakat aynı parça rus tekniğinde çalınırsa izleyici parçayı çalınması imkansız bir parça gibi görür. Rus tekniğine gösterişi sever Alman tekniğine mütevaziliği sever diyebiliriz.
Rus tekniğinin kötü yanları:
Hatalı ses basma ve çalma oranının fazla olmasıdır. Bilek ve kol kasları parmak kaslarından büyük olduğu için hassasiyeti daha azdır ve acilitede (hızda) kasılma Alman tekniğine göre daha çabuk gerçekleşir. Daha yorucu bir tekniktir. Uzun eserlerde baya efor sarfetmeniz gerekir. Bilek ve kolların hareket sahası daha geniş olduğundan tuşeden kopma ihtimali Alman tekniğine göre fazladır. Hafif ses çıkartma ince nüans yapma ve sesleri aynı hafiflikte bağlı olarak çalma daha zordur. Kısacası piyano çalmada riski olan bir tekniktir.
Fransız tekniğinde anatomik yapıda normal olarak zayıf olan serçe ve yüzük parmağı diğer parmaklardan yukarıda olmasından ötürü tuşeye basarken aradaki mesafeden ötürü kuvvet kazanır bu sayede yüzük ve serçe parmağı işaret ve orta parmak kadar güçlü işlevler yapabilir. Genelde piyano parçalıarında üst sesler melodi alt sesler eşliktir ve sol elde de en alt sesler genelde armoninin temel seslerini veriri bu teknik sayesinde üstteki melodiyi eşlikten ayırma oranınız artar melodileriniz belirginleşir. Müzikte kargaşa oranı azalır fon ile esas kavramı belirginleşir. Bas seslerde ise sol elde temel sesler belirginleşir. Temiz aksan verilir. Baş parmak geçişleri daha düzgün olur. Baş parmağın diğer parmaklarla çapraz pozisyonlara düştüğü durumlarda daha başarılı ve rahat bir sonuç elde edilir. Bu tekniğin kötü yanları rus tekniği kadar olmasada hatalı çalma oranı Alman tekniğine göre fazladır. El doğal pozisyonunda durmadığı için piyano çalarken el ayasındaki kaslar daha çabuk kasılır. Akorlarda ses dengesini yakalamak daha zordur. İşaret parmağını biraz tembelleştirir. Normal pozisyonunda dururkenki görüntüsü çirkindir. Çalarken de görüntü insanı çok tatmin etmez.
Piyano çalarken dikkat edilmesi gereken genel kurallar: Ellerinizin kasılmasına olanak vermeyin. Mümkün olduğunca hafif ve rahat olmasını sağlayın. Tuşa vereceğiniz kuvveti kaslarınıza eşit oranda dağıtmaya çalışın. parmakların her boğumuna eşit olarak dağıtın bu sayede kasılma gecikir. ellerinizin çatısı devamlı yukarıda olsun bu sayede parmaklarınızı kaldırma mesafeniz artacak ve mesafe sayesinde daha güçlü basabileceksiniz. Ayrıca elin doğal pozisyonunda da çatılar dışarı çıkıktır. yarı yumuruk vaziyetindedir.
Mümkün olduğunca eklem desteklerini kullanın. Eklemlerinizin sınıra ulaşmaları durumunda hemen diğer eklemleriniz yardım etsin. Mesela sağ elinizle piyanonun ortasından sağa doğru çalmaya başladınız. Kol kapalı bilek hafifçe sağa kırık sol tarafa çıkıntılı başlar. Daha sonra bilek yukarı çıktıkça sağ tarafa çıkntı vermeye başlar. Tam bu çıkıntı başlar başlamaz hatta biraz daha önce den ön kolu açın. Ön kol biraz açıldıktan sonra arka kolu da açarak destek verin. Kısacası eklemlerin çok fazla sınırlarını zorlamayın diğer eklemlerle yardımcı olun. Daha sonra vücudunuzu sağa yatırarak tuşların sağ tarafına bedeninizi hizalayın. Bu şekilde her oktavda aynı rahatlığı elde edeceksiniz. Siyah tuşları çalacağınız zaman parmaklarınızı uzatın ama sakın sopa gibi olmasın yine eklemlerden biraz kırık olsun hangi ekleminizi dik konumda turtarsanız o eklemin kasını bloke etmiş olursunuz. Pozisyonlar genişledikçe elkemlerde doğal bir dikleşme başlayacaktır. Mümkün olduğunca rahat bırakın elinizi bu size hafif eklemlerde kırıklık sağlayacaktır. Hız sırasında bilek fazla kullanmayın, parmak basma mesafesini kısaltın ve küçük kasları kullanmaya çalışın. Fazla güç vermeyin. Hız yavaştan arttıkça önce kol hareketinizi sonra bilek hareketinizi kesin veya kısıtlayın. Forte (kuvetli ses) elde etmek için hafiften kuvvetliye önce parmak daha kuvvetli için bilek daha da kuvvetli için ön kol en kuvvetli için bütün kol hareketini kullanın en kuvvetliyi yaparken hafiften tabureden yükselme görülebilir. Buna vücut ağırlığını kullanmak denir. Unutmayın küçük kaslar hız için büyük kaslar kuvvet için idealdir.
Klavye çalma sırasında klavyeye çok yakın oturursanız orta tuşlardaki seslere basmakta zorluk çekersiniz. uzak oturursanız da kenar tuşlara basmak zorlaşır. Bu dengeyi ayarlamak için ilk olarak ellerinizi orta seslere koyup oturun daha sonra klavyenizin sol ucundan sağ ucuna kadar ellerinizi açıp pozisyonunuzu ona göre ayarlayın bu şekilde dengeli bir oturuşa sahip olursunuz.
Piyano çalarken kullanabileceğiniz 3 ekol vardır. Bunlar Alman, Rus ve Fransız ekolleridir. İstediğiniz ekolleri tercih edebilirsiniz. Her ekolün birbirine oranla faydası ve zararı vardır. Şimdi bu ekollerin nasıl olduğuna getirilerine ve götürülerine bakalım.
Alman ekolü: Elin çatısı (parmakların başladığı eklemler) yukarı doğru belli olacak şekilde tutun avucun içinde elma var gibi olacak parmakların her boğumu kırık olacak sağ elin üstü hafifçe sağ tarafa dönük sol elinki de sola... Elin üstü ile kolun hizası düz olacak (kolun üst tarafı ile elin üstüne bakıldığı zaman bilekten aşağı veya yukarı bir kırılma olmayacak) bu otomatikman kolun tuşe hizasından yüksek olmasını sağlayacak.
Çalma işlemi sırasında mümkün olduğunca fazla bilek hareketi yapmadan parmak kuvveti ile çalma söz konusu olmalı fakat kenar parmaklarda el birazcık parmakların hizasına meyletmeli yani her parmağı mümkün olduğunca elin ayasının ortasına yakın pozisyonda tutlmalı (geniş aralıklı parçalarda bu imkansızdır doğal olarak) siyah tuşlar çalınacağı zaman el piyano tuşlarının biraz daha dibine alınıp çalınmalıdır bu sayede kısa olan baş ve serçe parmakları siyah tuşlarda aktiflik kazanır.
Rus ekolü: Alman ekolündeki kadar belirgin çatı yoktur. Alman ekolünden ayıran en büyük özelliklerinden bir tanesi elin üstü kolun üstü ile aynı hizada değildir. Bilek biraz aşağıya çöküktür. Burada da önemli olan baş parmağın kolun alt tarafı ile aynı doğrultuda olmasıdır. Bu sayede kol tuşeye alman tekniğinden daha yakındır. Çalma sırasında bu teknikte bilek ve kol çok fazla kullanılır. hemen hemen her pozisyonda bilek kullanılır. Siyah tuşlara çıkarken bile çok büyük bilek ve kol hareketleri yapılır.
Fransız ekolü: Bu ekolde ise elin sağa ve sola hafif yatma durumlarının tam tersi yapılır. Alman tekniğinin aksine sağ elin üstü sola sol elin üstü sağa bakar. Serçe parmak sopa gibidir kırılmaz. Çatı çok çıkıktır. ve bilek rus tekniğinin aksine yukarı doğru çıkıktır.
Şimdi gelelim bu tekniklerin yararları ve zararlarına:
Alman tekniği piyano tekniği açısından hataya en az olanak veren tekniktir. Parmağı çeken liflere önem verilmiştir. Parmak kasları ufak oldukları için en hassas hareketleri sergileyebilirler ve de en hızlı kaslardır uzun süreli kaslıma yaşanmadan acilite (hız) yapabilirsiniz. hassasiyeti fazla ve hareket sahası kısıtlı olduğu için tuşeden kopma ihtimaliniz azalır. ses dengesini iyi yakalar ve ses patlamalarına olanak bırakmaz. Özellikle çok hafif sesleri bu teknik sayesinde başarıyla verebilirsiniz. Sesleri birbirine iyi bağlayabilirsiniz.
Bu tekniğin kötü yanları pozisyon olarak güzel bir duruşu olsa da çalma sırasında çok fazla karakter göstermez hele bide 2 -3 metre mesafenden bakıldığında sanki piyanonun tuşlarına duyulduğu kadar hiç basılmıyormuş gibi gözükür. Kısacası eller çalınan şeyi gizler ve mümkün olduğunca göstermez. Akor pasajlarında akordan akora atlarken selerdeki güçlülük derecesi azdır. Forte (kuvvetli ses) çıkarma oranı azdır. Büyük nüans yapma oranı azdır. Açık ve geniş akorlarda teknik karakteristik özelliklerinden mahrum kalır. Akor acilitelerinde hızlıdır ama zayıftır.
Rus tekniği Akorlarda çok güçlüdür ve başarılıdır. Parmağı iten liflere önem verilmiştir. Forteleri (kuvvetli sesleri) adeta doruğa ulaşabilir. Atlamalı pozisyonlarda çok seridir. her sesi köşeli köşeli tane tane duyurur. Normal duruşu çok güzel olmasada çalma sırasında çok gösterişlidir. hemen hemen her sesi izleyiciye gösterir. Genelde insanlar bu teknikte çalan piyanistleri deha olarak adlandırırlar çünkü eller çok hareketlidir ve inanılmaz büyük nüansları sayesinde insanları görsel olarak çok etkiler. Kısacası bir parça alman tekniğinde çalınırsa izleyici parçayı kolay olarak algılar fakat aynı parça rus tekniğinde çalınırsa izleyici parçayı çalınması imkansız bir parça gibi görür. Rus tekniğine gösterişi sever Alman tekniğine mütevaziliği sever diyebiliriz.
Rus tekniğinin kötü yanları:
Hatalı ses basma ve çalma oranının fazla olmasıdır. Bilek ve kol kasları parmak kaslarından büyük olduğu için hassasiyeti daha azdır ve acilitede (hızda) kasılma Alman tekniğine göre daha çabuk gerçekleşir. Daha yorucu bir tekniktir. Uzun eserlerde baya efor sarfetmeniz gerekir. Bilek ve kolların hareket sahası daha geniş olduğundan tuşeden kopma ihtimali Alman tekniğine göre fazladır. Hafif ses çıkartma ince nüans yapma ve sesleri aynı hafiflikte bağlı olarak çalma daha zordur. Kısacası piyano çalmada riski olan bir tekniktir.
Fransız tekniğinde anatomik yapıda normal olarak zayıf olan serçe ve yüzük parmağı diğer parmaklardan yukarıda olmasından ötürü tuşeye basarken aradaki mesafeden ötürü kuvvet kazanır bu sayede yüzük ve serçe parmağı işaret ve orta parmak kadar güçlü işlevler yapabilir. Genelde piyano parçalıarında üst sesler melodi alt sesler eşliktir ve sol elde de en alt sesler genelde armoninin temel seslerini veriri bu teknik sayesinde üstteki melodiyi eşlikten ayırma oranınız artar melodileriniz belirginleşir. Müzikte kargaşa oranı azalır fon ile esas kavramı belirginleşir. Bas seslerde ise sol elde temel sesler belirginleşir. Temiz aksan verilir. Baş parmak geçişleri daha düzgün olur. Baş parmağın diğer parmaklarla çapraz pozisyonlara düştüğü durumlarda daha başarılı ve rahat bir sonuç elde edilir. Bu tekniğin kötü yanları rus tekniği kadar olmasada hatalı çalma oranı Alman tekniğine göre fazladır. El doğal pozisyonunda durmadığı için piyano çalarken el ayasındaki kaslar daha çabuk kasılır. Akorlarda ses dengesini yakalamak daha zordur. İşaret parmağını biraz tembelleştirir. Normal pozisyonunda dururkenki görüntüsü çirkindir. Çalarken de görüntü insanı çok tatmin etmez.
Piyano çalarken dikkat edilmesi gereken genel kurallar: Ellerinizin kasılmasına olanak vermeyin. Mümkün olduğunca hafif ve rahat olmasını sağlayın. Tuşa vereceğiniz kuvveti kaslarınıza eşit oranda dağıtmaya çalışın. parmakların her boğumuna eşit olarak dağıtın bu sayede kasılma gecikir. ellerinizin çatısı devamlı yukarıda olsun bu sayede parmaklarınızı kaldırma mesafeniz artacak ve mesafe sayesinde daha güçlü basabileceksiniz. Ayrıca elin doğal pozisyonunda da çatılar dışarı çıkıktır. yarı yumuruk vaziyetindedir.
Mümkün olduğunca eklem desteklerini kullanın. Eklemlerinizin sınıra ulaşmaları durumunda hemen diğer eklemleriniz yardım etsin. Mesela sağ elinizle piyanonun ortasından sağa doğru çalmaya başladınız. Kol kapalı bilek hafifçe sağa kırık sol tarafa çıkıntılı başlar. Daha sonra bilek yukarı çıktıkça sağ tarafa çıkntı vermeye başlar. Tam bu çıkıntı başlar başlamaz hatta biraz daha önce den ön kolu açın. Ön kol biraz açıldıktan sonra arka kolu da açarak destek verin. Kısacası eklemlerin çok fazla sınırlarını zorlamayın diğer eklemlerle yardımcı olun. Daha sonra vücudunuzu sağa yatırarak tuşların sağ tarafına bedeninizi hizalayın. Bu şekilde her oktavda aynı rahatlığı elde edeceksiniz. Siyah tuşları çalacağınız zaman parmaklarınızı uzatın ama sakın sopa gibi olmasın yine eklemlerden biraz kırık olsun hangi ekleminizi dik konumda turtarsanız o eklemin kasını bloke etmiş olursunuz. Pozisyonlar genişledikçe elkemlerde doğal bir dikleşme başlayacaktır. Mümkün olduğunca rahat bırakın elinizi bu size hafif eklemlerde kırıklık sağlayacaktır. Hız sırasında bilek fazla kullanmayın, parmak basma mesafesini kısaltın ve küçük kasları kullanmaya çalışın. Fazla güç vermeyin. Hız yavaştan arttıkça önce kol hareketinizi sonra bilek hareketinizi kesin veya kısıtlayın. Forte (kuvetli ses) elde etmek için hafiften kuvvetliye önce parmak daha kuvvetli için bilek daha da kuvvetli için ön kol en kuvvetli için bütün kol hareketini kullanın en kuvvetliyi yaparken hafiften tabureden yükselme görülebilir. Buna vücut ağırlığını kullanmak denir. Unutmayın küçük kaslar hız için büyük kaslar kuvvet için idealdir.
