Libya Hakkında Bilgi

A

aRMiNa

Elmas Üye

• Katılım

  Nisan 10, 2011

• Mesajlar

  43,116

• Tepkime puanı

  21

• Puanları

  298

• Yaş

  45

• Mart 5, 2015

• #1

Ülkeler Rehberi Libya – Libya ile ilgili bilgi, başkenti, ekonomisi, bayrağı, komşuları, coğrafi konumu hakkında bilgi

Libya;

Yüzölçümü: 1.759.450 km2.

Başkenti: Trablus.

Dil: Arapça, Berberice.

Din: Müslüman (% 98).

Para birimi: 1 Libya Dinarı = 100 Dirhem.

Başlıca kentleri: Bingazi, Misrate, Zaviye, El Hums.

Kuzey Afrika’da devlettir. Yüzölçümü açısından, Afrika’nın üçüncü büyük ülkesi olan, Akdeniz kıyı şeridi 1.850 km’yi bulan Libya; kuzeybatıdan Tunus, batıdan Cezayir, güneyden Nijerya ve Çad, güneydoğudan Sudan, doğudan Mısır ile çevrilidir.

Yüzey Şekilleri;

Güneyde Fizan Bölgesi, yüzölçümünün % 85’ini kaplar Sahra’nın bir bölümünü içeren bu alçak ve düz topraklarda, bazı yerlerde, vahalara rastlanır. Bölge, Tilbesti Sıradağları’nın Çad’dan Libya’ya sokulduğu noktada 2.000 m yüksekliğe ulaşır.

Kuzeybatıda Akdeniz kıyısındaki Trablusgarb Bölgesi, Tunus sınırı Misrate Limanı arasındaki 300 km uzunluğundaki kıyı bölgesini içerir.

Bir dizi dar kıyı ovasından oluşan bölgenin, topraklan tanma oldukça elverişlidir. îç kesimlerinde yer alan Gefara Ovası, aşamalı olarak yükselerek Sahra’nın kuzey eteğini oluşturur.

Kuzeydoğuda uzanan Berka’nın (Sirenaik) büyük bölümü, Mısır sınırında 250 km’lik kıyı şeridi boyunca uzanan kireçtaşı yaylasını içerir. Yüksekliği 1.000 m’ye varan yayla, Akdeniz’e dönük dik bir çıkıntı yaparak doğuda ve güneyde Sahra’ya doğru hafifçe alçalır. Berka Yaylası ile Trablusgarb’ın kıyı ovalan arasında kalan kıyı bölgesi, kıraç bozkırlarla kaplıdır.

İklim;

Libya’da iki tür iklim gözlenir:

Kıyılarda Akdeniz iklimi, Sahra’da çöl iklimi. Çöllerde yağış çok az (yılda 100 mm’nin altıba), günlük sıcaklık değişimi ise büyüktür (gündüzleri sıcaklık 49°C’nin üzerine çıkarken geceleri don görülebilir). Akdeniz iklimi yağış ilkbahar ve sonbaharda (düşer), yalnız kuzeybatı ve kuzeydoğu kıyılarında Trablusgarb’da ortalama sıcaklık ocakta 12°C, temmuzda 27°C’dir. Kuzeybatı kıyılarında 400 mm olan yıllık ortalama yağış tutarı, Bingazi’de 270 mm’dir.

Bitki Örtüsü:

Berka Yaylası’nda yaprak dökmeyen ağaç toplulukları kuzeybatı ve kuzeydoğu kıyılarında; ardıç, sakız ormanlarının yanı sıra, limon, mandalina, portakal, incir, kayısı, zeytin ve badem ağaçlan göze çarpar. Vahalarda hurma başlıca bitkidir. Nitelikli kâğıt üretiminde kullanılan halfaotu, yan kurak yüksek ovalarda kendiliğinden yetişir. Sürüngen, çöl kemiricili tilki ve sırtlan gibi çeşitli kuşlar (akbaba, kartal, şahin, tahtalıgüvercin, tarlakuşu, vb) doğal hayvanlar arasında sayılabilir.

Ekonomisi:

Tarım. Yüzölçümün yalnızca % 3’ü tarıma elverişlidir. Bu alanlar, genelde Akdeniz kıyı şeridinde yoğunlaşmıştır. Vahalar, dağ eteklerinde hurma, zeytin, üzüm yetiştirimi yaygındır. Buğday, arpa, temel ürünlerdir.

Hayvancılık.

Hayvancılık (sığır, koyun, keçi, kümes hayvanları), geleneksel bir uğraş olarak özellikle Bedeviler ve Berberiler arasında önemini korur. Yıllık balık üretimi 8 bin tondur. Kuzeydoğuda ormancılıkla ilgili çalışmalar yapılır ve yılda yaklaşık 600 bin m3 kereste üretilir.

Endüstri

Günümüzde endüstri etkinliklerinin temeli; petrokimya, yapı araç gereçleri (çimento, çelik, elektrik kabloları, alüminyum boru ve donanımları, cam, tuğla, kiremit) sektörlerine dayanır.

Doğal Kaynaklar;

En önemli doğal kaynak dış satımın %98’ini oluşturan petroldür. Doğal gaz, demir filizi, alçıtaşı öteki başlıca yeraltı zenginlikleridir. 110 bin hektar alan kaplayan ormanlardan kereste elde edilir.​

 

A

aRMiNa

Elmas Üye

Katılım

Nisan 10, 2011

Mesajlar

43,116

Tepkime puanı

21

Puanları

298

Yaş

45

• Mart 5, 2015

• #2

Libya​

​

Libya Arap Halk Sosyalist Cumhuriyeti) Akdeniz kıyısında, doğusunda Mısır, batısında Cezayir ve Tunus, güneyinde Nijer ve Çad, güneydoğusunda Sudan ile komşu olan bir Kuzey Afrika ülkesidir​

Ülkenin adı olan 'Libya', eski Mısırlılar'ın Nil'in batısında yaşayan Berberiler için kullandıkları Lebu sözcüğünden gelmektedir. Sözcük eski Yunanca'ya 'Libya' olarak geçmiştir​

Tarih​

Ülkenin asıl yerlileri Berberi kabilelerdir. Ancak Antik çağlardan bu yana bilinen tarihinde ülkeye Fenikeliler, Kartacalılar, İskender'in orduları, Ptolemaus hanedanı ve Romalılar ile Osmanlılar hakim olmuşlardır. Trablus (Tripoli), esas olarak Kartaca'ya bağlı Fenikeli bir grup koloni idi. Üç büyük şehir [Tri: üç, polis:şehir] Oea, Sabrata ve Leptis Magna, Fenikelilerce kurulmuştu. M.Ö.7.yüzyılda burası, Roma'nın Kartaca devletine son verdiği Punik savaşlarından (Fenike savaşları/Pön savaşları) sonra diğer Kartaca toprakları gibi Romalılar'ın eline geçti. Doğu kıyılarındaki Sirenayka ise Roma İmparatorluğu hakimiyetinden önce kurulmuş Yunan kolonisiydi. Büyük İskender'in fethinden sonra Ptolemiler'e, ondan sonra da Romalılar'ın yönetimine geçti.​

647 yılında ise Abdullah ibn el-Sa’ad komutasındaki Arap İslam orduları Libya'ya girerek Bizanslılar'ı mağlup etti. Trablus (Tripoli) ve Sirenayka Halifeye bağlanmakla birlikte Bizanslılar'a (İstanbul ve Şam) bağlı yöneticiler (exarch- egzark) bölgeyi yönetmeye devam ettiler. Sonraki dönemlerde bölge halklarının Müslümanlığa geçişi ve Arap dilinin kabulü gerçekleşti. 1146'da Sicilyalı Normanlar Trablus'u istila etti. 14. ve 15. yüzyıllarda İslam egemenliğinden sonra, 16.yüzyılda tekrar Hıristiyan yönetimine geçti. 1553'te Hıristiyanlar Osmanlı İmparatorluğu'na bağlı Turgut Reis tarafından buradan çıkartıldı. Osmanlı Devleti'nin zayıflamasına parelel olarak Libya'daki yönetim de Dayı denilen ve görece bağımsız olan beylerin eline geçti. Dayılar birer devlet başkanı gibi başka devletlerle ikili antlaşmalar bile yapabiliyorlardı. 19.yy başlarında Libya'daki dayılarda Tunus ve Cezayir dayıları gibi Akdenizde Amerika Birleşik Devletleri ile mücadele etmiştir. Osmanlılar 1835 yılında Libya'daki kontrolü yeniden sağlayarak burayı merkezi yönetime bağladılar​

Osmanlı İmparatorluğu'nun zayıfladığı dönemde, 1911'de İtalyanlar bölgeyi işgal ettiler. Trablusgarp Savaşı akabinde yapılan Oshy (Oşi) anlaşması ile Libya'daki fiili Osmanlı hakimiyeti sona ermekle birlikte hukuken Osmanlıya bağlılığı benimsendi. Ülkeyi işgal eden İtalyanlara karşı Mustafa Kemal, Enver Paşa ve diğer kimi Osmanlı subaylarının örgütlediği milis kuvvetleri uzun zaman direnç gösterdi. Ancak her türlü üstünlüğe sahip olan İtalya ülkenin tamamını kontrol etmeyi başardı. Halkı baskı ve zulüm ile sindirdi. Adeta bütün Libya'yı köleleştirdi. Bu dönemde İtalyan sömürgeciliğine karşı Ömer Muhtar tarafından başlatılan direniş hareketi ise Ömer Muhtar'ın yakalanarak idam edilmesi sonucunda başarısızlığa uğradı. İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra bölge Fransa ve İngiltere'ye bırakıldı. Birleşmiş Milletler 1949'da Libya'nın bağımsız bir ülke olması gerektiği kararını aldı. Görüşmelerde Libya'yı, 1920'lerden beri İtalyanlar'la mücadele etmiş olan, sonrasında Mısır'a sürgüne giden Şeyh İdris temsil etti​

1951'de Libya bağımsızlığını kazandı ve Birleşmiş Milletler aracılığıyla bağımsızlığa kavuşan ilk ülke oldu. İdris ülkenin kralı oldu. 1969'da, ordunun genç subaylarından Muammer Ebu Minyar Al-Kaddafi bir grup subayla birlikte Kral İdris'e karşı bir darbe yaptı. Monarşi sona erdirildi ve Libya Arap Cemahiriyesi kuruldu. Kaddafi, o tarihten sonra kendisinin "Üçüncü Evrensel Teori" dediği, Sosyalizm ve İslam karışımı bir politik rejimi izledi. 1990'lı yıllardan itabaren Lokerbie faciasını bahane eden Amerika'nın baskısı ile sağlanan uluslararası ambargo ile 1969'dan itibaren sürdürdüğü kalkınma hamlesine darbe vuruldu. Libya halen dünya sosyalizm'i Küba ile yürüten iki ülkeden biridir​

Coğrafi Verileri​

Konum: Kuzey Afrika, Akdeniz kıyısı, Mısır ve Tunus arasında yer alır.​

Coğrafi konumu: 25 00 Kuzey enlemi, 17 00 Doğu boylamı​

Haritadaki konumu: Afrika​

Yüzölçümü: 1,759,540 km²​

Sınırları: toplam: 4,348 km​

sınır komşuları: Cezayir 982 km, Cad 1,055 km, Mısır 1,115 km, Nijer 354 km, Sudan 383 km, Tunus 459 km​

Sahil şeridi: 1,770 km​

İklimi: Kıyı boyunca Akdeniz iklimi, iç kısımlarda kuru ve sert çöl iklimi görülür.​

Arazi yapısı: Çoğunlukla çorak topraklar, düz ve dalgalı ovalar, platolar, çukurlar yer alır.​

Deniz seviyesinden yüksekliği: en alçak noktası: Sabkhat Ghuzayyil -47 m​

en yüksek noktası: Bikku Bitti 2,267 m​

Doğal kaynakları: petrol, doğal gaz, alçıtaşı​

Arazi kullanımı: İşlenebilir arazi: %1.03​

daimi ekinler: %0.19​

diğer: %98.78 (2005 verileri)​

Sulanan arazi: 4,700 km² (2003 verileri)​

Doğal afetler: Kum fırtınaları​

Nüfus Bilgileri​

Nüfus: 5,900,754 (Temmuz 2006 verileri)​

Nüfus artış oranı: %2.3 (2006 verileri)​

Mülteci oranı: 0 mülteci/1,000 nüfus (2006 tahmini)​

Bebek ölüm oranı: 23.71 ölüm/1,000 doğan bebek (2006 tahmini)​

Ortalama hayat süresi: Toplam nüfus: 76.69 yıl​

erkeklerde: 74.46 yıl​

kadınlarda: 79.02 yıl (2006 verileri)​

Ortalama çocuk sayısı: 3.28 çocuk/1 kadın (2001 tahmini)​

HIV/AIDS - hastalıklarına yakalanan yetişkin sayısı: %0.3 (2001 verileri)​

Ulus: Libyalı​

Nüfusun etnik dağılımı: Berber ve Araplar %97, Yunanlar, Maltalılar, İtalyanlar, Mısırlılar, Pakistanlılar, Türkler, Hintliler, Tunuslular​

Din: Sünni Müslümanlar %97​

Diller: Araplar, İtalyanlar, İngilizler​

Okur yazar oranı: 15 yaş ve üzeri için veriler​

toplam nüfusta: %82.6​

erkekler: %92.4​

kadınlar: %72 (2003 verileri)​

Yönetimi​

Ülke adı: Resmi tam adı: Büyük Sosyalist Libya Arap Halk Cumhuriyeti​

kısa şekli : Libya​

Yerel tam adı: Al Jumahiriyah al Arabiyah al Libiyah ash Shabiyah al Ishtirakiyah al Uzma​

yerel kısa şekli: yok​

Yönetim biçimi: Cumhuriyet​

Başkent: Tripoli (Trablusgarp)​

İdari bölümler: 25 belediye; Ajdabiya, Al 'Aziziyah, Al Fatih, Al Jabal al Akhdar, Al Jufrah, Al Khums, Al Kufrah, An Nuqat al Khams, Ash Shati', Awbari, Az Zawiyah, Banghazi, Darnah, Ghadamis, Gharyan, Misratah, Murzuq, Sabha, Sawfajjin, Surt, Tarabulus, Tarhunah, Tubruq, Yafran, Zlitan​

Bağımsızlık günü: 24 Aralık 1951 (İtalya'dan)​

Milli bayram: İhtilal Günü, 1 Eylül (1969)​

Anayasa: 11 Aralık 1969, 2 Mart 1977​

Üye olduğu uluslararası örgüt ve kuruluşlar: ABEDA, AfDB (Afrika Kalkınma Bankası), AFESD (Arap Ülkeleri Ekonomik ve Sosyal Kalkınma Fonu), AL, AMF (Arap Ülkeleri Para Fonu), AMU (Arap Magrep Birliği), CAEU (Arap Ülkeleri Ekonomik Anlaşmalar Konseyi), CCC (Gümrük İşbirliği Konseyi), ECA (Birleşmiş Milletler Afrika Ekonomik Komisyonu), FAO (Tarım ve Gıda Örgütü), G-77, IAEA (Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı), IBRD (Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası), ICAO (Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü), ICRM (Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Hareketi), IDA (Uluslararası Kalkınma Birliği), IDB (İslam Kalkınma Bankası), IFAD (Uluslararası Tarımsal Kalkınma Fonu), IFC (Uluslararası Finansman Kurumu), IFRCS (Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Toplulukları Federasyonu), ILO (Uluslarası Çalışma Örgütü), IMF (Uluslararası Para Fonu), IMO (Uluslararası Denizcilik Örgütü), Inmarsat (Uluslararası Denizcilik Uydu Teşkilatı), Intelsat (Uluslararası Telekomünikasyon ve Uydu Örgütü), Interpol (Uluslararası Polis Teşkilatı), IOC (Uluslararası Olimpiyat Komitesi), ISO (Uluslararası Standartlar Örgütü), ITU (Uluslararası Haberleşme Birliği), MONUC (BM Kongo Operasyonu), NAM, OAPEC (Arap Petrol İhracatçısı Ülkeler Örgütü), OAU (Afrika Birliği Teşkilatı), OIC (İslam Konferansı Örgütü), OPEC (Petrol İhraç Eden Ülkeler Teşkilatı), UN (Birleşmiş Milletler), UNCTAD (Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı), UNESCO (Eğitim-Bilim ve Kültür Örgütü), UNIDO (Endüstriyel Kalkınma Örgütü), UPU (Dünya Posta Birliği), WFTU (Dünya İşçi Sendikaları Federasyonu), WHO (Dünya Sağlık Örgütü), WIPO (Dünya Fikri Mülkiyet Teşkilatı), WMO (Dünya Meteoroloji Örgütü), WToO (Dünya Turizm Örgütü)​

Ekonomik Göstergeler​

GSYİH: Satınalma Gücü paritesi - 74.97 milyar $ (2006 verileri)​

GSYİH - reel büyüme: %8.1 (2006 verileri)​

GSYİH - sektörel bileşim: tarım: %7.3​

endüstri: %51.3​

hizmet: %41.4 (2006 verileri)​

Enflasyon oranı (tüketici fiyatlarında): %41.4 (2006 verileri)​

İş gücü: 1.787 milyon (2006 verileri)​

Sektörlere göre işgücü dağılımı: Hizmet ve devlet %59, endüstri %23, tarım %17 (2004 verileri)​

İşsizlik oranı: %30 (2004 verileri)​

Endüstri: petrol, gıda üretimi, tekstil, el sanatları, çimento​

Elektrik üretimi: 19.44 milyar kWh (2004)​

Elektrik tüketimi: 18.08 milyar kWh (2004)​

Elektrik ihracatı: 0 kWh (2004)​

Elektrik ithalatı: 0 kWh (2004)​

Tarım ürünleri: Buğday, arpa, zeytin, hurma, narenciye, sebze, soya fasulyesi, büyükbaş hayvan​

İhracat: 37.02 milyar $ (2006 verileri)​

İhracat ürünleri: Ham petrol, arıtılmış petrol ürünleri​

İhracat ortakları: İtalya %37.7, Almanya %15.1, İspanya %9.3, Türkiye %6.2, Fransa %6.2, ABD %5.2 (2005)​

İthalat: 14.47 milyar $ (2006 verileri)​

İthalat ürünleri: Makine, taşıt ekipmanları, gıda, sanayi malları​

İthalat ortakları: İtalya %21.2, Almanya %10.3, Tunus %5.6, Türkiye %4.8, Birleşik Krallık %4.8, Fransa %4.7, Güney Kore %4.6, Çin %4.5 (2005)​

Dış borç tutarı: 4.492 milyar $ (2006 verileri)​

Para birimi: Libya Dinarı (LYD)​

Para birimi kodu: LYD​

Mali yıl: Takvim yılı​

İnternetten Derlenmiştir.​

 

A

aRMiNa

Elmas Üye

Katılım

Nisan 10, 2011

Mesajlar

43,116

Tepkime puanı

21

Puanları

298

Yaş

45

• Mart 5, 2015

• #3

Libya (Arapça: ليبيا Lībiyā), Akdeniz kıyısında, doğusunda Mısır, batısında Cezayir ve Tunus, güneyinde Nijer ve Çad, güneydoğusunda Sudan ile komşu olan bir Kuzey Afrika ülkesidir.

Ülkenin adı olan 'Libya', eski Mısırlılar'ın Nil'in batısında yaşayan Berberiler için kullandıkları Lebu sözcüğünden gelmektedir. Sözcük eski Yunanca'ya 'Libya' olarak geçmiştir. Eski resmi adı Libya Sosyalist Halk Cumhuriyeti olan ülke 2011 yılında yaşanan iç savaşla Kaddafi'nin öldürülerek iktidardan düşürülmesinden sonra önce adını sadece Libya olarak kullanmış, 2013 ocağında ise Libya Devleti adını almıştır.
Tarih

Antik Libya

Ülkenin asıl yerlileri Berberi kabilelerdir. Ancak Antik çağlardan bu yana bilinen tarihinde ülkeye Fenikeliler, Kartacalılar, Büyük İskender'in orduları, Ptolemaus hanedanı ve Romalılar, Arap-İslam İmparatorluğu ile Osmanlılar hakim olmuşlardır. Trablus, esas olarak Kartaca'ya bağlı Fenikeli bir grup koloni idi. Üç büyük şehir (Yunanca Tri: üç, polis: şehir) Oea, Sabrata ve Leptis Magna, Fenikelilerce kurulmuştu. MÖ 7. yüzyılda burası, Roma'nın Kartaca devletine son verdiği Punik savaşlarından (Fenike savaşları/Pön savaşları) sonra diğer Kartaca toprakları gibi Romalılar'ın eline geçti. Doğu kıyılarındaki Sirenayka ise Roma İmparatorluğu hakimiyetinden önce kurulmuş Yunan kolonisiydi. Büyük İskender'in fethinden sonra Ptolemiler'e, ondan sonra da Romalıların yönetimine geçti. Roma ikiye ayrılınca, Libya Doğru Roma'nın elinde kaldı.
Arap hakimiyeti

647 yılında ise Abdullah ibn el-Sa’ad komutasındaki Arap İslam orduları Libya'ya girerek Bizanslılar'ı mağlup etti. Trablus ve Sirenayka Halife'ye bağlanmakla birlikte Bizanslılar'a (İstanbul ve Şam) bağlı yöneticiler (exarch-egzark) bölgeyi yönetmeye devam ettiler. 1146'da Sicilyalı Normanlar Trablus'u istila etti. 14. ve 15. yüzyıllarda İslam egemenliğinden sonra, 16. yüzyılda İspanyol yönetimine geçti.
Osmanlı dönemi

Ana madde: Trablusgarp Eyaleti

Burası 1553'te, Osmanlı İmparatorluğu'na bağlı Turgut Reis tarafından fethedildi. 1611 yılına kadar, paşalar tarafından yönetildi. 1611 yılında dayılık sistemi geldi. Osmanlı Devleti'nin zayıflamasına paralel olarak, Dayılar daha bağımsız hareket etmeye başladı. Dayılar birer devlet başkanı gibi başka devletlerle ikili antlaşmalar bile yapabiliyorlardı. 19. yüzyıl başlarında Libya'daki dayılar da Tunus ve Cezayir dayıları gibi Akdeniz'de A.B.D ile mücadele etmiştir. Osmanlılar 1835 yılında Libya'daki kontrolü yeniden sağlayarak burayı merkezi yönetime bağladılar (Birinci ve İkinci Berberi Savaşı).
İtalyan hakimiyeti altında Libya

Osmanlı İmparatorluğu'nun zayıfladığı dönemde, 1911'de İtalyanlar bölgeyi işgal ettiler. Trablusgarp Savaşı akabinde yapılan Uşi Antlaşması ile Libya'daki fiili Osmanlı hakimiyeti sona ermekle birlikte, hukuken Osmanlı'ya bağlılığı benimsendi. Ülkeyi işgal eden İtalyanlara karşı Mustafa Kemal, Enver Paşa ve diğer kimi Osmanlı subaylarının örgütlediği milis kuvvetleri uzun zaman direnç gösterdi. Ancak her türlü üstünlüğe sahip olan İtalya ülkenin tamamını kontrol etmeyi başardı. Halkı baskı ve zulüm ile sindirdi. Adeta bütün Libya'yı köleleştirdi.

Libya Krallığı

Ömer Muhtar

Bu dönemde İtalyan sömürgeciliğine karşı Ömer Muhtar tarafından başlatılan direniş hareketi ise Ömer Muhtar'ın yakalanarak idam edilmesi sonucunda başarısızlığa uğradı. İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra bölge Fransa ve İngiltere'ye bırakıldı. Birleşmiş Milletler 1949'da Libya'nın bağımsız bir ülke olması gerektiği kararını aldı. Görüşmelerde Libya'yı, 1920'lerden beri İtalyanlar'la mücadele etmiş olan, sonrasında Mısır'a sürgüne giden Şeyh İdris temsil etti.

1951'de Libya bağımsızlığını kazandı ve Birleşmiş Milletler aracılığıyla bağımsızlığa kavuşan ilk ülke oldu. İdris ülkenin kralı oldu.

Sosyalizm ve Muammer Kaddafi dönemi

Halk ayaklanması sonucunda düşen ve linç edilerek öldürülen eski Libya lideri Muammer Kaddafi

1969'da, ordunun genç subaylarından Muammer Ebu Minyar El-Kaddafi bir grup subayla birlikte Kral İdris'e karşı bir darbe yaptı. Monarşi sona erdirildi ve Libya Arap Cemahiriyesi kuruldu. Kaddafi, o tarihten sonra kendisinin "Üçüncü Evrensel Teori" dediği, Sosyalizm ve İslam karışımı bir politik rejimi izledi. Bu sisteme İslamî Sosyalizm ve Yeşil Sosyalizm gibi isimler verdi. 1990'lı yıllardan itibaren Lokerbie faciası gerekçesiyle Amerika'nın ve uluslararası toplumun sürdürdü ambargo 1969'dan itibaren sürdürülen kalkınma hamlesine darbe vurdu.

Londra-New York seferini yapan Pan Am 103 sefer sayılı Boeing 747 uçağı 21 Aralık 1988 tarihinde havada infilak etti ve İskoçya'nın Lockerbie kasabasına düştü. Uçak içindeki 259 kişi ve kasabadaki 11 kişiyle birlikte toplam 270 kişi hayatını kaybetti. Semtex adlı patlayıcıyı uçağa yerleştirenlerin Libya uyruklu olduğunun anlaşılmasından sonra, Libya'dan tazminat talep edildi. Libya her iki şüpheliyi de İskoçya'ya iade ederek kişi başı 10 milyon dolarla toplam 2,75 milyar dolar tazminat ödedi.

İskoç mahkemelerinde yargılanan şüphelilerden Lamin Khalifah Fhimah beraat etti. Libya gizli servisi üyesi olan Abdelbaset Ali al-Megrahi ise 2001 yılında ömür boyu hapse mahkûm edildi ve cezasını İskoçya'da çekmeye başladı. Yükümlü olduğu esnada prostat kanseri olan Megrahi 20 Ağustos 2009 tarihinde üç aylık ömrü kaldığı gerekçesiyle İskoç hükümeti tarafından serbest bırakıldı. Olayda ölen yolcuların 189'u Amerikalıydı. Serbest bırakma kararı ABD başkanı Barack Obama tarafından "hata" olarak nitelendirildi.[1] Megrahi halen hayatta ve Libya'da yaşıyor. Dönemin Birleşik Krallık başbakanı Gordon Brown serbest bırakma kararının (özerk) İskoçya parlamentosuna ait olduğunu, Birleşik Krallık hükümetinin kararı olmadığını açıklamıştı ancak daha sonradan basına sızan Wikileaks belgelerinde Birleşik Krallık hükümetinin Libya ile ekonomik anlaşmalarının sürekliliğini sağlayabilmek için Libya'nın isteğine boyun eğerek Megrahi'nin serbest bırakılmasını teşvik ettiği ortaya çıktı.[2][3]
İç savaş

Ana madde: Libya İç Savaşı

Birleşmiş Milletler, Güvenlik Konseyi'nin kararına dayanarak Fransa, Birleşik Krallık ve Amerika Birleşik Devletleri'nin önderliğinde Libya’ya karşı 18 Mart 2011 akşamı havadan askeri operasyon başlattı. Operasyonun gerekçesi, Libya lideri Muammer Kaddafi'ye bağlı birliklerin halka baskı ve şiddet uygulaması ile Libya'nın BM kararlarına riayet etmemesi olarak açıklandı. BM ve halk 22 Ağustos 2011'de Kaddafi'yi devirdi. Ayaklanmanın sonlarında Sirte yakınlarında Kaddafi'nin konvoyuna NATO destekli saldırı düzenlenmiş, bu saldırıdan yara almadan kurtulan Kaddafi, saklandığı bir geçitte isyancılar tarafından yakalanarak linç edilmiştir.
Silahlı Kuvvetler

Libya tarihinde üç silahlı kuvvet vardır.1950 yılında bağımsızlaşan Libya Krallığı'nın "Libya Kraliyet Silahlı Kuvvetleri".Muammer Kaddafi döneminin "Libya Arap Cemehiriyesi Silahlı Kuvvetleri" ve iç savaş sonrası, Ulusal Geçiş Konseyi tarafından kurulan "Libya Ulusal Ordusu".

Demografi

Libya'daki etnik dağılım

Libya çok büyük bir yüzölçümüne sahip olmasına rağmen nüfusun tamamına yakının kıyı bölgelerde yaşar. Örneğin; Trablus ve Sirenayka'da km²'ye düşen insan sayısı 50 iken ülkenin geri kalanında, km²'de 1 kişinin altına düşer. Ülkenin büyük ölçüde çöllerle kaplı olmasından dolayı, ülke yaşayanların %90'ı kıyı şehirlerinde yaşamaktadır. Ülkeyi kaplayan çöllerin büyüklüğünü, bütün ülkedeki alanda km²'ye düşen insan sayısının 3,6'ya düşmesinden anlaşılabilinir. Tarımsal faaliyetlerin imkansız olduğu çöllerle kaplı Fizan'dan ziyade halk Trablus ve Sirenayka bölgelerinde yaşamaktadır.

Bütün nüfusun %90'ı, ülke topraklarının sadece %10'unda yaşamaktadır. Ülke toplam nüfusunun %88'i şehirde yaşamaktadır ve çoğunluğu üç büyük şehir olan Trablus, Bingazi ve El Bayda'da bulunmaktadır.[4] 6,5 milyon civarındaki Libya nüfusunun yaklaşık yarısı '15 yaşından' küçüktür. 1984 yılında dünya çapındaki en büyük nüfus artış hızına ulaşan Libya'da, yıllık doğum oranı %4 olarak tespit edilmişti. 1984'de 3,6 milyon olan ülke nüfusu 1964'de 1,54 milyondu.[5]

El Bayda şehrinde 2009 yılında çekilmiş bir fotoğrafta Libyalı Arap gençler görülüyor

Libya halkının etnik unsurlarını öncelikle; Araplaşmış Berberiler, Türkler, Saf Arap ve çöl kabilelerinden oluşan Bedeviler ile Tuaregler oluşturmaktadır.[6] Ayrıca az sayıda Sahara altı siyahlarından olan Sahiller ile Tobular da mevcuttur. Ayrıca ülke çok sayıda Orta Afrika'dan göçmen barındırmakta ve ayrıca çok sayıda Mısırlı göçmenler ülkede yaşamaktadır.[7] 2011'de tahminlere göre 60.000 Bangladeşli, 30.000 Çinli, 30.000 Filipinli Libya'da çalışmaktadır.[8] Libya'da yaşayan Türk vatandaşlarının sayısı yaklaşık olarak 25.000'dir [9], fakat ataları Türk olanların sayısı 80.000'dir.[10]

Libya'nın resmi dili Arapça olduğu gibi halk arasından da %80'in üzerinde bir oranla Arapça; Arapça'nın ağız ve lehçeleri konuşulmaktadır. Ülkenin geriye kalanı olan %20'si ise Berberi Dili olan Tamazight dilini konuşmaktadır.[11] İngilizce ve İtalyanca büyük şehirlerde konuşulmaktaysa da, İtalyan esaretini yaşamış yaşlıların büyük çoğunluğu İtalyanca bilmektedir.​

 

A

aRMiNa

Elmas Üye

Katılım

Nisan 10, 2011

Mesajlar

43,116

Tepkime puanı

21

Puanları

298

Yaş

45

• Mart 5, 2015

• #4

Libya İle İlgili Bilgi

Libya Arap Halk Sosyalist Cumhuriyeti’nin baskenti Trablus, Akdeniz’in en güzel sehirlerinden biridir. Kuzey Afrika’nin Akdeniz kiyisindaki ülkenin dogusunda Misir, batisinda Cezayir ve Tunus, güneyinde Nijer ve Çad, güneydogusunda Sudan ile komsuluk iliskileri bulunuyor. Ülkenin adi olan “Libya”, eski Misirlilarin Nil'in batisinda yasayan Berberiler için kullandiklari “Lebu” sözcügünden gelir. Sözcük eski Yunancaya “Libya” olarak geçmis.

Turistik Bilgiler

IÖ 500'lü yillarda Fenikeliler tarafindan kurulan Trablusgarp pek çok medeniyete taniklik etmis bir sehir. Kentin en etkileyici alanlari için Yesil Meydani ve Sehitler Alani'ni söylemek mümkün. Bu çevrede bulunan Assai El-Hamra Kalesi'ni mutlaka görmelisiniz. Kalenin içinde yer alan Cemahiriye Müzesinde neolotik çagdan günümüze pek çok eser sergilenmekte. Kalenin arka tarafinda Eski Kent yer aliyor. Bu bölgeyi hakkiyla dolasmak yaklasik üç saat aliyor. Suk El Müsir, Suk El Türk gibi çarsilar, yukaridan kemerli daracik sokaklar, beyaz badanali evler, Karamanli Camisi, 1200 yillik oldugu söylenen En Naka Camisi, Osmanli döneminin Gurci, Osman Pasa, Turgut (Dragut) camileri, medreseler, hanlar Eski Kent'in zenginlikleri arasinda. Ayrica eski Fransiz, Ingiliz elçilikleri, kiliseler, surlar, kapilar ve Marcus Aurelius Kemeri'ni de görmelisiniz. Trablus'un kalbi olarak anilan Cemahiriye Müzesi oldukça önemli bir kurum. Sergilenen eserler ve onlarin sunumu buranin dünyanin en önemli müzeleri arasinda anilmasini sagliyor. Neolitik çaglardan modern zamana kadar çesitli eserlerin sergilendigi müze dört katta yayilan 47 galeriden olusuyor. Assai Al-Hamra olarak da bilinen Trablus Kalesi, pek çok lorda yüz yillarca ev sahipligi yapmis. Ilk kulenin 7. yüzyilda Libya'yi Müslüman saldirilardan koruma için insa edildigi tahmin ediliyor. Kaleye müze biletinizle girebilirsiniz. Kale pazartesi günleri hariç 08.00-14.00 arasinda, ayrica cuma günleri 16.00-18.00 arasinda da açik.Trablus'un geçmisinde önemli yeri olan Oes isimli Roma sehrinden geriye çok az eser kalmis. Marcus Aurelius'un dört sütunlu köprüsünden geriye kalan Aurelius Kemeri nadide eserler arasinda. Osmanli döneminden kalma Gurci Camisi, 1833 yilinda Kaptan Mustafa Gurgi tarafindan yaptirilmis. Trablus'un en önemli camileri arasinda yer alan mabedin minberi oldukça güzel. Bir baska önemli cami Karamanli 1738 yilina tarihleniyor. Yesil Meydan'da Trablus Kalesi'nin arkasindaki caminin içinde Libya'nin en iyi tahta isçiligi sergileniyor. Trablus'un meydanindaki Italyan Katedrali 1970 yilindan beri, cami olarak kullanilmaktadir. Orijinal kilisenin yapimi ise 1928 yilinda tamamlanmis. Karamanli ailesi Trablus'ta 18. yüzyilin büyük bir bölümünde ve 19. yüzyilin ilk yarisinda hâkimiyetini sürdürdü. Onlardan geriye 19. yüzyilin baslarinda Yusuf Karamanli tarafindan yaptirilan Karamanli Evi kaldi. Ailenin düsüsüyle birlikte bina Italyanlarin Toskana Konsoloslugu olarak kullanilmaya baslandi.

Kültürel Bilgiler

Libya, Arap ülkeleri içinde alkol ve uyusturucu kullaniminda en kati olanlardan. Öyle ki 1969 devriminden sonra, Trablus'ta gece hayati hiç yok. Devrim günü 1 Eylül'de kutlaniyor. Otel barlarinda meyve kokteylleri, kafelerde naneli çay, meyve sulari ve nargile içmek mümkün. En popüler kafeler Osmanli Kulesi içindekiler ve Yesil Meydan'dakilerdir. Bu kafeler oturmadan önce ya da sonra Akdeniz kiyisinda yürüyüs ya da minik parklarda piknik yapabilirsiniz. Müzisyen ve dansçilar dügünlerde, ramazan, dini bayramlar ve belli basli kutlama günlerinde performanslarini sergilerler. Son yillarda özellikle ülkenin güneyinde pek çok festival düzenlenmeye baslandi. Sehirdeki turizm acentelerinden festival tarihleri ile ilgili bilgi almak, düzenlenen turlarla festivallere katilmak mümkün.

Restourant - Yeme İçme Bilgileri

'Couscousi' Libya'nin en bilinen yöresel lezzetidir. Buharda pisirilmis koyun veya kuzu etinin bugday ve irmik ile servis edilmesinden olusur. Sebzeler ve baharatlardan yapilan bir sos esliginde yenir. Bir diger yöresel yemek 'bazen' de sicak soslarla servis ediliyor. Elle yenen bu yemek genellikle Libyalilarin vazgeçilmez öglen atistirmasidir. Ulusal içecekler olarak naneli kirmizi ve yesil çay öne çikiyor. Hemen her yerde özel minik bardaklarda servis edilen çay genellikle sekerli bir sekilde masaya geliyor. Özellikle aksam yemekleri sonrasi ikram edilen çaya nane de ekleniyor. Büyük bir kent olan Trablus'ta Çin'den Avrupa mutfagina kadar balik dâhil pek çok yemegi bulma sansiniz var. Amerikan Fast food zincirleri de Trablus'un içine nüfuz etmeyi basarmis halde. Genellikle istenilen restoranda yer bulunabiliyor. Nadiren masa beklemek gerekse de garsonlar hizlica bir yer açmayi basariyor. Restoranlarda fiyatlar 6 dolardan baslayip 60 dolara kadar çikabiliyor.

Alış-Veriş

Trablus'tan hediyelik esya olarak alabileceklerinizin basinda deriden yapilan ürünler, el yapimi kilim ve halilar, geleneksel ipek ve altin ile gümüs mücevherler geliyor.​