IkRa
Üye
-
- Katılım
- Nisan 10, 2019
-
- Mesajlar
- 102
-
- Tepkime puanı
- 10
-
- Puanları
- 268
-
- Konum
- aLem-i ervaH
“İpuwer’in Nasihatları†antik Mısır devresine ilişkin tek ağıttır.
Papirüs, Hollanda Külüstür Yapıtlar Milli Müzesinde bulunmaktadır ve papirüsün üstünde uygulanan analizler M.Ö.
13.yy.a ilişkin olduğunu göstermiştir.
Fakat bu papirüs orijinal ağıtın tek kopyasıdır ve metin analizinde tespit edilen eksperler ağıtın ilk yazılış tarihinin M.Ö.
1850-1600 seneleri arasında gerçekleşmiş olma ihtimalini düşünmektedir.
Ağıt Mısır’da gerçekleşen tek seri tabii ve politik felaketi tasvir eder.
Dikkatimizi çeken neden ise tasvir edilen tabii felaketlerin Tevrat’ta geride bıraktığımız 10 belaya epey benzemesidir.
Mesela: TEVRAT: “Bütün sular kana dönüştü.
Irmaktaki balıklar can verdi, nehir kokmaya başladı.
Mısırlılar ırmağın suyunu içemez oldular.
Mısır’ın her yerinde kan vardı.†(M.Çıkış 7:21-22) İPUWER: “Nehir kan meydana gelmiştir, ama kimileri ondan içer.
İnsanlar susuzluktan kıvranıyorlar.†TEVRAT: Mısırlılar’ın hayvanları devasa çapta can verdi.
Ama İsrailliler’in hayvanlarından hiçbiri can vermedi.
(M.Çıkış 9:6) İPUWER: “Tüm hayvanların yüreği matem tutuyor.
Büyük baş hayvanlar inliyor, toprağın durumu sebebinden.†TEVRAT: “[Çekirgeler] Tüm nebatları, dolunun zarar vermediği ağaçlarda kalan meyvelerin hepsini yediler.
Mısır’ın hiçbir yerinde, ne ağaçlarda, ne de kırdaki bitkilerde yeşillik kalmadı.†(M.Çıkış 10:15) İPUWER: “Ne meyve ne ot bulunabilir… Her yer nerdeyse telef oldu.†TEVRAT: “Musa elini göğe doğru uzattı, Mısır üç gün koyu karanlığa gömüldü.†(M.Çıkış 10:22) İPUWER: “Diyar ışıksız kaldı.†TEVRAT: “İsrailliler Musa’nın dediğini yapan, Mısırlılar’dan altın, gümüş eşya ve elbise istemişlerdi.
RAB İsrailliler’in Mısırlılar’ın gözünde lütuf bulmasını sağladı.
Mısırlılar onlara istediklerini verdiler.
Böylece İsrailliler onları soydular.†(M.Çıkış 12:35-36)İPUWER: “Altın ve lacivert taşı, gümüş ve malakit, akik ve bronz… Bayan kölenin boynuna bağlıdır.†Kimi bilim adamları Papirüs’ün gerçekte Musa’nın 10 belası ve İbranilerin çıkışını Mısır halkının bakış yönüyle yansıttığını söylese de, bu tür tek fikiri müdafaa etmek epey zahmetlidir.
Ağıt yanlızca tabii felaketlerden değil bu arada istila eden ordular, yakılan ve mahvedilen binalardan bahseder.
Üstelik çoğu expertin Mısır’dan Çıkıs tarihine uymaz.
Çoğu eksper bu ağıtın M.Ö.
18-17.yy.
civarında Asya’lı Hiksos hanedanlığının Mısır’ı fethi ve bunun akabininde meydana gelen köle başkaldırınını ve karmaşa ortamını yansıttığını müdafaa eder.
Peki, Hem Tevrat hatta İpuwer papirüsünde Nil’in kana dönüşmesi gibi tabii felaketlere ne demeli? Bilim adamlarına göre Nil tarihinde buna benzer hadiseler birkaç defa gerçekleşmiştir.
“Kızıl gelgit†ismini alan bu fenomen, sularda bazı zamanlar yüksek kimyevi değerlerin toksik ateş rengi alglerin patlamasıyla meydana çıkan tek yıkım.
Bu toksik kızıl su yosunlarının tetikleyişiyle (balıkların ölmesi, büyükbaş hayvanların hastalanması, kurbağa, çekirge, bit, sinek gibi) belaların yorumlanması kısmen olasıdır.
Tanrı’nın kimi belaları tabii tetiklemelerle gerçekleştirmiş olması mantıklı tek olasılıktır, ama kuşkusuz on belanın tümünü tabii yollarda yorumlamak ta güçtür, sonucunda Tevrat’ın da anlatısına göre belalar bu arada Tanrı’nın Mısır üstünde birer ilahi yargısıydı.
Her halükarda İpuwer’in ehemmiyeti Tevrat anlatısının ve belalarının tek mit değil de, tarihsel olarak yaşanabilmesi olası olan tek hadise olduğunu gösteren tek örnektir.
**** KAYNAKÇA: Zevit, Ziony.
“Three Ways to Look beygir the Ten Plagues†Bible Review.
Haziran 1990, sf.
16-23, 42.
Son düzenleme:
