mıknatıs tarafından çekilen maddeler nelerdir, mıknatıs neyden yapılır, mıknatıs ne işe yarar, mıknatıs nerelerde kullanılır
A-MIKNATIS:
Demir çelik gibi maddeleri, kendi çekme özelliği olan maddelere mıknatıs denir. Bir mıknatıs doğada bulunduğu şekliyle mıknatıslık (yani demir, çelik gibi maddeleri çekme) özelliğini taşıyorsa doğal mıknatıs olarak adlandırılır. Bir de elektrik akımından dolayı oluşan mıknatıslık özelliği vardır. Mıknatıslığını elektrik akımına borçlu olan maddeler de elektromıknatıs adını alır.
Mıknatıslık özelliği gösteren maddelerle mıknatıslar tarafından çekilen maddeler olarak adlandırılırlar. Örneğin bir mıknatıs manyetik bir maddedir. Çünkü diğer bazı maddeleri çekme özelliğine sahiptir. Demir de manyetik bir maddedir. Çünkü mıknatıs tarafından çekme özelliğine sahiptir. Buna karşılık plastik, manyetik bir madde değildir. Ne bir maddeyi çeker, ne de mıknatıs tarafından çekilebilir. Maddelerin birçoğu manyetik değildir. Manyetik olmayan maddelere, bakır,gümüş,alüminyum,tahta,ka ğıt,deri,cam örnek olarak gösterilebilir.
Maddelerin mıknatıs özelliği gösterip göstermemesinin temelinde, elektronların atom çekirdeği etrafında dönerken aynı zamanda kendi eksenleri etrafında da dönmeleri yatar. Kendi ekseni etrafında bir çekim alanı meydana gelir. Kendi ekseni etrafında dönen bir elektronun etrafında bir çekim alanı meydana gelir. Kuşkusuz tek elektron etrafında meydana gelen bu çekim alanı çok zayıftır. diğer bir elektron ters yönde dönüyorsa bu iki elektronun çekim alanları birbirlerini nötrleştirir yani, yok eder. Mıknatıslık özelliği olmayan maddelerde durum böyledir. Sonuçta birbirinin tersi yönde dönen atomların sayıları aşağı yukarı eşit durumdadır ve böylece toplam bir çekim kuvveti oluşmaz.
Buna karşılık bazı maddelerde elektronların çoğu kendi eksenleri etrafında dönerlerken aynı yönde dönerler. Böylece aynı yönde dönen elektronların çekim kuvvetli doğar.
Maddelerin manyetik özelliklerine manyetizma denir. Manyetik maddelerle ilgili tüm konular manyetizma başlığı altında incelenirler.
Manyetizma genel bir kavramdır ve doğal mıknatısların yanında elektro mıknatısları da içerir. Elektromıknatıslarla ilgili özellikler elektro manyetizma alt başlığı altında incelenir. Elektromanyetizma,manyetizmanı n bir çeşidi olarak karşımıza çıkar.
B- MIKNATIS KUTUPLARI:
Bir mıknatısta çekme özelliği iki uçta yoğunlaşır. Mıknatıs bir çubuk biçimindeyse, mıknatıslık özelliği iki zıt uçta en güçlü biçimde ortaya çıkar. Bu uçlar mıknatısın kutupları olarak adlandırılırlar.
Her mıknatısta iki kutup vardır. Bu kutuplar N kutbu ve S kutbu olarak adlandırılırlar. İngilizce’de güney ve kuzey anlamlarına gelirler.
Demir ya da çelik tozu taneciklerini çeken ve çevresinde bir manyetik alan oluşturma özelliği bulunan cisimlere mıknatıs diyoruz. Bir mıknatısın kuzey ve güney olmak üzere iki kutbu vardır. Mıknatıs herhangi bir yerinden kırılsa da yine kuzey ve güney kutuplarına sahip mıknatıslar elde edilir.
Mıknatıs özellikle İsveç’te, Cezayir’de ve Ural dağlarında, bazı göktaşı kalıntılarında ve dağınık olarak dünyanın çeşitli yerlerinde doğal olarak bulunur. Bunlar doğal, kendiliğinden oluşmuş saf mıknatıslardır. Fakat bu doğal mıknatıslar dışında, su verilmiş, özel çelikten yapılma yapay mıknatıslar da vardır.
Bu çelikler karbonun çözüldüğü (ostenizasyon) yaklaşık 800 santigrat dereceye kadar ısıtılır, daha sonraelde edilen ostenitin 260 santigratta bozulmayacağı biçimde, hızla soğutulur. Bu işlem sıcaklık düşürüldü zaman yalnızca martenstin(demir içinde demir karbür çözeltisi) elde edilmesini sağlar. Söz konusu cisimler mıknatıs yapımının temelinde yer alır. Bu özel çeliklerin kobalt bakımından zengin olduğunu (% 35) belirtmek gerekir.
Mıknatıs yapımında kullanılan önemli malzemelerden biri alnicodur. Alnico, temel olarak kobalt (%30-35), nikel (%15) ve alüminyumdan (%8) oluşan bir maddedir. Platin kobalt alaşımları özellikle saat sanayisnde kulanılır.
Ek olarak mıknatıslığının giderilmesi son derece güç olan kobalt ferrit ya da baryum ferrit, eski çelik mıknatıslara göre daha çok kullanılır. Ferritler yaşlanma olayları göstermezler ve son derece güvenilirdirler. Bu durum söz konusu maddelerin otomobil, uçak gibi önem teşkil eden alanlarda kullanılmasına yol açmıştır. Bu maddelere kauçuk ya da plastik madde katılması bükülgen mıknatısların elde edilmesini sağlar.
A-MIKNATIS:
Demir çelik gibi maddeleri, kendi çekme özelliği olan maddelere mıknatıs denir. Bir mıknatıs doğada bulunduğu şekliyle mıknatıslık (yani demir, çelik gibi maddeleri çekme) özelliğini taşıyorsa doğal mıknatıs olarak adlandırılır. Bir de elektrik akımından dolayı oluşan mıknatıslık özelliği vardır. Mıknatıslığını elektrik akımına borçlu olan maddeler de elektromıknatıs adını alır.
Mıknatıslık özelliği gösteren maddelerle mıknatıslar tarafından çekilen maddeler olarak adlandırılırlar. Örneğin bir mıknatıs manyetik bir maddedir. Çünkü diğer bazı maddeleri çekme özelliğine sahiptir. Demir de manyetik bir maddedir. Çünkü mıknatıs tarafından çekme özelliğine sahiptir. Buna karşılık plastik, manyetik bir madde değildir. Ne bir maddeyi çeker, ne de mıknatıs tarafından çekilebilir. Maddelerin birçoğu manyetik değildir. Manyetik olmayan maddelere, bakır,gümüş,alüminyum,tahta,ka ğıt,deri,cam örnek olarak gösterilebilir.
Maddelerin mıknatıs özelliği gösterip göstermemesinin temelinde, elektronların atom çekirdeği etrafında dönerken aynı zamanda kendi eksenleri etrafında da dönmeleri yatar. Kendi ekseni etrafında bir çekim alanı meydana gelir. Kendi ekseni etrafında dönen bir elektronun etrafında bir çekim alanı meydana gelir. Kuşkusuz tek elektron etrafında meydana gelen bu çekim alanı çok zayıftır. diğer bir elektron ters yönde dönüyorsa bu iki elektronun çekim alanları birbirlerini nötrleştirir yani, yok eder. Mıknatıslık özelliği olmayan maddelerde durum böyledir. Sonuçta birbirinin tersi yönde dönen atomların sayıları aşağı yukarı eşit durumdadır ve böylece toplam bir çekim kuvveti oluşmaz.
Buna karşılık bazı maddelerde elektronların çoğu kendi eksenleri etrafında dönerlerken aynı yönde dönerler. Böylece aynı yönde dönen elektronların çekim kuvvetli doğar.
Maddelerin manyetik özelliklerine manyetizma denir. Manyetik maddelerle ilgili tüm konular manyetizma başlığı altında incelenirler.
Manyetizma genel bir kavramdır ve doğal mıknatısların yanında elektro mıknatısları da içerir. Elektromıknatıslarla ilgili özellikler elektro manyetizma alt başlığı altında incelenir. Elektromanyetizma,manyetizmanı n bir çeşidi olarak karşımıza çıkar.
B- MIKNATIS KUTUPLARI:
Bir mıknatısta çekme özelliği iki uçta yoğunlaşır. Mıknatıs bir çubuk biçimindeyse, mıknatıslık özelliği iki zıt uçta en güçlü biçimde ortaya çıkar. Bu uçlar mıknatısın kutupları olarak adlandırılırlar.
Her mıknatısta iki kutup vardır. Bu kutuplar N kutbu ve S kutbu olarak adlandırılırlar. İngilizce’de güney ve kuzey anlamlarına gelirler.
Demir ya da çelik tozu taneciklerini çeken ve çevresinde bir manyetik alan oluşturma özelliği bulunan cisimlere mıknatıs diyoruz. Bir mıknatısın kuzey ve güney olmak üzere iki kutbu vardır. Mıknatıs herhangi bir yerinden kırılsa da yine kuzey ve güney kutuplarına sahip mıknatıslar elde edilir.
Mıknatıs özellikle İsveç’te, Cezayir’de ve Ural dağlarında, bazı göktaşı kalıntılarında ve dağınık olarak dünyanın çeşitli yerlerinde doğal olarak bulunur. Bunlar doğal, kendiliğinden oluşmuş saf mıknatıslardır. Fakat bu doğal mıknatıslar dışında, su verilmiş, özel çelikten yapılma yapay mıknatıslar da vardır.
Bu çelikler karbonun çözüldüğü (ostenizasyon) yaklaşık 800 santigrat dereceye kadar ısıtılır, daha sonraelde edilen ostenitin 260 santigratta bozulmayacağı biçimde, hızla soğutulur. Bu işlem sıcaklık düşürüldü zaman yalnızca martenstin(demir içinde demir karbür çözeltisi) elde edilmesini sağlar. Söz konusu cisimler mıknatıs yapımının temelinde yer alır. Bu özel çeliklerin kobalt bakımından zengin olduğunu (% 35) belirtmek gerekir.
Mıknatıs yapımında kullanılan önemli malzemelerden biri alnicodur. Alnico, temel olarak kobalt (%30-35), nikel (%15) ve alüminyumdan (%8) oluşan bir maddedir. Platin kobalt alaşımları özellikle saat sanayisnde kulanılır.
Ek olarak mıknatıslığının giderilmesi son derece güç olan kobalt ferrit ya da baryum ferrit, eski çelik mıknatıslara göre daha çok kullanılır. Ferritler yaşlanma olayları göstermezler ve son derece güvenilirdirler. Bu durum söz konusu maddelerin otomobil, uçak gibi önem teşkil eden alanlarda kullanılmasına yol açmıştır. Bu maddelere kauçuk ya da plastik madde katılması bükülgen mıknatısların elde edilmesini sağlar.