1.2.3. Omurilik (Medulla spinalis)
Omurilik, MSS’nin önemli bir parçasıdır. Foramen magnum seviyesinde soğaniliğin
alt ucundan baĢlayarak omurga içinde aĢağıda 1. lumbal ve 2. lumbal omurlar arasında
sonlanır. Omuriliğin ağırlığı 25-30 gr kadar, uzunluğu ise 40-50 cm’dir. Sinir hücrelerinden
oluĢmuĢ ve silindirik bir yapısı vardır. Omuriliğin koni Ģeklinde olan alt ucuna, conus
medullaris denir. Omuriliğin ortasında epandim hücreleri ile çevrili kanala canalis centralis
veya epandim kanalı denir. Bu kanalın içinde beyin omurilik sıvısı (BOS) vardır.16
Medulla spinalis, enine kesilerek incelendiğinde ortada beyin ventrikülleri ile
bağlantılı canalis centralis, kanalın etrafında kelebek Ģeklinde gri bir yapının, dıĢ tarafında
ise beyaz yapının olduğu görülür. Gri yapıyı, nöronların gövde ve dentritleri; beyaz alanı ise
myelinli aksonlar oluĢturur. Aksonlar medulla spinalis içinde aĢağıdan yukarı, yukarıdan
aĢağıya uzanarak traktus adı verilen sinir yollarını oluĢturur. Traktuslar merkezden perifere,
periferden merkeze belli tipteki bilgiyi taĢır.
Medulla sipinalisin gri madde yapısının arka tarafındaki iki çıkıntısına, arka boynuz;
ön tarafındakilere ön boynuz denilmektedir. Ön ve arka boynuzlardan duyu ve motor
sinirleri giriĢ çıkıĢ yapar. Periferden gelen ve duyuları taĢıyan afferent nöronlar (duyu
nöronları) medulla spinalisin arka boynuzundan MSS’ne giriĢ yapar. Merkezin emirlerini
periferdeki effektör organa taĢıyan motor nöronlar ise ön boynuzundan çıkıĢ yapar. Ön ve
arka boynuzdan giriĢ çıkıĢ yapan duyu ve motor nöronları medulla spinalise girmeden önce
birleĢerek hem duyu hem de motor özellik taĢıyan nervus spinalisi oluĢturur. Nervus spinalis,
sağlı sollu olmak üzere 31 çifttir.
Resim 1.12: Omuriliğin yapısı
Omurilikte nöron giriĢ-çıkıĢının yapıldığı 31 segment (bölüm) vardır:
Omuriliğin segmentleri Sinir sayısı
Boyun bölümü (pars cervicalis) 8 çift
Gögüs bölümü ( pars thoracica) 12 çift
Bel bölümü ( Pars lumbalis ) 5 çift
Sakral bölüm (Pars sacralis) 5 çift
Koksigeal bölüm ( Pars coccgea ) 1 çift
Omurilik, MSS’nin önemli bir parçasıdır. Foramen magnum seviyesinde soğaniliğin
alt ucundan baĢlayarak omurga içinde aĢağıda 1. lumbal ve 2. lumbal omurlar arasında
sonlanır. Omuriliğin ağırlığı 25-30 gr kadar, uzunluğu ise 40-50 cm’dir. Sinir hücrelerinden
oluĢmuĢ ve silindirik bir yapısı vardır. Omuriliğin koni Ģeklinde olan alt ucuna, conus
medullaris denir. Omuriliğin ortasında epandim hücreleri ile çevrili kanala canalis centralis
veya epandim kanalı denir. Bu kanalın içinde beyin omurilik sıvısı (BOS) vardır.16
Medulla spinalis, enine kesilerek incelendiğinde ortada beyin ventrikülleri ile
bağlantılı canalis centralis, kanalın etrafında kelebek Ģeklinde gri bir yapının, dıĢ tarafında
ise beyaz yapının olduğu görülür. Gri yapıyı, nöronların gövde ve dentritleri; beyaz alanı ise
myelinli aksonlar oluĢturur. Aksonlar medulla spinalis içinde aĢağıdan yukarı, yukarıdan
aĢağıya uzanarak traktus adı verilen sinir yollarını oluĢturur. Traktuslar merkezden perifere,
periferden merkeze belli tipteki bilgiyi taĢır.
Medulla sipinalisin gri madde yapısının arka tarafındaki iki çıkıntısına, arka boynuz;
ön tarafındakilere ön boynuz denilmektedir. Ön ve arka boynuzlardan duyu ve motor
sinirleri giriĢ çıkıĢ yapar. Periferden gelen ve duyuları taĢıyan afferent nöronlar (duyu
nöronları) medulla spinalisin arka boynuzundan MSS’ne giriĢ yapar. Merkezin emirlerini
periferdeki effektör organa taĢıyan motor nöronlar ise ön boynuzundan çıkıĢ yapar. Ön ve
arka boynuzdan giriĢ çıkıĢ yapan duyu ve motor nöronları medulla spinalise girmeden önce
birleĢerek hem duyu hem de motor özellik taĢıyan nervus spinalisi oluĢturur. Nervus spinalis,
sağlı sollu olmak üzere 31 çifttir.
Resim 1.12: Omuriliğin yapısı
Omurilikte nöron giriĢ-çıkıĢının yapıldığı 31 segment (bölüm) vardır:
Omuriliğin segmentleri Sinir sayısı
Boyun bölümü (pars cervicalis) 8 çift
Gögüs bölümü ( pars thoracica) 12 çift
Bel bölümü ( Pars lumbalis ) 5 çift
Sakral bölüm (Pars sacralis) 5 çift
Koksigeal bölüm ( Pars coccgea ) 1 çift