S
She`
Ziyaretçi
Ziyaretçi
Mezopotamyalılar’da Geometri
Mezopotamya matematiği hakkındaki bilgiler
zamanımıza kadar intikal etmiş tabletlerin değerlendirilmesi sonucu elde edilmektedir. Bu tabletler bilim tarihinde; Susa
Vatikan 8512
Tell Halman
Plimpor 322
British Museum 85114 ve Elam tabletleri şeklinde adlandırılmıştır.
Bugün
Tales Teoremi olarak bilinen teoremin varlığı
Tales’ten 1700 yıl ve Öklid’ten 2000 yıl kadar önce biliniyordu. Bu bilgiye esas olan kaynak tabletteki geometrik gayet doğru ve güzel şekilde çizilmiştir.
Aydın Sayılı; adı geçen eserinde
Susa tabletlerine dayanarak: Tales Teoremlerinin nasıl ortaya çıktığını belirtir. Bu teoremlerin
Öklid tarafından bilindiğini ve Elementler adlı eserinin
6. ve 8. teoremler olarak açıklandığını yazar.
Kaynaklardan şu sonucu çıkarmaktayız. Bugünkü klasik geometri
veya Eski Yunan geometrisinin temsilcileri olarak görülen
Tales
Fisagor ve Öklid’e dayalı geometri bilgilerinin temelinde Mezopotamya matematiği bulunmaktadır. Başka bir ifade ile; Mezopotamyalılar tarafından
bu geometri bilgileri
Eski Yunan matematikçilerinden
çok önceki yıllarda bilinmekte olduğu anlaşılmaktadır. Aydın Sayılı
bu konuda adı geçen eserinde
belirgin örnekler verdikten sonra şunları yazar ;
"Mezotopatmyalılar’ın
açıkladığımız bu bilgilere
ya da mahiyeti ne olursa olsun
bunlara denk olan bilgilere sahip olmaları gerekmektedir." Başka bir yerde de : "Mezopotamya geometrisi ile bazı müşterek vasıflara sahip olması hiç de imkansız olmasa gerek." Konunun en büyük otoritelerinden Neugebaur’un yorumlanmış şekline göre
yukarıdaki sonucu alabilmeleri için
Mezopotamyalılar’ın aşağıdaki temel bilgilere sahip olmuş olmaları gerekmektedir;
1) Kirişin çevreye uzaklığını veren doğru parçasının uzantısı çemberin merkezinden geçer.
2) Bu doğru parçası kirişe diktir ve kirişi ortalar.
3) Çapı gören çevre açısı diktir.
4) Aynı doğruya ayrı ayrı dik olan iki doğru
aralarında paraleldir.
5) Dik üçgenleri için "Thales Teoremi" münasebeti.
6) Pithagoras Teoremi.
Mezopotamya matematiği hakkındaki bilgiler
Bugün
Aydın Sayılı; adı geçen eserinde
Kaynaklardan şu sonucu çıkarmaktayız. Bugünkü klasik geometri
veya Eski Yunan geometrisinin temsilcileri olarak görülen
Fisagor ve Öklid’e dayalı geometri bilgilerinin temelinde Mezopotamya matematiği bulunmaktadır. Başka bir ifade ile; Mezopotamyalılar tarafından
"Mezotopatmyalılar’ın
1) Kirişin çevreye uzaklığını veren doğru parçasının uzantısı çemberin merkezinden geçer.
2) Bu doğru parçası kirişe diktir ve kirişi ortalar.
3) Çapı gören çevre açısı diktir.
4) Aynı doğruya ayrı ayrı dik olan iki doğru
5) Dik üçgenleri için "Thales Teoremi" münasebeti.
6) Pithagoras Teoremi.