1.1.2. Kolesterol
Kolesterol, vücutta karaciğerde üretilen ve hayvansal besinlerde (et, hayvansal yağ,
süt ve süt ürünlerinde yumurta v.b.) bulunan, yağ sınıfı içinde yer alan bir maddedir.
Kolesterol hücre duvarları için gereklidir; ayrıca kortizon, cinsel hormonlar, D
vitamini, safra asitlerinin üretimi ve sinir sistemi için hayati önem taşır; fakat kanda
kolesterol seviyesinin artması, damar duvarlarında kolesterol birikimine ve plakların
oluşmasına neden olur. Bunun sonucunda, kalp damar hastalıkları gibi hastalıkların oluşma
riski artar.
ÖĞRENME FAALİYETİ–1
AMAÇ
ARAŞTIRMA4
Karaciğerde üretilen kolesterol kana salınır. Ancak kandaki kolesterolün %20-30’u
besinlerden alınır. Kolesterol, kanda lipoprotein şeklinde albumin cisimcikleri ile taşınır.
Genelde yağ protein karışımının bir bölümü düşük, (düşük dansiteli lipoprotein LDH) bir
bölümü ise yüksek yoğunluktadır (yüksek dansiteli lipoprotein HDL).
Damar duvarında kolesterol birikiminin artmasına; hipertansiyon, şişmanlık,
hareketsizlik, antioksidanların yetersiz alımı gibi etmenler de etkili olur.
Damar duvarlarında biriken kolesterol kan akımını engeller, damar sertliğine, koroner
arter ve kalp hastalığına yol açar. Bu nedenle LDL kötü kolesterol olarak adlandırılır.
HDL ise kolesterolü hücrelerden karaciğere taşır, kolesterol karaciğerde işlenir. Bir
kısmı safra asitlerinin yapımında kullanılır bir kısmı da vücuttan atılır. Böylece, damar
sertliği riski azalır ve HDL iyi kolesterol olarak adlandırılır.
Kolesterolün yanı sıra, kanda trigliserid miktarı da artar. Gıdalarla vücuda alınan
yağlar vücutta işlenir; bağırsak duvarında trigliseridlere dönüşür. İhtiyaç duyulan organlara
taşınır. Trigliserid seviyesinin 175 mg. /dl. üzerine çıkması, kalp damar hastalıklarının
oluşumuna zemin hazırlar.
Kandaki trigliserid düzeyinin artması, kan yoğunluğunun artıp akışkanlığının
(viskositesinin) azalmasına neden olur. Akışkanlığın azalması, pıhtı oluşumunu kolaylaştırır.
Pıhtılar, koroner damarları, beyin damarları gibi önemli damarları tıkayarak ölümcül
durumlara yol açar. Bu nedenle kanda kolesterol ve trigliserid düzeylerinin normal
değerlerde tutulması önem taşır.
Kolesterol, vücutta karaciğerde üretilen ve hayvansal besinlerde (et, hayvansal yağ,
süt ve süt ürünlerinde yumurta v.b.) bulunan, yağ sınıfı içinde yer alan bir maddedir.
Kolesterol hücre duvarları için gereklidir; ayrıca kortizon, cinsel hormonlar, D
vitamini, safra asitlerinin üretimi ve sinir sistemi için hayati önem taşır; fakat kanda
kolesterol seviyesinin artması, damar duvarlarında kolesterol birikimine ve plakların
oluşmasına neden olur. Bunun sonucunda, kalp damar hastalıkları gibi hastalıkların oluşma
riski artar.
ÖĞRENME FAALİYETİ–1
AMAÇ
ARAŞTIRMA4
Karaciğerde üretilen kolesterol kana salınır. Ancak kandaki kolesterolün %20-30’u
besinlerden alınır. Kolesterol, kanda lipoprotein şeklinde albumin cisimcikleri ile taşınır.
Genelde yağ protein karışımının bir bölümü düşük, (düşük dansiteli lipoprotein LDH) bir
bölümü ise yüksek yoğunluktadır (yüksek dansiteli lipoprotein HDL).
Damar duvarında kolesterol birikiminin artmasına; hipertansiyon, şişmanlık,
hareketsizlik, antioksidanların yetersiz alımı gibi etmenler de etkili olur.
Damar duvarlarında biriken kolesterol kan akımını engeller, damar sertliğine, koroner
arter ve kalp hastalığına yol açar. Bu nedenle LDL kötü kolesterol olarak adlandırılır.
HDL ise kolesterolü hücrelerden karaciğere taşır, kolesterol karaciğerde işlenir. Bir
kısmı safra asitlerinin yapımında kullanılır bir kısmı da vücuttan atılır. Böylece, damar
sertliği riski azalır ve HDL iyi kolesterol olarak adlandırılır.
Kolesterolün yanı sıra, kanda trigliserid miktarı da artar. Gıdalarla vücuda alınan
yağlar vücutta işlenir; bağırsak duvarında trigliseridlere dönüşür. İhtiyaç duyulan organlara
taşınır. Trigliserid seviyesinin 175 mg. /dl. üzerine çıkması, kalp damar hastalıklarının
oluşumuna zemin hazırlar.
Kandaki trigliserid düzeyinin artması, kan yoğunluğunun artıp akışkanlığının
(viskositesinin) azalmasına neden olur. Akışkanlığın azalması, pıhtı oluşumunu kolaylaştırır.
Pıhtılar, koroner damarları, beyin damarları gibi önemli damarları tıkayarak ölümcül
durumlara yol açar. Bu nedenle kanda kolesterol ve trigliserid düzeylerinin normal
değerlerde tutulması önem taşır.