Basit bir şekilde açıklanması oldukça güç olan kavramlardan yalnızca bir tanesi.
Günlük dilde çoğu kelimeleri birbiri yerine kullandığımız oluyor. Bu ya bir alışkanlıktan ötürü ya da kelimeleri yanlış algılamaktan ötürü. Önem kelimesini de ister istemez bir kelimenin yerine ya da o kelimeyi önem kelimesinin yerine kullanıyoruz, belki de farkında olmadan. Bu kelime ise âşina olduğumuz değer kelimesinin ta kendisidir.
Bir kişi ya da nesnenin, neden ve nasıl önemli olduğuna nasıl karar veriyoruz? Bu kararı verirken aynı zamanda önemli olanlar bizim açımızdan değerli mi oluyor?
Bir çocuğu ele alalım. Çocuk için ebeveyn oldukça önemlidir. Eğer bir aksilik çıkmaz ve çocuk düzgün bir biçimde yetiştirilip, büyütülürse; giderek ailenin önemi azalmasına rağmen değeri hâlâ korunur. Buradan şu sonuç çıkartılabilir: demek ki önem ile değer her zaman aynı kapıya çıkmamaktadır.
İnsanoğlu olarak genelde önem verdiğimiz şeyleri kaybetmek istemeyiz. Hattâ önem verdiklerimiz genelde sahip olduğumuz şeylerdir ya da sahip olabildiklerimiz. Eğer bir şeyin önemini anlamak istersek, böyle bir sınava tâbi tutmak istersek onun üzerinde sahipliğimizi bırakmalıyız. Örneğin hava. Hava bizim için önemlidir ve değerlidir. Eğer hava almayı bırakırsak ve gerçekten de bu almama durumunu ileriye götürürsek, belli bir zamandan sonra gelen açlık ile havanın hayatî fonksiyonlarımız için önemli olduğunu ve değerinin yüksek olduğunu anlar, tekrardan hava almaya başlarız. Çocuk örneği ile bir olmayan önemden bahsetmek görüldüğü gibi mümkün. Bizler büyüdükçe havanın önemi azalmıyor, tam aksine sabit bir biçimde kalıyor.
Değer iki anlamda kullanılabilir. Yani iki zıt olarak. Atfedilen ve kendi içerisinde sahip olan. Havanın iktisadî bir değeri yoktur; ama çok önemlidir. Önemini biz atfediyoruz. Dil yapısından kaynaklanmaktadır bu. Subjektif bir olaydır. Güzellik kavramı gibi.
Bir de ordinal ve kardinal sıralamalara göre önem sıralaması da yapılabiliyor. Bir şeyin ne derece önemli olduğuna karar verebilmek adına. Örneğin hayat açısından en önemli organ beyindir. Kardinal sıralamadır. Ordinal olarak da sevgili örneği verilebilir. Kısa bir süre içerisinde dünyalar kadar önemli olan sevgili, yine kısa bir süre sonra önemini kaybedebilir.
Yalnız bu işin objektif yorumu yok. Önembilim diyebileceğimiz bir kavram yok. Önem subjektiftir. Esasında objektif dediğimiz olay da, çoğunluğun subjektifliğidir. Bu ise başka bir konudur.
Günlük dilde çoğu kelimeleri birbiri yerine kullandığımız oluyor. Bu ya bir alışkanlıktan ötürü ya da kelimeleri yanlış algılamaktan ötürü. Önem kelimesini de ister istemez bir kelimenin yerine ya da o kelimeyi önem kelimesinin yerine kullanıyoruz, belki de farkında olmadan. Bu kelime ise âşina olduğumuz değer kelimesinin ta kendisidir.
Bir kişi ya da nesnenin, neden ve nasıl önemli olduğuna nasıl karar veriyoruz? Bu kararı verirken aynı zamanda önemli olanlar bizim açımızdan değerli mi oluyor?
Bir çocuğu ele alalım. Çocuk için ebeveyn oldukça önemlidir. Eğer bir aksilik çıkmaz ve çocuk düzgün bir biçimde yetiştirilip, büyütülürse; giderek ailenin önemi azalmasına rağmen değeri hâlâ korunur. Buradan şu sonuç çıkartılabilir: demek ki önem ile değer her zaman aynı kapıya çıkmamaktadır.
İnsanoğlu olarak genelde önem verdiğimiz şeyleri kaybetmek istemeyiz. Hattâ önem verdiklerimiz genelde sahip olduğumuz şeylerdir ya da sahip olabildiklerimiz. Eğer bir şeyin önemini anlamak istersek, böyle bir sınava tâbi tutmak istersek onun üzerinde sahipliğimizi bırakmalıyız. Örneğin hava. Hava bizim için önemlidir ve değerlidir. Eğer hava almayı bırakırsak ve gerçekten de bu almama durumunu ileriye götürürsek, belli bir zamandan sonra gelen açlık ile havanın hayatî fonksiyonlarımız için önemli olduğunu ve değerinin yüksek olduğunu anlar, tekrardan hava almaya başlarız. Çocuk örneği ile bir olmayan önemden bahsetmek görüldüğü gibi mümkün. Bizler büyüdükçe havanın önemi azalmıyor, tam aksine sabit bir biçimde kalıyor.
Değer iki anlamda kullanılabilir. Yani iki zıt olarak. Atfedilen ve kendi içerisinde sahip olan. Havanın iktisadî bir değeri yoktur; ama çok önemlidir. Önemini biz atfediyoruz. Dil yapısından kaynaklanmaktadır bu. Subjektif bir olaydır. Güzellik kavramı gibi.
Bir de ordinal ve kardinal sıralamalara göre önem sıralaması da yapılabiliyor. Bir şeyin ne derece önemli olduğuna karar verebilmek adına. Örneğin hayat açısından en önemli organ beyindir. Kardinal sıralamadır. Ordinal olarak da sevgili örneği verilebilir. Kısa bir süre içerisinde dünyalar kadar önemli olan sevgili, yine kısa bir süre sonra önemini kaybedebilir.
Yalnız bu işin objektif yorumu yok. Önembilim diyebileceğimiz bir kavram yok. Önem subjektiftir. Esasında objektif dediğimiz olay da, çoğunluğun subjektifliğidir. Bu ise başka bir konudur.
