Zinet
Üye
-
- Katılım
- Mayıs 23, 2019
-
- Mesajlar
- 31
-
- Tepkime puanı
- 18
-
- Puanları
- 258
I) Özyapılarına göre oyun çeşitleri
Oyun çeşitleri, özyapılarına göre, başlıca dört kesimde düşünülebilir: 1- İşlev oyunları 2- Ben oyunları 3- Düşgücü (hayal) oyunları 4- Küme oyunları
1- İşlev Oyunları Bilindiği gibi çocuğun doğumundan bir yaşının sonuna kadar geçirdiği süre “süt çağı dönemi”; bir yaşından üç yaşın sonuna kadar geçirdiği üre de “özerlik dönemi” olarak nitelenir. Çocuğun dönemlerde, doğal olarak yaptığı devinimlere ve oynadığı oyunlara , “işlev oyunları” denir.
a- Süt çağı dönemi (0-1 yaş) Çocuğun süt çağı döneminde bilinçsiz ve içgüdüsel olarak yaptığı devinimlere, süt çağı işlev oyunları denir. Gerçekte ise bunlar, sözlük anlamıyla “oyun” olmaktan çok, bir takım el, kol, bacak ve beden devinimleridir. Çocuk belirli durumlarda ya da belirli etkilemeler karşısında, tepki olarak bu türlü devinimler yapar.
b- Özerklik dönemi (1-3 yaş) Çocuğun 1-3 yaş döneminde, saldırganlık, kirletme, kırma gibi içgüdülerinin doyumu için yaptığı devinimlere ve oynadığı oyunlara özerklik dönemi işlev oyunları denir.
2- Ben Oyunları Çocukların, çeşitli yönleriyle kendilerini tanımalarına ve yeteneklerini geliştirmelerine yardımcı olan oyunlara “Ben Oyunları” denir. Çocuk, 2-3 yaşlarına genellikle “benmerkez’ci” dir. (egosantrik). Bu yaşlarda çocuk, çevresiyle ilgilendiğinden çok kendisiyle ilgilenir. Çocuğun bu ilgi yöneliminden yararlanılarak, onun çeşitli yetenekleri geliştirilebilir. Örneğin: Çocuğun organlarını tanıması, görme-işitme-duyma vb yeteneklerinin geliştirilmesi, dikkat ve algılama yetilerini artırılması, “ben” oyunlarıyla daha kolay sağlanabilir.
3- Düşgücü Oyunları (hayali ve temsili oyunlar) Çocuğun bir nesneyi başka bir nesne gibi , bir olguyu başka bir olgu gibi düşünerek kurduğu oyunlara “düşgücü oyunları” denir. Okulöncesi dönemde çocukların en çok severek oynadıkları oyunlar, düşgücü oyunlarıdır. Çocuk, iki-üç yaşlarında kendi başına oynadığı bu tür oyunları, yaşı büyüdükçe, arkadaş kümeleri içinde oynamaya başlar. Çocuk eline geçirdiği nesnelerin aslına bakmadan, düşgücüne başvurur, bir nesneyi başka bir nesne gibi kullanabilir. Örneğin: Bir sopayı “at” olarak, bir kutuyu “tencere” olarak, bir havluyu “battaniye” olarak, bir gazoz kapağını “bardak” olarak kullanabilir. Kimi oyunlarda baba rolü oynar, anne olur, bebek olup bakılmak ister. Doktor olup hastalarına bakar. Öğretmen olur, öğrencilerine ders anlatır v.b.
4- Küme Oyunları Çocukların birlikte oynadıkları oyunlara “küme oyunları” denir. Topluca oynanan her oyun, küme oyunları kapsamı içindedir. Küme oyunları genellikle şarkılı-tartımlı oyunlar, çekişmeli yarışlar ya da bir olayın dramatizasyonu biçiminde görülür. Anaokulunda uygulanacak küme oyunları, çocukların yaş ve gelişim düzeylerine ve günün konularına göre düzenlenmelidir. Bol yinelemeli, kolay anlaşılır küme oyunları 3-4 yaş çocuklarına kolayca uygulanabilir. 5-6 yaşlarda küme oyunları yoğunluk kazanır.
II) Oynadığı yerlere göre oyun çeşitleri
Çocuk oyunları, özyapılarına göre çeşitlere ayrıldığı gibi, oynadığı yerlere göre de çeşitlere ayrılır: Açıkhava Oyunları, Salon sınıf Oyunları.
1- Açık hava oyunları Bahçede, kırda; sokakta, arsada, ormanlık yerde v.b açık yerlerde oynanan oyunlara, Açıkhava oyunları denir. Oyunların pek çoğu Açıkhava da oynanabilir. Bunlar, oynanış biçimlerine göre şöylece sıralanabilir.
a) Koşmaca oyunları b) Öykünme oyunları c) Öykünme yürüyüşleri ve koşuları ç) Halkada oyunlar
a) Koşmaca oyunları Açıkhava da ve koşarak oynanan oyunlara “koşmaca oyunları” denir. Bu tür oyunlara çocuklar, koşar, kovalar, yakalamaya-kurtulmaya çalışır; sürekli olarak devinir. Saklambaç, köşe kapmaca, bayrak kapma v.b oyunlar, koşmaca oyunlarına birer örnek sayılabilir. Koşmaca oyunları ve uygulamış biçimleri “oyun dağarcığı”nda açıklanmıştır.
b) Öykünme oyunları insana, hayvana, bitkiye, doğa olaylarına, taşıta öykünerek oynanan oyunlara “Öykünme oyunları” denir. Öykünme oyunları, topluca- iki kümeye ayrılarak – ya da bireysel (birer birer) olarak oynanır. Aslan avı ve Kamp Kurma oyunları topluca öykünme; Örümcekler-Böcekler iki kümeyle öykünme; hayvan öykünmeleri de bireysel öykünme oyunları için örnek gösterilebilir.
c) Öykünme Yürüyüşleri ve Koşuları İnsan hayvan, taşıt devinimlerine öykünelerek yapılan yürüyüş ve koşulara “öykünme yürüyüşleri ve koşuları” denir. Dede, nine, dev – cüce, robot adam, ördek, maymun, aslan yürüşleri, öykünme yürüyüşleri için; araba koşusu, jokomotif koşusu, atçılık koşusu, salyangoz koşusu da öykünme koşuları için, örnek verilebilir.
ç) Halka’da oyunlar Çocukların, oturarak ya da ayakta bir halka oluşturup oynadıkları oyunlara “Halkada oyunlar” denir. Bunlar, şarkılı-tartımlı olabilir, bu tür oyunlarda çeşitli araçlar da kullanılabilir.
2- Salon Sınıf Oyunları
Salonda, sınıfta vb. kapalı yerlerde oynan oyunlara “salon-sınıf oyunları” denir. Bunlar aşağıda gösterilen iki kümede düşünürler.
a) Serbest oyun ve etkinlikler saatinde oynanan salon -sınıf oyunları Bu oyunlar, çocukların kendi koyacakları kurallara göre, genellikle ilgi köşelerinde oynanırlar. Düşgücü oyunlarını çoğu, aynı zamanda bu kategoriye de girer. Bununla birlikte, eğitsel oyuncaklar, bloklar ve masa oyuncakları ile oynanan oyunlar da serbest saatte oynanan salon sınıf oyunları kapsamındadır.
b) Oyun saatinde oynanan salon-sınıf oyunları Bilindiği gibi, oyun saatinde oynanan oyunlar, kurallı oyunlardır. Bu tür oyunlar açık havada oynandığı gibi, elverişli olanları, kapalı yerlerde de oynanabilir. İster açık havada, ister salon-sınıf da oynansın, oyun saatinde oynanan bütün kurallı oyunlar, üç aşamada uygulanır; ısındırıcı-devinimli – dinlendirici..
– Isındırıcı oyunlar Çocukları, devinimli ve düzenlemeli oyunlara hazırlamak için uygulanan oyunlara “ısındırıcı oyunlar” denir. Parmak oyunları, kolay beden devinimleri, hayvan-insan ve taşıt öykünmeleri bu tür oyunları örnek gösterilebilir. Parmak oyunları, aynı zamanda dinlendirici oyun olarak da uygulanır.
– Devinimli oyunlar Belirli kurallara göre oynanan, oyun saatinde uygulanan ve devinim özelliği ağır basan oyunlara, “devinimli oyunlar” denir. Şarkılı oyunlar, halka oyunları, araçlı-araçsız oyunlar ve kolay beden eğitimi etkinliklerini çoğu, devinimli oyunlar kapsamında düşünülür.
– Dinlendirici Oyunlar Devinimli oyunlarla yorulmuş olan çocukların dinlendirilmesini amaçlayan oyunlara “dinlendirici oyunlar” denir. Parmak oyunları, şarkılı, halkada ve dramatize oyunların oturarak uygulananları ve az devinimli olanları, dinlendirici oyunlar kapsamında düşünülebilir.
III) Araçsız yapılan oyunlar
Herhangi bir aracı gerektirmeden oynanan oyunlara “araçsız oyunlar” denir. Her çeşit öykünme oyunu, şarkılı oyunlar, araçsız yapılan kolay beden devinimleri ve halka oyunları bu küme kapsamı içinde düşünülür.
IV) Araçta yapılan oyunlar
Belirli bir acın üzerinde yapılan oyunlara “araçta yapılan oyunlar” denir. Denge oyunları, minder üzerinde yapılan devinimler v.b bir araç üzerinde yapılan bütün oyunlar, bu küme kapsamı içinde düşünülür.
V) Araçla Yapılan Oyunlar
Çeşitli araçların kullanılmasıyla oynanan oyunlara “araçla yapılan oyunlar” denir. Top oyunları, ilgi köşelerinde yapılan oyunlar ile aracı gerektiren bütün oyunlar, bu küme kapsamı içinde düşünülür.
