Kalça Sıkışma Sendromu

Kalça sıkışma sendromu, son yıllarda tanımlanmış olup özellikle aktif, genç erişkin bireylerdeki kalça ağrısının en önemli sebeplerinden biridir. Kalça sıkışma sendromu veya tıp literatüründeki karşılığı ile Femoroasetabular sıkışma sendromu (FAS) mekanik bir kalça rahatsızlığıdır. Erken tanı konulup zamanında tedavi edilmediğinde kalça eklemi osteoartriti denilen kireçlenme ile sonuçlanmaktadır.

Kalça eklemi temel olarak uyluk kemiğinin ucundaki küre şeklinde bir femur başı (top) ve bunun içine yerleştiği asetabulum adı verilen yuva şeklinde kemiklerden oluşur. Bu iki kemik arasında yük taşıyan bir eklem kıkırdağı ve dizdeki menisküse benzeyen ve sürtünmesiz bir yüzey oluşturarak yük taşımada önemli görevleri olan yarım ay şeklinde labrum adı verilen bir yapı bulunur.

Bu küresel baş ve yuva birbirleri ile mükemmel bir uyuma sahiptir. Kalça eklemi yürüme esnasında vücut ağırlığının 4 katı kadar yük taşır. Özellikle oturup kalkarken ve diz çökerken aynı zamanda eklem yüzeyinde makaslama kuvveti oluşturarak daha fazla yüklenme olur. Tüm bu günlük aktiviteler sırasında baş yuvanın içinde sorunsuz hareket eder. Fakat insanların neredeyse % 20’sinde bu uyum normalden farklıdır.

Gençlerde kalça ağrısının önemli bir nedeni: Kalça sıkışma sendromu

Kalça sıkışma sendromunda yapısal olarak ya femur başının (top) tam küre şeklinde olmaması ve daha çıkıntılı olması (tümsek tipi), veya asetabulumun (yuva) normalden daha derin veya dönük olması (kıskaç tipi) veya çoğu zaman her ikisinin birlikte olmasına bağlı (kombine), kalçanın belirli hareketleri sırasında özellikle fleksiyonda (bacağın gövdeye yaklaştığı durumlarda), eklem yüzleri arasında anormal bir temasa ve aşırı yüklenmelere sebep olur. Bu yüklenmeler tıpkı dizdeki menisküslerde olduğu gibi önce amortisör görevi yapan labrumda, sonra onun hemen komşuluğundaki eklem kıkırdağında harabiyete yol açarak artrit (kireçlenme) sürecini başlatır.

Kalça sıkışma sendromu sporcularda genel popülasyondan 2,5-3 kat daha fazla görülür. Özellikle sporcularda ve günlük yaşamda aktif olan genç erişkinlerde daha sık gözlenen bu durumun kalça ağrısının önemli nedenlerinden biri olduğu 2000’li yılların başında anlaşılmıştır. Bazı görüşlere göre iskelet gelişimi tamamlanmadan yapılan çeşitli ciddi sportif aktiviteler kalça sıkışma sendromu (FAS) riskini artırmaktadır ama bu görüş kesin olarak kanıtlanmış değildir. Hastalık genç sporcularda daha fazla olmakla birlikte 14-15 yaşından sonra her yaşta görülebiliyor. Toplumun neredeyse yüzde 15-20 sinde bu şekil bozukluğu var ve bu hastalık için adaylar.

Özellikle futbol, bisiklet, at binme, yoga, bale, halter, kick boks, judo ve tekvando gibi sporları yapan genç, aktif sporcularda uyluğun gövdeye kaldırılması (fleksiyon) ve dönme (rotasyon) hareketi gibi kalçada değişik açılarda yapılan tekrarlayıcı hareketler, önceden kalça kemiğinde tümseklenme veya kıskaç tipi anatomik şekil bozukluğu olanlarda, bu iki ana parçanın birbirine sürtmesi ile kalçada ağrı ve hareket kısıtlılığına neden olur. Bir başka deyişle, anatomik deformite kadar bölgenin aktivitede aşırı kullanım durumu da sorunun ortaya çıkışında önemli bir etkendir.
​