Pablo Neruda Kimdir? Hayatı Hakkında

Pablo Neruda (1904 - 1973)


"Latin Amerika'nın Şiirsel Sesi"

Gün asla kaymaz ellerinden
Korursun güneşi toprağı menekşeleri
Uyuduğunda zarif gölgenle
Ve aynen böyle her sabah
Hayat verirsin bana...

Pablo Neruda

Şilili şair Neruda toplumsal ve siyasal şiirleriyle Latin Amerika edebiyatının dünyada itibar kazanmasını sağladı. Canto General adlı epik şiir dizisiyle kendi kıtasının tarihini ve şimdiki zamanını yansıttı.

Neruda Neftali Ricardo Reyes Basoalto adıyla Güney Şili'de Parral'da dünyaya geldi. Babası lokomotifçi doğumundan hemen sonra ölen annesiyse öğretmendi. Neruda henüz 15 yaşındayken yurdunun taşra gazetesindeki edebiyat eklerini düzeltmekle görevlendirildi. Bu dönemde Çekoslovakyalı şair Jan Neruda'ya olan hayranlığından dolayı Pablo Neruda takma adını aldı. 1924'te ilk şiirleriyle bir edebiyat yarışmasını kazanarak bir bursa layık görüldü. Santiago'da üç yıl Fransız edebiyatı öğrenimi gördükten sonra gazeteci olarak çalışmaya başladı.










1924: Veinle poemas de amor Neruda'nın ilk şiir derlemesi Crespıısctılario adı altında 1923 yılında çıktı. Bir yıl sonra yayınlanan Veinte poemas de amour y una cancion desesperada (Yirmi Aşk Şiiri ve Umutsuz Bir Şarkı) Latin Amerika'nın en çok satış yapan şiir kitabı oldu. Neruda bir aşk öyküsünü fon alarak aynı anda bir şehvet objesi sığınılabilecek bir liman ve kozmik bir güç olan kadına bir od yazdı.










1927-36: Diplomat 1927'de diplomatlık kariyerini seçen Neruda altı yıl boyunca Güneydoğu Asya'da konsolosluk yaptı. Bu bölgedeki toplumsal sorunlar yüzünden ömrünün "en çok acı veren dönemi" olarak nitelendirdiği bu zaman içinde Kesidencia en la tierra (Yeryüzünde Konaklama 1935) adlı iki ciltlik yapıtını verdi.

Eski şiirlerinin melankolisi dünyadaki acıların doğrudan doğruya anlatımına yer verdi burada. Kendine özgü metriği ve dili de ana konusu olan yozlaşmaya uygundu.

Neruda katı mısra ve şiir biçimlerine yer vermeyip her şiiri kendine özgü bir ritimle yazmıştı. 1934'te İspanya'ya giden Neruda burada sembolizm sürrealizm ve füturizm etkisinde kalan 1927 Nesli adlı şair topluluğuna katıldı. İç Savaş patlayınca Neruda Franco'ya karşı çıktığı için diplomatik hizmetten çıkarıldı.

İç Savaşın üzüntüsü içinde 1937'de Espana en el corazon (İspanya Gönüllerde) adlı şiir kitabını yayınladı.









1950: Canto General 1939'da diplomatlık mesleğine geri dönen Neruda başkonsolos olarak Meksika'ya gitti ve bu görevini 1943'e kadar sürdürdü. Altı yıl sonra Şili Komünist Partisine girerek senatör oldu. Başkan Gonzalez Videla'yı eleştirmesi üzerine hükümeti tarafından 1948'de devlet düşmanı ilan edildi ve gıyabi bir tutuklama emriyle arandı. Rahip kılığında Arjantin'e kaçmayı başardı. İzleyen yıllarda Batı Avrupa'da Sovyetler Birliği'nde ve Çin'de yaşamını sürdürdü. 1950'de Canto general (Evrensel Şarkı) adlı şiirler dizisi çıktı.

Suçlama ile duygudaşlığın egemen olduğu bu ilahi havalı yapıtıyla Neruda Latin Amerika'yı mitleri ve tarihiyle doğası ve politik/sosyal durumlarıyla bir bütün olarak yansıtmaya çalıştı.

Tarihe Marksist bir görüş açısı getirerek Stalin'e olan hayranlığını da hiç saklamadı.









5O'li Yıllar Bilinçli Bir Yalınlık

1952'de Şili'ye dönen Neruda başka bir ad altında Los versos del Capitan'ı (Kaptanın Dizeleri) adlı şiir kitabını yayınladı. Ancak on yıl sonra bu yapıtın yazarı olduğunu açıkladı. Bunun nedeni 1955 yılında üçüncü evliliğini yaptığı Matilde Urrutia'ya aşkını şiirlerle ilan ederken bir önceki karısını incitmek istememesidir. Neruda yapıtlarında giderek daha önce kullandığı anlaşılması güç mecazlardan (simgelerden) vazgeçti. Böylelikle insanın var oluşunun bir envanteri olan Odas elementares (Temel Odlar 1954) Nuevas odas elementares (Yeni Temel Odlar 1956) ve Tercer libro de las odas (Üçüncü Odlar Kitabı 1957) adlı yapıtlarındaki dizeler çoğunlukla bir ve iki heceli sözcüklerden oluşmaktadır.

Stalin terörünün boyutu açıklanınca Neruda'nın dünya görüşü sarsıldı. Estravaganzio (Acayiplikler1958) ve beş ciltlik Memorial de Isla Negra (Karaada Defteri 1964) adlı otobiyografik yansıtmalarında kuşkularını dile getirdi.








1971: Nobel Edebiyat Ödülü 1969 yılında Komünist Parti tarafından başkan adayı gösterilen NerudaSalvador Allende'nin ulusal cephesine katılmak üzere 1970'te adaylığını geri aldı. Arkasından Ailende tarafından Fransa'ya büyükelçi olarak atandı. Bir yıl sonra Neruda Nobel Edebiyat Ödülüne layık görüldü. Incitation al nbconcidio y alabanda de la revolution chilena (Nixon'u Devirmeye Çağrı ve Şili Devrimine Övgü 1973) adlı şiir kitabında ABD'nin solcu hükümetin dengesini bozmaya yönelik çalışmalarını eleştirdi. 1973'te kansere yakalanan Neruda Allende'ye karşı düzenlenen askerî darbeden birkaç gün sonra 69 yaşında Santiago'da hayata gözlerini kapadı. Anıları Confieso que ho Livido (Yaşadığımı İtiraf Ediyorum) adı altında ölümünden sonra yayınlandı.

Şiirleri

Ağıt
Almeria
Amerika
Anlatalım
Asma Çubuğu ve Rüzgar
Bayraklar Nasıl Doğar
Bazı Şeyleri Açıklıyorum
Bir Bir Sayalım Onları
Büyük Sevinç
Can Vermeler
Deniz
Dönüş Sevinci
Federico Garcia Lorca'ya Yanık Şiir
Huerta Usta
İnsanla Toprak Bir Oldular
Jimenez De Queseda
Julius Fuçik’le Konuşma
Kıyımlar
Kızıl Çizgi
Luis Cortes
Macchu Picchu' nun Dorukları
Muzaffer Halk
Nitrat Adamları
Oğulları Ölen Analara Öğüt
Ölüm
Pedro Valdivia'nın Kalbi
Plaza Ölüleri
Savaşan Toprak
Tembel
Toqui Kaupolikan
Uyansın Oduncu
Yargıçlar

Alıntıdır.