Çağdaş Türk bestecisi (istanbul 1908).
Necil Kâzım Akses, devlet sanatçısı olarak, konservatuvarda her zaman ders verme hakkı olan bir öğretmendir.
Küçük yaşta keman ve viyolonsel öğrenimine başlayan N. K. Akses, 1926′da İstanbul Erkek Lisesi’ni bitirdikten sonra müzik öğrenimini ilerletmek için Viyana’ya gitti. Viyana Müzik ve Temsil Akademisi’nde Joseph Marx’tan armoni, kontrapunto, füg ve kompozisyon dersleri aldı. Akademinin Kompozisyon Bölümü’nü bitirdikten sonra Çekoslovakya’ya geçerek (1932) Prag Devlet Konservatuvarı’nm İleri Kompozisyon Sınıfına yazıldı; burada Josef Suk ile çalıştı. Ayrıca Alois Haba’dan on iki ton, çeyrek ve altıda bir ton dizisini öğrendi. 1934′te her iki bölümden de diploma alarak Türkiye’ye döndü.
Türkiye’de batı müziği
N. K. Akses yurda döndüğü sırada, Türkiye’de köklü devrimlerin çoğu tamamlanmış, sıra müziğe gelmişti. Türkiye’de batı müziğini başlatmak ve bu temele dayalı olarak yeni Türk müziğini kurmak için ortam hazırdı. Millî Eğitim Bakanlığı’nca Ankara Musiki Muallim Mektebi prozodi öğretmenliğine atanan Akses, Paul Hin-demith ile birlikte Ankara Devlet Konservatuvarı’m kurmakla görevlendirildi. Daha sonra konservatuvar müdürlüğü, güzel sanatlar genel müdürlüğü, İsviçre ve Almanya’da kültür ataşeliği, Devlet Operası genel müdürlüğü yaptı. 1971 yılında Millî Eğitim Bakanlığı’nca «devlet sanatçısı» unvanı ile ödüllendirildi. 1972′de emekliye ayrıldı.
Genellikle büyük formlara ilgi duyan Akses’in partisyonları kalabalık, yüklü, kalın ve uzundur. Örneğin bir senfonisi veya bir konçertosu bir saate yakın sürer. Besteci tonal çerçeveden taşmadan, Türk sanat musikisi makamlarından yararlanır ve genellikle modal bir çoksesliliğin sınırları içinde kalır. Halk müziğinin ritim ve melodi öğelerine de eserlerinde yer verir.
Başlıca Eserleri: Piyano Sonatı, Mete (opera), Bay önder (opera), Çiftetelli (dans), Türk Armonilemelerİ (sesli koro için türküler) Ankara Kalesi (orkestra İçin senfonik şiir), Poem, Baliade, Timur (opera), On Türkü, Senfoni, Ellinci Yıl Marşı.