Moskova Antlaşması (1921)

A
⚪ Konu sahibi son olarak 2617 gün önce görüldü
Moskova Antlaşması (1921)

Moskova Antlaşması

250px-Treaty_of_Moscow_1921.jpg


Çeşidi Barış Antlaşması

İmzalanma tarihi 16 Mart 1921

İmzalandığı yer Moskova

İmzalayan taraflar Sovyet Rusya
 Büyük Millet Meclisi

Dil/leri Rusça, Türkçe

Moskova Antlaşması, Sovyet Rusya ile TBMM Hükümeti arasında 16 Mart 1921'de imzalanan antlaşmadır.

Öncesi

Sovyet Rusya'nın genel siyasetini dikkate alan Türkiye Büyük Millet Meclisi, Bekir Sami Bey Başkanlığında Moskova'ya bir heyet göndermişti. Bu heyet, Sovyetler ile Ankara Hükümeti arasında yapılacak antlaşmaya esas olacak ve Brest Litovsk Barış Antlaşması'na dayanan bazı hususları tespit etmiş ve böylece 20 Ağustos 1920'lerde iki hükümet arasında olumlu görüşmeler başlamıştı. Ancak, Sovyet Dışişleri Komiseri Çiçerin'in Kafkasya'da Türkiye'ye ait bazı bölgelerin Ermenistan'a verilmesini istemesi üzerine antlaşmanın imzalanmasından vazgeçilmişti.

Bunun üzerine Eylül 1920'de harekete geçen Kazım Karabekir komutasındaki 15. kolordu Kars, Ardahan, Artvin, Batum ve Iğdır'ı aldıktan sonra Taşnakların idaresindeki Ermenistan ile Gümrü Antlaşması imzalanarak sınır tesbit edilmişti. Bu sınırın Sovyetler Birliği tarafından da onaylanmasını isteyen Mustafa Kemal, Ali Fuat Paşa'yı Moskova elçiliğine tayin etti. Ali Fuat Paşa heyeti 14 Aralık 1920'de Ankara'dan ayrılmıştı. Keza, Çiçerin de Ekim ayında Gürcistan'ın Ankara elçisinin kardeşi olan M. Budu Medivani'yi Ankara'ya elçi olarak görevlendirmişti. 19 Şubat 1921'de Ankara'ya gelen Medivani, Mustafa Kemal Paşa'ya itimatnamesini sunmuştu.

Bundan sonra Türk-Sovyet ilişkilerinin gelişmesi iki tehlike ile karşılaştı. Bunlardan Birincisi: Türk-Sovyet görüşmelerinin yapıldığı sırada Enver Paşa'nın Moskova'da bulunması idi. İkincisi ise; Azeri milliyetçilerinin teşebbüsü ile Bakü'de Azerbaycan Cumhuriyeti'nin bağımsızlığını ilan etmesi ve burada "Doğu Milletleri Kongresi"nin toplanması idi. Ancak, her iki sorun da Türk-Sovyet görüşmelerinin olumlu sonuçlanmasına engel olamadı. Bunda, Türk ordularının Doğu'da Eylül-1920'de Ermeniler'i; Batı'da da, Ocak-1921'de Birinci İnönü Savaşı'nda Yunanlılar'ı yenilgiye uğratmalarının ve dolayısıyla Ankara temsilcilerinin Moskova'daki pazarlık gücünü artırmış olmasının sağladığı etkinin varlığı idi.

Antlaşma

Neticede taraflar, Batum'un ve Azerbaycan'ın Sovyetler Birliğine terkedilmesi karşılığında Rusya'nın Türkiye'ye belirli miktarda altın ve silah göndermesi hususunda anlaştılar. Bu malzemelerin Ankara'ya taşınması işi de o sırada Moskova'da yaşamakta olan Halil Kut Paşa tarafından organize edildi.

Antlaşmayı Türkiye tarafından Ali Fuat Paşa, Dr. Rıza Nur ve Yusuf Kemal Tengirşenk, Rus tarafından ise Dışişleri Komiseri Çiçerin ve Merkez Komitesi üyesi Kumuk asıllı Celal Edin Korkmazov imzaladılar.
​
 
Moskova Antlaşması 16 Mart 1921

Nedenleri:

1. Güneyde Fransızlara karşı başarılı olunması
2. I. İnönü Savaşı’nın kazanılması.
3. M. Kemal’in diplomatik çalışmaları.
4. Sovyet Rusya’nın boğazlar ve güney sınırını güvenlik altına almak istemesi.
5. TBMM’nin mücadelesinde güçlü bir devletin desteğini almak istemesi.
6. Sovyet Rusya’nın İtilâf Devletlerine olan düşmanlığı.

Antlaşmanın Maddeleri:

1. Bir tarafın kabul etmediği antlaşmayı diğer taraf kabul etmeyecek. • Sevr’i reddeden ilk Avrupalı devlettir.
2. Çarlık Rusya ile Osmanlı arasında imzalanan bütün anlaşmalar geçersiz sayılacak.
• Osmanlı Devleti ile ilişkisini kesen ilk Avrupa devletidir.
3. Sovyetler Misak-ı Milliyi tanıyacaktır.
• Misak-ı Milliyi tanıyan ilk Avrupa devletidir.
4. Kapitülasyonlar kaldırılacaktır.
• Kapitülasyonların kaldırılmasını kabul eden ilk devlettir.
5. Batum Gürcistan’a verilmek şartıyla doğu sınırımız kabul edildi.
• Misak-ı Milliden ilk taviz verildi.

Antlaşmanın Önemi:

1. Sovyet Rusya ve TBMM karşılıklı olarak birbirini tanıdı.
2. Doğu sınırı güvenlik altına alındı.
3. Kurtuluş Savaşı’nda Sovyet Rusya’nın silah ve maddi yardımda bulunması sağlandı.​
 
Moskova Antlaşması (16 Mart 1921)

Rusya’da komünist ihtilalin çıkması ve Rusya’nın savaştan çekilmesi İtilaf Devletleri’nin işine gelmemiş, Sovyet Rusya’ya karşı tavır almışlardı. Rusya ise güneyden ve Boğazlar’dan gelebilecek herhangi bir tehlikeye karşı güneyinde sağlam ve dost bir devlet görmek istiyordu. TBMM’nin de müttefik bir güce ihtiyacı vardı.

Rusya’da kurulan Sovyet yönetimine karşı harekete geçen İtilaf Devletleri, bir yandan da Anadolu’yu işgale başlamışlardı. Bu durumda, Türkiye ve Sovyet Rusya, aynı düşman ülkelerle karşı karşıya kaldı. Ayrıca TBMM’nin emperyalist devletlere karşı mücadele vermesi iki devleti yakınlaştıran bir unsur oldu.

Doğuda Ermenilere, batıda Yunanlılara karşı kazanılan zaferler, TBMM’nin gücünü göstermiş, iki ülke arasında Moskova Antlaşması imzalanmıştır. (16 Mart 1921)

Moskova Antlaşması’nın maddeleri

-Taraflardan birinin tanımadığı antlaşmayı diğeri de tanımayacak,

-Ruslar Misak-ı Milli’yi tanıyacaklar ve kapitülasyonların kaldırılmasını kabul edecekler,

-Osmanlı Devleti ile Çarlık Rusya’sı arasında yapılan antlaşmalar geçersiz sayılacak,

-Taraflar arasında ekonomik ve askeri alanda yakınlaşma sağlanacak,

-Sovyet Rusya, TBMM’nin Gürcistan ve Ermenistan ile imzaladığı anlaşmalara göre belirlenen sınırını, Batum’un Gürcistan’a verilmesi koşuluyla tanıyacaktır.

Moskova Antlaşması’nın sonuçları ve önemi

-TBMM ilk kez büyük bir devlet tarafından tanınmıştır.

-Osmanlı Devleti ile Çarlık Rusya’sının sona erdiği belgelenmiştir.

-Misak-ı Milli sınırlarımız Sovyetler tarafından tanınmıştır.

-TBMM İtilaf devletlerine karşı, bir taraftar kazanmıştır.

-Rusya’dan 500.000 altın, 180.000 tüfek alınmış Milli mücadeleye ekonomik destek sağlanmıştır.

-Batum’dan vazgeçilerek Misak-ı Milli’den ilk taviz verilmiştir.

-Türk heyeti Moskova’da bulunduğu sırada, Rusya’dan destek almaya gelen yeni bağımsız devlet olan Afganistan ile 1 Mart 1921’de bir dostluk antlaşması imzalanmış, böylece TBMM ilk kez bir İslâm ülkesi tarafından tanınmıştır.​
 

Moskova Antlaşması (16 Mart 1921)

Moskova Antlaşması’nın Önemi - Önemli Maddeleri - Geçici kuvva-yi milliye ...

Moskova Antlaşması, nın, Önemi, Önemli Maddeleri, Sovyet Rusya, ile, 16 Mart 1921, diplomatik alanda, sağladığı, kazanım

Moskova Antlaşması (16 Mart 1921) - Moskova Antlaşması’nın Önemi - Önemli MaddeleriGeçici kuvva-yi milliye birliklerinin tek bir çatı altında birleştirilip TBMM denetiminde düzenli ordunun kurulmasından sonra Batı Cephesinde İngiliz destekli işgalci yunan kuvvetlerine karşı yürüttüğümüz bağımsızlık mücadelemizde Birinci İnönü Savaşı’nın kazanımlarından sonra 1920 yılı Mayıs ayından beri diplomatik ilişkilerimizi sürdürdüğümüz Sovyet Rusya ile Moskova Antlaşması imzalanmıştır. Birinci İnönü Zaferi’nin diplomatik alanda sağladığı en önemli kazanım bu olmuştur. Rusya ile imzalanan Moskova Antlaşması’na göre;

Moskova Antlaşması’nın Önemli Maddeleri

- Doğu sınırımız büyük oranda kesinlik kazandı.
- Sovyetler yeni Türk Devleti’ni ve Misakımillî’yi tanıdı.
- İki devlet arasında çeşitli ekonomik ve siyasi konularda karşılıklı yardım kararı alındı.
- Doğu sınırımız güvenlik altına alındığı için bu cephedeki kuvvetlerimizin diğer cephelere kaydırılma imkânı doğdu.

Moskova Antlaşması’nın Önemi

Moskova Antlaşması ile ilk kez büyük bir devlet Misakımillî’yi tanımıştır.​
 
Moskova Antlaşması, Rusya ile TBMM Hükümeti arasında

16 Mart 1921'de imzalanan antlaşma.B.M.M. açıldığında Mustafa

Kemal Sovyetlere dostluk önerisinde bulunmuştu. Fakat

Sovyetler Birliği bu sıralarda, içte karşı devrimci güçlerle ve dışta da

Polonya ile savaşıyordu. Diğer yandan İngiltere, 1917 Ekim Devrimi sonrası, Çarlık dönemi borçlarını ret eden Bolşevikler'e ekonomik ambargo uygulamaya başlamıştı.

Türkiye'nin tam bağımsızlık ilkesinden ödün vermeden dış ilişkilere hazır olması tezi de Sovyetlerin hoşuna gitmemişti. Emperyalizme karşı savaşan Türkiye'nin Sovyetleşebileceği umudunu duymuştu. Ermeni konusundaki yaklaşımları da Türkiye ile Sovyetler arasındaki ilişkilerin olumlu gelişmesini engellemişti.

Birinci İnönü Savaşı'nın kazanılması Sovyetlerin Türkiye'ye daha çok yakınlaşmasını hazırladı. Ermeni konusunda ise sorun çözülmüştü.

Londra'da İngilizler ile ticari bir antlaşma imzalamak üzere olan Sovyetler, İngilizleri kuşkulandırmamak için Türkiye ile görüşmelerini geciktirdi. İngiliz Başbakanı

Lloyd George'u anlaşmaya Sovyetlerin Kemalistlere yardım etmemeleri hükmünü koydurmak istediyse de Sovyetler bunu ret ettiler. Ticari antlaşmayı saklayan Sovyetler daha rahat duruma geldiler. Fakat Londra Konferansı'na T.B.M.M. delegelerinin katılmasını, Türkiye'nin

Emperyalistlerle anlaşmak istediği biçiminde yorumlayan Sovyetler bu sebeple olumlu bir sonuca ulaşmakta geciktiler. 8 Kasım 1920'de

Moskova Elçiliği'ne atanan

Ali Fuat Paşa'nın çalışmaları sonunda Türkiye ile Sovyetler Birliği 16 Mart 1921'de Moskova Antlaşması'nı imzaladılar.

Antlaşmanın hükümlerine göre:
1- İki taraftan birinin tanımadığı devletlerarası bir senedi diğeri de tanımayacaktır(Madde 1).

2- Sovyetler Birliği Misak-ı Milli'yi tanıyorlar(Madde 1).

3- Osmanlı Devleti ile Çarlık Rusyası arasında imzalanmış olan antlaşmalar hükümsüzdür(Madde 6).

4- Sovyetler kapitülasyonların kaldırılmış olmasını kabul ediyorlar (Madde7).

5- İki devlet aralarındaki ilişkileri sıklaştıracak iktisadi, mali ve sair antlaşmalar yapmayı kabul ediyorlardı.

6- Sovyetler, Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Ermenistan ve Gürcistan arasında imzalanmış antlaşmalara göre tespit edilmiş olan sınırı, Batum Gürcistan'a geri verilmek şartıyla, tanıdılar. Ancak Türkiye Batum Limanı'nı serbestçe kullanabilecek ve bölge halkına geniş bu özerklik verecekti(Madde 2).

7- Boğazların bütün devletlerin ticaret gemilerine açık kalmasını sağlamak amacıyla Karadeniz'e kıyısı olan Devletlerin temsilcilerinin katıldığı bir konferansta konunun ele alınması prensip olarak kabul edildi. Fakat bu konferansta Türkiye'nin İstanbul üzerindeki egemenliğini tehdit eden kararlar alınmayacaktı (Madde 5).

8- Rusya elinde bulunan bütün esrirleri üç ay içinde iade edecektir (Madde l3).

Moskova Antlaşması Türkiye için büyük başarı idi. Büyük bir devlet T.B.M.M. Hükümeti'ni resmen tanıdı. Misak-ı Milli'yi ve Türkiye'nin kabul etmediği anlaşmaları (Sevr'i) kabul etmemeyi kabul etti. Her iki devlet de kendilerinden önceki (Çarlık Rusya ve Osmanlı Devleti) döneme ait antlaşmaların geçersiz olduğunu ilan ettiler. Yalnız, Batum Gürcistan'a, işin gerçeği Sovyetlere bırakılıyordu. Buna karşılık, Sovyetler Kars ve Ardahan'ın Türkiye'ye ait olduğunu kabul ettiler. Türkiye Doğu Cephesi'ndeki kuvvetlerini Batıya kaydırmak olanağına kavuştu. Türkiye, Sovyetler gibi büyük bir devletin, İtilaf Devletleri'ne karşı politik desteğini ve ayrıca Türkiye'ye silah, cephane, araç, ilaç v.s. göndermesini sağladı.

Moskova Antlaşması'nın imzalanmasından yedi ay sonra, Sovyetler Birliği'nin aracılığı ile Türkiye ve Kafkas Cumhuriyetleri arasında 13 Ekim 1921'de Kars Antlaşması imzalandı. Moskova Antlaşması'nın hükümlerinin bir tekrarı olan bu antlaşma ile Türkiye'nin doğu sınırı kesinlik kazandı . Bu arada Meclis Ulusal Mücadele'nin anlam ve önemini belirten iki olayı yaşadı. 12 Mart 1921'de İstiklal Marşı kabul edildi. 23 Nisan 1921'de de 23 Nisan günü "Ulusal Bayram" olarak ilan edildi.

 
MOSKOVA ANTLAŞMASI
(16 MART 1921)



Türk-Sovyet ilişkilerinden ileride ayrıca söz edileceği için burada yalnızca Moskova Antlaşması'nın hazırlanışı ve önemi üzerinde duracağız.

B.M.M. açıldığında M. Kemal Sovyetlere dostluk önerisinde bulunmuştu. Fakat Sovyetler Birliği bu sıralarda, içte karşı devrimci güçlerle ve dışta da Polonya ile savaşıyordu. Diğer yandan İngiltere, 1917 Ekim Devrimi sonrası, Çarlık dönemi borçlarını ret eden Bolşevikler'e ekonomik ambargo uygulamaya başlamıştı. Türkiye'nin tam bağımsızlık ilkesinden ödün vermeden dış ilişkilere hazır olması tezi de Sovyetlerin hoşuna gitmemişti. Emperyalizme karşı savaşan Türkiye'nin Sovyetleşebileceği umudunu duymuştu. Ermeni konusundaki yaklaşımları da Türkiye ile Sovyetler arasındaki ilişkilerin olumlu gelişmesini engellemişti. Birinci İnönü Savaşı'nın kazanılması Sovyetlerin Türkiye'ye daha çok yakınlaşmasını hazırladı. Ermeni konusunda ise sorun çözülmüştü. Londra'da İngilizler ile ticari bir antlaşma imzalamak üzere olan Sovyetler, İngilizleri kuşkulandırmamak için Türkiye ile görüşmelerini geciktirdi. İngiliz Başbakanı Lloyd George'u anlaşmaya Sovyetlerin Kemalistlere yardım etmemeleri hükmünü koydurmak istediyse de Sovyetler bunu ret ettiler. Ticari antlaşmayı saklayan Sovyetler daha rahat duruma geldiler. Fakat Londra Konferansı'na T.B.M.M. delegelerinin katılmasını, Türkiye'nin Emperyalistlerle anlaşmak istediği biçiminde yorumlayan Sovyetler bu sebeple olumlu bir sonuca ulaşmakta geciktiler. 8 Kasım 1920'de Moskova Elçiliği'ne atanan Ali Fuat Paşa'nın çalışmaları sonunda Türkiye ile Sovyetler Birliği 16 Mart 1921'de Moskova Antlaşması'nı imzaladılar.

Antlaşmanın hükümlerine göre:

1- İki taraftan birinin tanımadığı devletlerarası bir senedi diğeri de tanımayacaktır(Madde 1).

2- Sovyetler Birliği Misak-ı Milli'yi tanıyorlar(Madde 1).

3- Osmanlı Devleti ile Çarlık Rusyası arasında imzalanmış olan antlaşmalar hükümsüzdür(Madde 6).

4- Sovyetler kapitülasyonların kaldırılmış olmasını kabul ediyorlar (Madde7).

5- İki devlet aralarındaki ilişkileri sıklaştıracak iktisadi, mali ve sair antlaşmalar yapmayı kabul ediyorlardı.

6- Sovyetler, Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Ermenistan ve Gürcistan arasında imzalanmış antlaşmalara göre tespit edilmiş olan sınırı, Batum Gürcistan'a geri verilmek şartıyla, tanıdılar. Ancak Türkiye Batum Limanı'nı serbestçe kullanabilecek ve bölge halkına geniş bu özerklik verecekti(Madde 2).

7- Boğazların bütün devletlerin ticaret gemilerine açık kalmasını sağlamak amacıyla Karadeniz'e kıyısı olan Devletlerin temsilcilerinin katıldığı bir konferansta konunun ele alınması prensip olarak kabul edildi. Fakat bu konferansta Türkiye'nin İstanbul üzerindeki egemenliğini tehdit eden kararlar alınmayacaktı (Madde 5).

8- Rusya elinde bulunan bütün esrirleri üç ay içinde iade edecektir (Madde l3).

Moskova Antlaşması Türkiye için büyük başarı idi. Büyük bir devlet T.B.M.M. Hükümeti'ni resmen tanıdı. Misak-ı Milli'yi ve Türkiye'nin kabul etmediği anlaşmaları (Sevr'i) kabul etmemeyi kabul etti. Her iki devlet de kendilerinden önceki (Çarlık Rusya ve Osmanlı Devleti) döneme ait antlaşmaların geçersiz olduğunu ilan ettiler. Yalnız, Batum Gürcistan'a, işin gerçeği Sovyetlere bırakılıyordu. Buna karşılık, Sovyetler Kars ve Ardahan'ın Türkiye'ye ait olduğunu kabul ettiler. Türkiye Doğu Cephesi'ndeki kuvvetlerini Batıya kaydırmak olanağına kavuştu. Türkiye, Sovyetler gibi büyük bir devletin, İtilaf Devletleri'ne karşı politik desteğini ve ayrıca Türkiye'ye silah, cephane, araç, ilaç v.s. göndermesini sağladı.

Moskova Antlaşması'nın imzalanmasından yedi ay sonra, Sovyetler Birliği'nin aracılığı ile Türkiye ve Kafkas Cumhuriyetleri arasında 13 Ekim 1921'de Kars Antlaşması imzalandı. Moskova Antlaşması'nın hükümlerinin bir tekrarı olan bu antlaşma ile Türkiye'nin doğu sınırı kesinlik kazandı . Bu arada Meclis Ulusal Mücadele'nin anlam ve önemini belirten iki olayı yaşadı. 12 Mart 1921'de İstiklal Marşı kabul edildi. 23 Nisan 1921'de de 23 Nisan günü "Ulusal Bayram" olarak ilan edildi.


İSTİKLAL MARŞI

Milli Eğitim Bakanlığı İstiklal Savaşı'nın anlamını belirtecek ve yeni devletin bağımsızlığının sembolü olacak ulusal bir marş için 1921 yılı başında bir yarışma açtı ve 500 TL. ödül koydu. Yarışmaya 724 şiir katıldı. Mehmet Akif Ersoy, yarışmada para olduğu için katılmadı. Bakan Hamdullah Suphi (Tanrıöver) Bey 5 Şubat'ta Mehmet Akif Bey'e bir mektup yazarak, para konusunun çözümleneceğini, endişe etmemesini ve yarışmaya katılmasını istedi. Bunun üzerine M. Akif Bey'in "Kahraman Ordumuza" ithaf ettiği şiiri "İstiklâl Marşı" adıyla resmi marş olarak 12 Mart 1921'de Meclis'te coşkun gösterilerle kabul edildi. Marş Meclis'te bir çok kere tekrar tekrar okundu. Cumhuriyet döneminde ise bestesi yapıldı. Bugün çalınan beste 1930'da kabul edilen, Cumhurbaşkanlığı Orkestrası Şefi Zeki Öngör'ün bestesidir.


23 NİSAN ULUSAL BAYRAM

23 Nisan 1920'de B.M.M.'nin açılması ile ulusal egemenliğe dayanan yeni bir devlet kurulmuş oluyordu. M. Kemal Atatürk'ün "23 Nisan, Türkiye ulusal tarihinin başlangıcı ve yeni bir dönüm noktasıdır. Bütün bir husumet dünyasına karşı ayaklanan Türkiye halkının Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni vücuda getirmek hususunda gösterdiği harikayı ifade eder." diyerek ulusal iradenin eseri olarak gösterdiği bu günün anlamını belirtmek için M. Kemal'in arkadaşları, 23 Nisan 1921 tarihinde Meclis'e bu büyük günün "İyid-i Milli" olarak kabulü için önerge verdiler. Öneriyi yapanlar ulusal bayramın üzerinde hiç bir bayramın bulunmadığını belirtirken, karşı olan gericiler, "Böyle ulusal yürüyüşlerin bayram olmamasını ve dini itikatlar varken ulusal bayrama gerek olmadığını..." ileri sürdüler. Fakat bunların azınlıkta kalması üzerine, yapılan yeni bir öneri ile "İyid-i Milli" sözü sadeleştirilerek "Ulusal Bayram" şeklinde kabul edildi. ​
 
MOSKOVA ANTLAŞMASI, MOSKOVA ANTLAŞMASI’NIN ÖNEMİ

Rusya I.Dünya Savaşı'nda İtilaf Devletleriyle birlikte savaşmıştı. Ancak 1917'de Rusya'da Bolşevik (komünist) İhtilali çıkmış ve rejim değişmişti. Rusya'daki yeni yönetim savaştan çekilmiş ve savaş sırasında yapılan gizli anlaşmaları açıklamıştı. İtilaf Devletleri de Rusya'ya cephe almışlardır.

Birinci İnönü Zaferi'nin kazanılmasından Rusya ile yapılan görüşmeler sonucu Moskova Antlaşması imzalandı (16 Mart 1921). Ortak düşmana sahip olmak, iki eski düşman devleti yan yana getirmişti.

Moskova Antlaşması ile:

1. Doğu sınırımız çizildi.

2. Sovyet Rusya Misak-ı Milli'yi tanıdı.

3. İki taraftan birinin tanımadığı devletler arası bir antlaşmayı diğeri de tanımayacaktı. (Sovyet Rusya bu madde ile Sevr'i tanımayacağını ilan etti.)

Antlaşmanın Önemi:

-Bu antlaşma ile Sovyet Rusya TBMM'yi resmen tanıdı. Böylece (bilgi yelpazesi.net) iki yeni devlet Osmanlı Devleti'nin ve Çarlık Rusya'sının sona erdiğini kabul etti.

-Doğu sınırımızda güvenlik sağlandığından, bölgedeki kuvvetler diğer cephelere aktarıldı.​
 
Moskova Antlaşması


TBMM hükumeti ile Sovyetler Birliği arasında imzalanan antlaşma.

Maddeleri:

1-TBMM Hükumeti veya Sovyetler Birliğinden birinin tanımadığı uluslar arası bir antlaşmayı diğer taraf da tanımayacak.

2-Sovyetler Birliği Türk Milletinin asgari haklarını belgeleyen Misak-ı Milli'yi resmen tanıyacak.

3-Osmanlı Devleti ile Çarlık Rusyası arasında imzalanmış olan antlaşmalar geçersiz sayılacak.

4-Sovyetler Birliği her türlü kapitülasyonun kaldırılmış olduğunu kabul edecek.

5- Nahçıvan'ın statüsünü belirlemek amacıyla yapılacak her türlü antlaşmaya Türkiye taraf olarak katılacak ve Türkiye'nin kabul etmediği bir statü Nahcivan'a uygulanamayacak.

6. Sovyetler Birliği, TBMM Hükumeti ile Gürcistan ve Ermenistan arasında yapılan ve doğu sınırlarımızı belirleyen antlaşma hükümlerini aynen kabul edecek.

ÖNEMİ : TBMM Hükumeti ilk kez siyasi bir varlık olarak büyük bir devlet tarafından tanınmıştır. Kapitülasyon ve Misak-ı Milli ile ilgili hükümler Sovyetler Birliği'nce resmen kabul edilmiştir. Doğu sınırımız güvence altına alınmıştır. Ortak düşmana karşı mücadele ettiğimiz için Sovyetler Birliği , TBMM hükumetine ve Türk Milli Mücadelesi'ne para ve silah yardımında bulunmuştur. " Tam bağımsızlığa saygı " ilkesi çerçevesinde yapılmış onurlu bir antlaşmadır.​
 
MOSKOVA ANTLAŞMASI 16 MART 1921

Türk-Rus Yakınlaşmasının Nedenleri

Ø TBMM'nin doğuda Ermenilere karşı başarı kazanması
Ø Fransızlara karşı güneydeki halk direnişinin etkili olması
Ø Yunanlılara karşı I. İnönü zaferinin kazanılması
Ø İki ülke arasında karşılıklı elçilikler açılarak iyi ilişkilerin baş*laması
Ø Mustafa Kemal Paşa'nın diplomatik çabaları
Ø Her iki ülkenin de düşmanlarının ortak olması
Ø Sovyet Rusya'nın Anadolu'daki milli mücadeleyi kendi rejimi*ne dönüştürmek istemesi


Maddeleri

Ø Osmanlı Devleti ile Çarlık Rusya arasındaki anlaşmalar ge*çersiz sayılacak
Ø İki taraftan birinin.tanımadığı bir anlaşmayı diğeri de tanımayacak
Ø Sovyet Rusya Sevr'i reddedecek, Misak-ı Milli'yi tanıyacak
Ø Kapitülasyonların kalktığını Sovyet Rusya kabul edecek
Ø Rusya, TBMM ile Ermenistan ve Gürcistan arasında imzalanan antlaşmaları Batum'un Gürcistan'a verilmesi şartıyla tanıyacak

ÖNEMİ

ü Batum'un verilmesi Misak-ı Milli'den ilk tavizdir.
ü Rusya, TBMM'yi tanıyan ilk Avrupa devletidir.
ü Sovyet Rusya milli mücadeleye destek vermeyi kabul etti.
ü Sovyet Rusya, Sevr antlaşmasını tanımadığını ilan etti.
ü Doğu sınırımız güvence altına alındı.

TÜRK-AFGAN DOSTLUK ANTLAŞMASI

· 1 Mart 1921'de Moskova'da imzalandı.
· İlk kez bir İslam ülkesi TBMM'yi tanıdı.
· 12 Mart 1921'de İstiklal Marşı, meclis kararıyla kabul edildi.

​
 
Moskova Antlaşmasının önemi ( 16 MART 1921)

• Rusya Misak-ı Milliyi ve Türk Devletini tanıyan ilk Avrupa ülkesi olmuştur.
• Kars, Ardahan Türkiye’de kaldı. Batum ise Gürcistan’a verilmiştir. Batum’un elimizden çıkmasıyla Misak-ı Milli’den ilk taviz verilmiştir.***

Kendi içindeki ihtilal yüzünden savaştan çekilen Sovyet Rusya,boğazların güçlü bir devletin eline geçmesine engel olmak ve komünizmi empoze etmek için Türkiye’yle yakınlaşmaya başladı.TBMM de ;hem Sovyet Rusya’dan emin olmak hem de İtilaf devletlerine karşı yürüttüğü mücadelede kendisine lazım olan para,silah ve cephane yardımı almak için Rusya ile yakınlaşmaya başladı.TBMM ilk resmi ilişkiyi bunlarla kurmuş ve Batı cephesi komutanı Ali Fuat Paşa’yı Moskova’ya elçi olarak göndermiştir.
İmzalanan Antlaşmaya Göre;
1 -Taraflardan birinin tanımadığı antlaşmayı diğeri de tanımayacak(Rusya Sevr’i tanımadığını kabul etmiş oldu)
2 -Sovyet Rusya,kapitülasyonların kaldırılmasını kabul edecek (1774 küçük Kaynarca Antlaşmasıyla verilmişti;kapitülasyonları ilk kaldıran ülke
olmuştur)
3 -Batum Gürcistan’da kalacak(Misak ı Milli içinde yer alan liman kenti Batum(TBMM’de 5 Batum milletvekili bulunuyordu),Sovyet Rusya ile ilişkilerin bozulmaması için Rusya’ya bağlı Gürcistan’a bırakılmış ve ilk kez Misak ı Milliden ödün verilmiştir.Türk birlikleri Batum’dan 24 Mart 1921’de çekilmiştir.
4 -Sovyet Rusya Misak ı Milliyi tanıyacak(Misak ı Milliyi tanıyan ilk batılı ülke)
5 -Sovyet Rusya bu antlaşmanın şartlarını ,kendisine bağlı olan Ermenistan ,Gürcistan ve Azerbaycan tarafından da kabul edilmesi için aracılık yapacak.
6 -Kars,Ardahan ve Artvin Türkiye’ye kalacak,Nahcivan Azerbaycan’a bağlı özerk bir bölge olacak.(Bu durum Kars Antlaşmasıyla gerçekleşti.13 Ekim 1921)
7 -Moskova’da bulunan Afganistan temsilcileriyle TBMM arasında 1 Mart 1921’de dostluk ve kardeşlik antlaşması imzalandı.Afganistan ,TBMM Hükümetini tanıyan ve elçi gönderen ilk İslam devletidir.
​
 
Cevap yazmak için giriş yap yada kayıt ol.
Geri