Masal Anlatıcılığı

Asrevya · Ağustos 30, 2019

Gerçekten daha gerçek olan bir şey var mıdır?
Evet, vardır: Masal!
Nikos Kazancakis

Bir varmış bir yokmuş…
Yeryüzünde aynadan bir şehirde, bu şehrin içindeki evlerden birinin bahçesinde, limon ağacının altında bir kedi sağa dönmüş gözünü açmış, sola dönmüş uykuya dalmış sıcacık toprağın üstünde.

Yaşam keşiflerle dolu bir yol. Her şey hikâyelerden ibarettir artık zihnimizde, gönlümüzde, dilimizde…
Kültürel ve evrensel değerlerin çocuklara aktarımında masalların çok önemli bir yeri var.
İnsanlığın en kadim becerilerinden biri masal ve hikâye anlatıcılığıdır. Hikâye ve masallar yoluyla çocuklar geleceğe hazırlanmış ve geleceği inşa etmelerinde onlara bu yolla malzemeler sunulmuştur. Günümüzde ise etkili bir şekilde eğitim ortamları başta olmak üzere sosyal her ortamda masal ve hikâyelere yer verilmektedir.
Ticari hayatta da hikâyenin gücünü keşfedenlerin insanları ikna amaçlı bu gücü kullandıkları yaygın olarak görülmektedir. Hiçbir etkili konuşma yoktur ki içinde hikâye olduğu vakit sıkıcı geçsin, anlaşılması güç olsun. Anlatımı güçlendirmek, öğretici olmak ve dinleyenleri sıkmamak için en iyi yol hikâyelerdir.
Masallar, sözlü anlatım geleneğinin en yalın öğeleridir.

Sözlü kültürle tanışmak isteyen bir hikâye meraklısı işe masal anlatmakla başlamalıdır. Masal anlatırken, masalın imajlarını sesimizi, sözümüzü, bedenimizi ve sessizliği kullanarak boşluğa çizeriz.
“Masal evini” kurar ve dinleyenleri masal evimize davet ederiz.
Dinleyen, masal evimizin odalarında gezerken, oturma odasına kendi anılarından, mutfağa kendi ruhundan bir şeyler katar. Kendi hayallerinde oluşturduğu kahramanla içer çayını ve masal evimizde kendi evindeymiş gibi rahat eder.

Masal evini inşa etmek, masal anlatıcılığı sanatının büyüsüdür.
Anlatıcı masal evini adım adım nasıl inşa eder?
Ve dinleyeni bu büyülü dünyanın içine nasıl çeker?

”Hikâyeleri hep çok sevmişimdir; şimdi de bu alanda daha fazla öğrenmek ve derinleşmek istiyorum”, ‘Kendimi ve yaratıcılığımı geliştirmenin eğlenceli/oyuncu yollarını arıyorum”, ”Hayatıma yeni bir yön verdiğim, yeni yollar aradığım bir dönemdeyim’, ”Çocuğuma, eşime, öğrencilerime, arkadaşlarıma veya bir dinleyici kitlesine masal anlatmak ve onları anlatımımla büyülemek istiyorum” diyorsanız bu eğitim tam size göre.

”Masal Evine Giriş”in Yapısı
• Söz-İmaj, İmaj-Söz
• Bilinçli söz söyleme, bilinçli konuşma
• İmajlar yaratma, yarattığı imajları görme
• Hafıza Teknikleri
• Hikâyeyi Anlama
• Anlatım Teknikleri
• Anlatım Biçimleri
• Doğaçlama
• Anlatıcı, Dinleyici ve Hikâye arasındaki ilişki
• Beden Farkındalığı
• Mekan Farkındalığı
• Beden ve Mekan ilişkisi

Masalın Önü Arkası
Biz çocukken masallar vardı. Çok fazla seçenek yoktu, bazen okundu bazen anlatıldı masallar. Kendi çocuklarımız söz konusu olduğunda içerik konusunda daha seçici olduk, zamanla masallardan soğuduk. Yerine göre Beyaz Atlı Prens ya da Kötü Kalpli Üvey Anne hışmımıza uğradı, yerine göre kurdun karnının yarılması, Hansel’in fırına atılması olasılığı. Masalların çok fazla korku öğesi barındırdığına ikna olduk. Klasik masallardansa çocuklarımıza özgün hikâyeler okumaya/anlatmaya başladık.
Acaba masalları doğru anladık mı? Beyaz Atlı Prens gerçekten düşündüğümüz gibi biri mi? Hansel’in atılacağı fırın gerçekten bir fırın mı? Peki masallardan hiç iyi bir şey öğrenmedik mi? Büyük badireler atlattıktan sonra mutlu sona ulaşmak –beyaz atlı prens, ışıl ışıl bir taht vs.- bizi neden bu kadar rahatsız eder oldu? Bu çalışmada masalların bilmediğimiz ya da bilip de soğuduğumuz yönleri keşfedilecek.

”Masalın Önü Arkası” Kime Göre?
Masallardan gözünüz korksa da, için için çocuğunuzu dünya klasiklerinden uzak büyütmek istemiyorsanız, bir yandan da çocukluğunuzda doğallıkla anlatılan masalları yeniden keşfetmek istiyorsanız, çocuklarınızla masalların doğru versiyonlarını paylaşmak ve çocuklarınızın algısı üzerine derinlemesine kafa yormak istiyorsanız, en önemlisi artık masallarla saklambaç oynamak istemiyorsanız bu çalışma sizin için biçilmiş kaftan.

”Masalın Önü Arkası”nın Yapısı
Masal incelemelerine teker teker, ardışıklık zorunluluğu olmadan katılınabilir. Çalışmalardan önce, işlenecek masalların incelemeye esas alınacak metinleri belirlemek gerekir.

Hikayeleri hangi amaçla anlatmak isterseniz isteyin (eğlendirmek, eğitmek, ilham vermek veya sadece paylaşmak için) fark etmez! Bu eğitim, yeni hikaye anlatıcıları yetiştirmek üzere tasarlandı. Yaratıcılığınızı keşfedecek, hikayelerin ve anlatımın dinamiklerini öğrenecek, kendi anlatım dilinizi oluşturacaksınız ve hikaye anlatıcılığı konusunda hakimiyet kazanacaksınız.

Hikaye Anlatıcılığı; sözlü anlatım becerileriniz, ses ve beden farkındalığınız, imaj yaratma, doğaçlama, yaratıcılık ve hikaye kurgulama üzerine uygulamalar ve egzersizler yapılarak, oyunlar oynanarak çalışılacak. Sağlam bir teorik altyapı kazanacağınız eğitim; sözün, metin ve bedenle ilişkisi de inceleyecek, masal çalışmaları yapılacak, sunmak istediğiniz bir şeyi hikayeler yoluyla anlatmanın yöntemleri araştırılacak.

Hikayeler insanlığın ortak mirasıdır, gücüdür, kolektif hafızanın kurucularıdır.
Hikaye anlatıcılığı sadece 21. yüzyılın değil, geçmiş yüzyılların da en önemli becerilerinden. İnsanlığın iletişime başladığı zamandan beri hikayeler vardı ve hikayeler hep anlatıldı.
Anlatılanlar insanlığın kolektif hafızasını oluşturdu ve anlatım dilleri toplumları şekillendirdi. İnsan hikayelerle büyüyor, öğreniyor; onlardan etkileniyor. Hikaye ve masal anlatıcıları toplumda el üstünde tutuluyorlar ve saygı duyuluyorlar; çünkü hikayelerin eşsiz gücüyle davranışlarında, sohbetlerinde, yaptıkları işler ve ilişkilerde fark yaratıyorlar. Kısacası hikayeler hayatın her alanında yararlarını ortaya koyuyorlar.

Didem Köktaş
Derleme

Süreyya · Ağustos 30, 2019

Ah,Babam.
Kimse onun kadar güzel masal anlatamaz.

Asrevya · Ağustos 30, 2019

Süreyya' Alıntı:
Ah,Babam.
Kimse onun kadar güzel masal anlatamaz.

Bir hüner gerçekten.

Asrevya · Ağustos 30, 2019

https://www.youtube.com/watch?v=iaInMVS3-Fk

Asrevya · Ağustos 30, 2019

https://www.youtube.com/watch?v=FTyY1SZ-hSU

Asrevya · Ağustos 30, 2019

"Aslolan Sen Değilsin, Hikaye..."

Hikaye anlatmak, başına gelenleri hikaye ederek aktarmak, insanın özünde var. Hatta günümüzde artık başka birine anlatılmadığı ya da sosyal medyada paylaşılmadığı sürece hiçbir şeyin yaşanmamış sayıldığı bir noktadayız.
Anlatmanın bir ihtiyaç ve bir gelenek olduğunu : "Aslolan sen değilsin, hikaye’’
Nazlı Çevik Azazi

Klasik tiyatroda role girersin, oyuncu kendisini kendisi gibi ifade edemez. Çağdaş tiyatroda ise işler böyle değil, daha çok anlatı geleneğine dayalı. Anlatıcılıkta tiyatrodan öğrendiklerini de, dansı da kullanabilirsin ama aslolan sen değilsindir, hikayedir...
Dinleyenin anlatıcının yardımıyla o hikaye dünyasına girmesi, hayal kurması, kendi aleminde dolaşmasıdır.

Paylaşma Arzusu
Anlatmak nasıl bir ihtiyaç? İnsan neden anlatmak istiyor?
İnsanın en temel ihtiyaçlarından birisidir anlatmak. Dilin gelişmesiyle birlikte bir paylaşma, kendini ötekini anlatma arzusu doğdu. Dünya üzerinde ne kadar zaman geçerse geçsin, insan olarak en temel arayışlarmız ve ihtiyaçlarımız hiç değişmiyor sanki.
Kendi varlığımızı anlamlandırmaya çalışırken dünyayı anlama derdiyle, kendimize sürekli bir dünya yaratıyoruz. Soruyorsun, konuşuyorsun, anlatıyorsun kurduğun dünyayı ifade etmeye çalışıyorsun, iletişim kurmak istiyorsun, paylaşmak, bir araya gelmek istiyorsun...

Yaptığımız şeyler değişiyor ama arayış hiç değişmiyor. Kendimizi anlamaya, anlamlandırmaya çalışmak vazgeçemeyeceğimiz yegane hallerimizden birisi.
Hikayeler ve sözlü gelenek de bu arayışımızın önemli bir odak noktasını oluşturuyor.
Masallar ve mitler insanların yüz hatta bin yıllar boyunca sorduğu sorulara cevaplar arıyor. Ağızdan ağıza, kulaktan kulağa aktarılarak bize kadar gelmiş; dolayısıyla çok ciddi bilgelik barındırıyorlar içlerinde. Felsefe okulu gibiler. Kocaman bir kaosun içerisinde yaşıyoruz ve masallar bir fener gibi, bize yol gösteriyor.

Anlatı gelenekleri doğuda batıya göre daha önce gelişiyor. Özellikle de din ve dilin yapısı anlatı geleneklerini besliyor bence.
Örneğin İslam'da resmetmek yasak.
Bir ifade aracını yasakladığında diğeri daha çok gelişiyor tabii. Bir de dilin yapısı anlatı geleneklerini besliyor gibi. Ya da tam tersi.
Mesela hayata ve insan hallerine dair ufacık ayrıntıyı bile ifade edebilecek kelimeler var Almancada. Türkçede ise tasvir edersin ve karşındakinin hayal etmesini istersin. İşte bu hikaye anlatıcılığının temeli. Bizim topraklarımızda yazıyla geç tanışılıyor. Bunun yerine dengbejler, gezgin anlatıcılar, aşıklar, meddahlar var; farklı farklı anlatı gelenekleri gelişmiş.

Türkiye'de şimdi yeniden bir canlanma var. Her masal her anlatıcının dilince başka bir şeye dönüşür. İskeleti aynı kalır ama çağa ve kültüre göre şekillenir.
Masal anlatıcılığını performans sanatlarıyla edebiyat arasında bir yere konumlandırıyorum ben. Anlatıcı sesini, bedenini, mekanı kullanarak bir dinleyici kitlesi karşısında bir performans gerçekleştirir. Öte yandan dilin olanaklarını daha iyi kullanmaya çabalar. Dolayısıyla metnin ya da anlatının mutlaka edebi bir değer taşıması gerekir.

MASAL: İki Dünya Arasındaki Aşk
Masal bizi aslımıza kavuşturan efsunlu sözdür. Biz yetişkinler ne zaman bir masal dinlesek içimizdeki çocuk uyanmaya başlar. Ne zaman bir masal anlatılsa iç evrenimizin karanlık odalarında kilitli kalan çocuğun kalbi güm güm atmaya başlar. Kalbin bu çağrısı o karanlık odanın kapısını açacak tılsımdır. Böylece kapı yavaş yavaş aralanır, içimizdeki çocuk çekinerek kafasını dışarı uzatır ve kapalı kaldığı o odadan masalın efsunlu sesine kulak vererek usulca dışarıya çıkmaya başlar. Çünkü masal bizi aslımıza kavuşturan efsunlu sözdür. Masal dinleyip, masal anlattıkça bizi terk etmiş olan içimizdeki çocuk, masalın cazibesine kapılıp yuvasına geri döner. Masal bilinç dışımız ile olan bağımızı güçlendirir. Dişil yanımızı büyütür. İçimizdeki kahramanı uyandırır.

Özetle masal, insan olma serüveninde bize güç verir, el uzatır ve rehberlik eder.
Masallarla dönüşeceğimiz, içimizdeki çocuğu uyandıracak, ruhumuzla yeniden bağ kurmamızı sağlayacak bir yolculuk: Masal Anlatıcılığı.

Nazlı Çevik Azazi

Foruma hoş geldin 👋, Ziyaretçi

Masal Anlatıcılığı

Asrevya

Süreyya

Ego sum Principium mundi et finis seaculorum.

Asrevya

Asrevya

Asrevya

Asrevya