Maliyet Sistemleri

1-) Kullanılan tutarların gerçek ve tahmini olmasına göre ayrım

a-) Fiili maliyet sistemi: Gerçekleşmiş tutarlara dayanır. Uygulamadaki en yaygın sistemdir.
b-) İleriye Dönük maliyet sistemi: Tahmini tutarlara dayanır. Planlama ve kontrol aracı olarak kullanılır
- Standart maliyet sistemi: Bilimsel esaslara dayanılarak yapılan maliyet sistemidir.
- Tahmini maliyet sistemi: Geçmiş dönemlere dayanılarak yapılan maliyet sistemidir.

Standart > Fiili = Olumlu Sapma
Standart < Fiili = Olumsuz Sapma

300 - 250 = 50 ( fazla yükleme ) Olumlu Sapma
300 - 350 = 100 ( eksik yükleme ) Olumsuz Sapma


► Ortaya çıkan fark (sapma) FARK HESAPLARINDA izlenir.

Olumsuz sapma fark hesaplarının borç tarafında yer alır.
Olumlu sapma fark hesaplarının alacağında yer alır.

2-) Birim maliyetin hesaplanma yöntemine göre ayrım

a-) Safha maliyet sistemi: Birbirlerini izleyen üretim safhalarında sürekli ve aynı mamülü üreten işletmelerin kullandığı maliyet sistemidir.
b-) Sipariş maliyet sistemi: Üretilen her birimin maliyetinin ayrı ayrı hesaplandığı maliyet sistemidir. Genellikle ileri teknoloji gerektirenmaliyetli (makine gemi vb.) mamüllerin üretiminde tercih edilir.

Mamül Maliyet = Direkt Hammadde + Direkt İşçilik + Genel İmalat Maliyeti

3-) Mamül maliyetinin tümünü veya bir kısmını içermesine göre ayrılır.

a-) Tam Maliyet Sistemi
b-) Değişken Maliyet Sistemi

Mamül maliyetinin tümünü içeren maliyet sistemi “tam maliyet sistemi”dir. Mamül maliyetinin bir kısmını içeren maliyet sistemi “değişken maliyet sistemi”dir.