KarSıyaKa

S
  • Kullanıcı She`
  • Başlangıç tarihi Başlangıç tarihi
  • - Ege Bölgesi
TARİHCE

Eski İzmir'in yerleşim alanı Bayraklı Karşıyaka sınırları içindedir. Bu Karşıyaka için hem bir övgü kayna ı hem de yatırım alanıdır. Eski İzmir Ege tarihinin AİOL-İyon kültürünün merkezi, odak noktasıdır. Ozanların hocası Homeros burada do muş, destanların yücesi burada yazılmıştır. İliada ve Odeysseia burada yazılmış ve dünyaya, ça lara ışık saçmıştır. Ça daş uygarlı ın, kültürün, tarihin temelinde İzmir-Karşıyaka vardır.
Karşıyaka Yamanlar Da ı'nın ete i ile deniz arasında kalan, eskilerin "Kordelya" da dedikleri bir e lence ve dinlenme yeridir. Kafeleri, lokantaları, barları, sahil banyoları ile sahilde bin Avrupa şehri, So ukkuyu taraflarıyla bin Türk şehri de erlendirmeleri Karşıyaka içindir.
Karşıyaka'nın eski ismi Cordelieu veya Cordelio idi. Cordelio ismi, Richard Coeur de Lion'dan gelmektedir. (Arslan Yürekli Rişar) Coeur de Lion'un sondaki "n" harfi yüzyıllar içinde kaybolmuş ve Cordelio olmuştur. 1190'lı yıllarda 3. Haçlı Seferi'ne katılan ve Selahattin-i Eyyübi'ye karşı çarpışan Arslan Yürekli Rişar'ın İzmir'e geldi i bilinmemekle beraber, karayolundan Kudüs'e giden bazı hıristiyan şövalyeler grubu, İzmir'in karşısındaki ormanlık sahil şeridine gelmişler ve ordugah kurmuşlardır. Buraya Avrupa'nın en şanlı kahramanının adını vermişlerdir.
Türkler de en eski ça lardan beri İzmir'in karşı sahiline Karşıyaka demişlerdir. 1081'de İzmir'de Çaka Bey döneminde ve daha sonra Aydıno lu Umur Bey zamanındaki İzmir savaşlarında "Karşı-yaka" ve "karşı-sahil" tariflemesi, Selçuklu silahşörleri arasında söylenegelmiştir.
Karşıyaka'nın en önemli özelli i, denizin kenarına kadar inen Yamanlar ormanları, yemyeşil bahçeleri ile İzmir'de bir mesire ve e lence yeri olarak parlamasıdır. 18. yy.'ın sonuna kadar bu bölgeden gelip geçmiş ünlü batılı seyyahlar Cordelio denilen bu cennet yeşili, sahili anlatmadan edememişlerdir. 18. yy.'da Karşıyaka, özellikle zeytinlikleri ile ünlü bir köy olarak kayıtlarda geçmektedir.
1865 yılında geçen tren yolu Karşıyaka'nın hızla gelişmesine yol açmıştır. 1891 Aydın Vilayet Salnamesi'ne göre 832 ev ve 1080 kişilik bir nüfus vardır. 1884'te kurulan Hamidiye Vapur Şirketi'nin Karşıyaka'daki tahta iskeleye vapur seferlerine başlaması, gelişmeyi daha da hızlandırmıştır.
Bu yıllarda Karşıyaka'da ikili bir yerleşme atbaşı ilerlemiştir. Sahil şeridine, buradan büyük arsalar alan levantenler ve yabancı tüccarlar yerleşerek yalılar ve köşkler yapmaya başlamışlardır. İzmir Tümen Komutanı Giritli Ferik Hüseyin Hilmi Paşa ise So ukkuyu civarını Türklerin iskanına açmıştır. Böylece yüzlerce yıl önceden Yamanlar'ın Alurca-Sıralıköy yörelerinde yaşayan Türkler yaygın bir şekilde So ukkuyu'ya yerleşmeye başlamışlardır.


Karşıyaka'nın ilk Belediye Başkanı
Çömezzade Hacı Mehmet Efendi



Karşıyaka'nın ilk Belediye Başkanı Çömezzade Hacı Mehmet Efendi, 1874'te So ukkuyu Camii'ni inşa etmiş ve beldeye büyük hizmetler vermiştir. İzmir Tümen Komutanı Ferik Hoca Osman Paşa, tramvay caddesi üzerinde çarşıya do ru ikinci camiyi inşa etmiştir. Bu yıllarda levantenlerin mülkiyetindeki sahildeki evler daha çok yazlık sayfiye olarak kullanılır, Pazar günleri kordon boyu çok kalabalık ve şenlikli olurdu. Papa Scala veya Papas Köyü olarak isimlendirilen Bostanlı ise Menemen'in karpuz ve kavununun boşaltıldı ı, gemilere yüklendi i bir iskele idi. Türkler de bu yüzden ona Bostanlı demişlerdir.
Ba ımsız belediye olarak 1984 yılında kurulmuş olan Karşıyaka Belediyesi'nin bu tarihten sonraki ilk Belediye Başkanı Nevzat Çobano lu'dur(1984-1988). Daha sonra Cihan Türsen(1989-1994), A.Kemal Baysak(1994-1999), Şebnem Tabak (1999-2004) Belediye Başkanlı ı görevlerinde bulunmuştur. Şu anki Belediye Başkanı Cevat Durak'tır.
 
Karşıyaka İlçesi, İzmir Körfezi'nin kuzeyinde 84 kilometrelik bir alanda kurulmuştur. Yamanlar Da Grubu'nun güney yamaçlarını da içine alan Karşıyaka'nın do usunda Bornova, batısında Çi li ve kuzeyinde Menemen bulunmaktadır. Denizden yüksekli i 1- 700 metre arasında de işmektedir. Bostanlı, Alaybey, Nergis gibi semtler ovada, Bayraklı, Gümüşpala ve Yamanlar gibi semtler ise yamaç arazilerde kurulmuştur. İlçe 15 Mayıs 1919 tarihinde Yunan işgaline u ramıştır.9 Eylül 1922'de ise Albay Suphi Kula komutasındaki 14. Süvari Tümeni tarafından işgal kaldırılmıştır. İlçe alanı içinde
2 köy 41 mahalle mevcuttur. İlçe merkez nüfusu 432. 074'tür. Köylerle birlikte nüfus 432. 457'ye ulaşmaktadır. Nüfusun % 99.9'u şehir merkezinde, % 0.1'i köylerde yaşamaktadır. Nüfus açısından İzmir'in Konak'tan sonraki 2. büyük ilçesidir.

Sektörel Yapısı:
Karşıyaka kuruluşundan bu yana hiçbir dönem sanayi şehri olarak düşünülmemiştir. Gediz Nehri 1870'li yıllara kadar Karşıyaka'dan denize dökülüyordu. Anılan yıllarda nehrin yata ı de iştirilince hem körfezin dolmasının önüne geçilmiş hem de ilçe yerleşime açılmıştır.
1876 yılında demiryolu hattının gelmesiyleyamaçlarda yaşayanlar demiryolunun sa ve soluna yerleşmiştir. 1890 yılında ise vapur seferlerinin başlaması ikinci nüfus hareketini başlatmıştır.

Tarım:
Karşıyaka'nın toplam tarım alanı 446 hektardır. Tarım arazisinin % 38.1'i zeytin alanı olarak kullanılmaktadır. Tarıma elverişli boş alanın tarım arazisine oranı % 50.9'dur. Toplam tarım alanın 39 hektarı halk tarafından sulanmaktadır. İlçede devlet sulaması yapılmamaktadır.
Tarımsal işletme büyüklüklerinde ise sayıları az olmasına ra men küçük işletmelerin hakim oldu u görülmektedir.
Karşıyaka'da üretilen tüm sebze miktarının hemen hemen yarısını domates oluşturmaktadır. İlçede meyve üretimi de yapılmaktadır. Meyve a açları sayısı bakımından ço unlukla armut, erik ve mandalina a açları oluşturmaktadır. Üretim miktarı açısından ise mandalin ilk sırada yer almakta, onu erik takip etmektedir. İlçe köylerinde hayvancılık yapılmaktadır. Özellikle küçükbaş hayvancılık yaygındır. İlçede üretilen hayvansal ürünlerin en önemli kısmını süt oluşturmaktadır. İlçedeki 2 köyde 1618 adet yeni tip kovanda bal üretimi yapılmaktadır.

Ticaret ve Sanayii
Karşıyaka İlçesi'nde yerleşim ve ekonomik faaliyetler 19. yy'lın ikinci yarısından sonra başlamıştır. Daha önceleri tarla ve bahçe ziraatı yapılan ilçede, ticaret ve sanayii 20. asrın ikinci yarısından sonra başlamıştır. Bugünkü özelli i ile Karşıyaka bir yerleşim birimi özelli i taşımaktadır. Ancak son yıllarda çevre ilçelerden alışveriş amacıyla gelen müşteri potansiyelinin artması ticari potansiyeli de harekete geçirmiş Karşıyaka Çarşısı, il merkezindeki di er çarşılara alternatif çarşı olma özelli ini almıştır. İlçede; makarna bitkisel ya , gemi inşa ve onarımı, ekmek imali ve satışı, tekstil ile et, süt ve un pazarlaması yapan birer sanayi kuruluşu bulunmaktadır.
Ça ımızdaki en dinamik işletmelerin küçük ve orta ölçekli işletmeler oldu u göz önüne alınacak olursa ilçede bu vasıfta çok sayıda işletme bulunmaktadır.

Turizm:
Tarihinin çok eski olması nedeniyle Karşıyaka, turizm sektöründe de potansiyel taşımaktadır. Bayraklı'daki 5000 yıllık Tepekule (Smyrna) harabeleri ile Tantalos mezarı önemli tarihi kalıntılardır.Ulu Önder Atatürk'ün annesi Zübeyde Hanım'ın mezarının Karşıyaka'da bulunması ilçenin önemini daha da arttırmaktadır.
Ayrıca, tarihi eserlerin açıkhavada sergilendi i Bostanlı Güzel Sanatlar Parkı Arkeoloji Müzesi ilçeye farklı bir hava katmaktadır.

Egitim:
Türk Edebiyatına Attila İlhan, Salah Birsel ve Tarık Dursun K. gibi birçok ünlü yazar arma an eden Karşıyaka'da birçok anaokulu, 65 ilkö retim okulu, 20 lise, 1 e itim uygulama okulu, 1 halk e itim merkezi ve akşam sanat okulu mevcuttur. Ayrıca Karşıyaka İlçe Milli E itim Müdürlü ü'ne ba lı ö retmenevi, ö retmenler lokali, sa lık e itim merkezi, rehberlik ve araştırma merkezi vardır.

Saglık:
İlçede koruyucu sa lık hizmetleri; 18 sa lık oca ı, 3 aile planlaması ve ana çocuk sa lı ı merkezi ve 1 Verem Savaş Dispanseri aracılı ı ile sa lanmaktadır.Bunun dışında birçok özel sa lık poliklinikleri, tıbbi labaratuvarlar bulunmaktadır. Ayrıca 250 yataklı Karşıyaka Devlet Hastanesi , 1 diyabet merkezi, 1 diş ve protez tedavi merkezi, 1 halk sa lı ı labaratuvarı, 1 SSK dispanseri, 1 milli e itim dispanseri,
1 jandarma dispanseri, 2 Kızılay dispanseri, 1 DEÜ Tıp Fakültesi Poliklini i, 1 Başkent Üniversitesi Zübeyde Hanım Hastanesi ve 1 Bayraklı Central Hospital hizmet vermektedir. İlçede yaklaşık 240 civarında eczane faaliyet göstermektedir.Ayrıca Sosyal Hizmetler İl Müdürlü ü'ne ba lı kimsesiz ve bakıma muhtaç çocuklara hizmet veren 1 çocuk yuvası, aile danışma merkezi bulunmaktadır.


Ulaşım ve İletişim:
Yurdumuzun tüm bölgelerine açılan E-5 Karayolu ile, 1865 yılında inşa edilen demiryolu ilçeyi boydan boya kat etmektedir. Karşıyaka İlçesi'nden; Konak, Alsancak, Pasaport Göztepe'ye vapur, Üçkuyular'a ise arabalı vapur seferleri yapılmaktadır.
Karşıyaka, Bostanlı ve Bayraklı'da birer iskele mevcuttur.İlçede şehirlerarası sefer yapan tüm otobüs firmalarının bilet satış ofisleri bulunmaktadır.
 
ATATÜRK, İZMİR'İ YUNANLILARDAN KURTARDIĞI GÜNÜN GECESİNİ KARŞIYAKA'DA İPLİKÇİZADE KÖŞKÜNDE GEÇİRİR. ONURUNA VERİLEN YEMEĞE KSK YÖNETİCİLERİDE DAVETLİDİR. KURTULUŞ SAVAŞI NEDENİYLE SPOR FAALİYETLERİNİ DURDURAN KULÜBÜN YENİDEN FAALİYETE GEÇİRİLMESİ EMRİNİ VERMİŞTİR.
Daha sonra 13 ekim 1925 de kulübü ziyaret etti inde kulüp şeref defterine şöyle yazar;


ATATÜRK'ÜN ŞEREF DEFTERİNE YAZDIKLARI

KARŞIYAKA SPOR KLÜBÜNDE KARŞI KARŞIYA BULUNDUĞUM GENÇLİK İFTİHAR'A ÇOK ŞAYANDIR.
BU GENÇLİK MUVACEHESİNDE İSTİKBALİN KUVVETİ SAADETİ NE BARİZ GÖRÜLMEKTEDİR.
GAZİ MUSTAFA KEMAL (13 TEŞRİNEVVEL 1925)


ATATÜRK ÜN KSK'Yİ İKİNCİ ZİYARETİNDE KSK DEFTERİNE YAZDIKLARI;

BU DEFAKİ ZİYARETİMDE GEÇEN AYLARDA MASARRIF VE MESAİ HİZMETİN KIYMETLİ ASARINI GÖRDÜM. TEŞEKKÜR VE TEBRİK EDERİM .
GAZİ MUSTAFA KEMAL (24 HAZİRAN 1926)

(İSMET İNÖNÜ, FAHRETTİN PAŞA, DR. TEVFİK RÜŞTÜ)

MUSTAFA KEMAL'İN İZMİR'İN KURTARILDIĞI VE 10 EYLÜL 1922 TARİHİNDE İZMİR'E İLK GİRDİĞiNDE GECEYİ KARŞIYAKA'DA İPLİKÇİZADE KÖŞKÜNDE GEÇİRMİŞTİR. AŞAĞIDAKİ FOTOĞRAF KÖŞKÜN BALKONUNDA ÇEKİLMİŞTİR. VE BU EVE GİRİŞTE YERE SERİLİ YUNAN BAYRAĞINI KALDIRTMIŞ VE TÜM DÜNYACA BİLİNEN "BİR MİLLET İSTİKLALİNİN TİMSALİ OLAN BAYRAK ÇİĞNENEMEZ " SÖZÜNÜ BURADA SÖYLEMİŞTİR.



KARŞIYAKALILARIN ATATÜRK SEVGİSİNDEN BİR YAPRAK:

11 EKİM 1925 TARİHİNDE ALSANCAK - KORDON'DA Kİ EVİNDE BALKONDA (ŞİMDİKİ ATATÜRK MÜZESİ) OTURAN MUSTAFA KEMAL PAŞA'YA KARŞIYAKALILAR, SİMGELERİNDEN OLAN KÖRFEZ VAPURUNDAN TEZAHURAT YAPMIŞLARDIR. ATATÜRK'DE BU TEZAHURAT KAŞISINDA KARŞIYAKALILARA ŞU SÖZLERİ SÖYLEMİŞTİR:


İZMİRİN KARŞIYAKALILARI, SİZLERİ MUHABETLE SELAMLARIM.
BEN BÜTÜN İZMİR VE İZMİRLİLERİ SEVERİM. GÜZEL İZMİR İN TEMİZ KALPLİ İNSANLARININ DA BENİ SEVDİKLERİNDEN EMİNİM . YALNIZ BİR RASTLANTI BENİ KARŞIYAKA YA DAHA FAZLA BAĞLAMIŞTIR.




KARŞIYAKALILAR !
ANAM SİZİN SİNENİZDE SİZİN TOPRAKLARINIZDA YATIYOR. KARŞIYAKALILAR, İZMİR'İ GÖRDÜĞÜM GÜN ÖNCELİKLE KARŞIYAKA YI VE ORADA SİZİN TOPRAKLARINIZDA YATAN ANAMIN MEZARINI GÖRDÜM.




AY - YILDIZ' IN AMBLEME KONULMASI:
ATATÜRK KULÜBÜMÜZÜ 2. ZİYARETİNDE KENDİSİNE İSMET İNÖNÜ VE FAHRETTİN ALTAY EŞLİK EDİYORDU. 1. DÜNYA VE KURTULUŞ SAVAŞINDA CEPHEDEN DÖNEN KARŞIYAKALILAR YENİDEN KURDUKLARI TAKIM İLE HİÇ GOL YEMEDEN ŞAMPİYON OLMUŞTUR. FUTBOLCULARI KUTLAYAN MUSTAFA KEMAL BU BAŞARILARINDAN DOLAYI KSK'NİN YEŞİL - KIRMIZI AMBLEMİNE AY - YILDIZ KULLANILMASINI İSTEDİ. (BU ONUR TÜRKİYE'DE SAYILI TAKIMLARDA VARDIR.)
 
Geri