2.1.1.2. Gonadotropik Hormon (GTH)
Ergenlik döneminde ve sonrasında hipofiz ön lobundan salgılanır. Erkek ve kadında
cinsiyet bezlerinin ve organlarının üreme fonksiyonlarını kazanmasını sağlar. Bu hormonun
salgılanmasında sinirsel uyarıların yanında ruhsal etmenler de önemlidir. Gonodotropik
hormonlar biyolojik etkilerine göre üç gruba ayrılır.
Follikül stimulan hormon (FSH)
Bu hormon etkisini gonadlar üzerinde gösterir. Kadınlarda ovaryumlardaki foliküllerin
ve ovumun geliĢimini sağlar. Östrojen hormonunun salgılanmasını uyarır. Puberta (ergenlik)
döneminde uterusun (rahim) büyüme ve geliĢmesini sağlar. Erkeklerde testesteron
salgılanmasını ve sperma hücresinin geliĢmesini sağlar.
Luteinize edici hormon (LH)
Hedef dokusu FSH ile aynıdır. Kadınlarda ovulasyonu ve progesteron hormonunun
salınımını erkeklerde ise testosteron hormonunun salgılanmasını uyarıcı ve denetleyici rol
oynar.
Laktotrop hormon (LTH)
Bu hormona prolaktin hormonu da denir. Meme bezlerinin geliĢmesini, süt yapımını
ve sekresyonunu sağlar. Prolaktin hormonu özellikle gebelik ve emzirme dönemlerinde daha
fazla salgılanır.13
2.1.1.3. Adrenokortikotropik Hormon (ACTH)
Böbrek üstü bezlerinin korteks bölümünden salınan hormonların salgılanmasını
kontrol eder. Bu hormonun yetersiz salgılanması durumunda böbrek üstü korteks hormonları
(kortizol, androjen ve aldesteron) azalır, fazla salgılanması ise salgı miktarını artırır.
2.1.1.4. Tiroid Stimulan Hormon (Trotrop Hormon-TSH)
TSH, tiroid bezinin çalıĢmasını ve tiroksin (T4) hormonunun salgılanmasını denetler.
Tiroid bezinde iyot tutulmasını ve tiroid bezinde salgılanan hormonun kana verilmesinde rol
oynar.
2.1.1.5. Melanosit Stimulan Hormon (MSH)
MSH, derinin dermis ve epidermis tabakaları arasında bulunan pigment ihtiva eden
melanosit hücrelerini uyarır. Melanosit hücreler cildimizin rengi üzerine etki eden
hücrelerdir.
2.1.2. Hipofiz Bezi Arka Lobundan Salgılanan Hormonlar
Hipotalamustaki sinir çekirdeklerinde üretilen hormonlar küçük veziküllerin içinde,
hipofizin arka lobuna nöronların aksonları tarafından taĢınır ve burada depo edilir.
Gerektiğinde kılcal damarlar aracılığı ile kana verilir. Bu nedenle arka lob hormon yapan
değil hipotalamusta üretilen hormonları kana veren bölümdür. Hipofiz bezi arka lop
hormonları, oksitosin ve antidiüretik hormon (ADH -vasopressin)dur.
2.1.2.1. Oksitosin Hormonu
Hipotalamusun özelleĢmiĢ hücreleri tarafından salgılanır. Hipofiz arka lobunda
depolanır, gerektiğinde kana salınır. Oksitosin hormonu;
Doğum sırasında sekresyonu arttırarak uterus düz kaslarının kontraksiyonunu
sağlayarak doğumu kolaylaĢtırır.
Doğumdan sonra uterusun kasılmasını devam ettirerek doğum sonu kanamaları
azaltır ve uterusun küçülerek eski hâlini almasını sağlar.
Süt bezlerini etkileyerek süt miktarını artırır. Meme bezlerinin çevresindeki düz
kasların (myoepitel dokunun) kasılmasını sağlayarak süt kanallarının açılmasını
ve sütün bu kanalcıklarda ilerlemesini kolaylaĢtırır. Böylece emme sırasında
bebeğin süt alabilmesini sağlar
2.1.2.2. Antidiüretik Hormon (ADH, Vasopressin Hormon)
Bu hormon hipotalamusun sinirsel hormon salgılayıcı hücreleri tarafından salgılanarak
hipofizin arka lobunda depolanır. Gerektiğinde kılcal damarlar aracılığı ile kana salınır.
Antidiüretik hormonun temel görevi, vücudun sıvı dengesini düzenlemek ve kan basıncını
kontrol etmektir.14
Kan plazma hacminin azalması durumunda, ADH sekresyonu artar. Böbrek
tubuluslerinde suyun reabsorbsiyonunu (geri emilim) etkileyerek süzülen suyun vücutta
tutulmasını sağlar. Ġdrar miktarını azaltır, idrarın yoğunluğunu arttırır. Bunun sonucunda
kanın plazma hacmi artar ve kan basıncı yükselir. Kan plazma hacminin artması durumunda
ADH sekresyonu azalır. Bunun sonucunda vücuttan suyun atılımı hızlanır.
ADH’nin yetersiz salgılanması durumunda suyun büyük bir kısmı böbrek
tubuluslarında geri emilemediği için idrar olarak atılır. Bu durumda diabetes insipitus
(Ģekersiz Ģeker hastalığı) adı verilen hastalık görülür. Hasta çok sık idrara çıkar ve çok fazla
su içer.
Ergenlik döneminde ve sonrasında hipofiz ön lobundan salgılanır. Erkek ve kadında
cinsiyet bezlerinin ve organlarının üreme fonksiyonlarını kazanmasını sağlar. Bu hormonun
salgılanmasında sinirsel uyarıların yanında ruhsal etmenler de önemlidir. Gonodotropik
hormonlar biyolojik etkilerine göre üç gruba ayrılır.
Follikül stimulan hormon (FSH)
Bu hormon etkisini gonadlar üzerinde gösterir. Kadınlarda ovaryumlardaki foliküllerin
ve ovumun geliĢimini sağlar. Östrojen hormonunun salgılanmasını uyarır. Puberta (ergenlik)
döneminde uterusun (rahim) büyüme ve geliĢmesini sağlar. Erkeklerde testesteron
salgılanmasını ve sperma hücresinin geliĢmesini sağlar.
Luteinize edici hormon (LH)
Hedef dokusu FSH ile aynıdır. Kadınlarda ovulasyonu ve progesteron hormonunun
salınımını erkeklerde ise testosteron hormonunun salgılanmasını uyarıcı ve denetleyici rol
oynar.
Laktotrop hormon (LTH)
Bu hormona prolaktin hormonu da denir. Meme bezlerinin geliĢmesini, süt yapımını
ve sekresyonunu sağlar. Prolaktin hormonu özellikle gebelik ve emzirme dönemlerinde daha
fazla salgılanır.13
2.1.1.3. Adrenokortikotropik Hormon (ACTH)
Böbrek üstü bezlerinin korteks bölümünden salınan hormonların salgılanmasını
kontrol eder. Bu hormonun yetersiz salgılanması durumunda böbrek üstü korteks hormonları
(kortizol, androjen ve aldesteron) azalır, fazla salgılanması ise salgı miktarını artırır.
2.1.1.4. Tiroid Stimulan Hormon (Trotrop Hormon-TSH)
TSH, tiroid bezinin çalıĢmasını ve tiroksin (T4) hormonunun salgılanmasını denetler.
Tiroid bezinde iyot tutulmasını ve tiroid bezinde salgılanan hormonun kana verilmesinde rol
oynar.
2.1.1.5. Melanosit Stimulan Hormon (MSH)
MSH, derinin dermis ve epidermis tabakaları arasında bulunan pigment ihtiva eden
melanosit hücrelerini uyarır. Melanosit hücreler cildimizin rengi üzerine etki eden
hücrelerdir.
2.1.2. Hipofiz Bezi Arka Lobundan Salgılanan Hormonlar
Hipotalamustaki sinir çekirdeklerinde üretilen hormonlar küçük veziküllerin içinde,
hipofizin arka lobuna nöronların aksonları tarafından taĢınır ve burada depo edilir.
Gerektiğinde kılcal damarlar aracılığı ile kana verilir. Bu nedenle arka lob hormon yapan
değil hipotalamusta üretilen hormonları kana veren bölümdür. Hipofiz bezi arka lop
hormonları, oksitosin ve antidiüretik hormon (ADH -vasopressin)dur.
2.1.2.1. Oksitosin Hormonu
Hipotalamusun özelleĢmiĢ hücreleri tarafından salgılanır. Hipofiz arka lobunda
depolanır, gerektiğinde kana salınır. Oksitosin hormonu;
Doğum sırasında sekresyonu arttırarak uterus düz kaslarının kontraksiyonunu
sağlayarak doğumu kolaylaĢtırır.
Doğumdan sonra uterusun kasılmasını devam ettirerek doğum sonu kanamaları
azaltır ve uterusun küçülerek eski hâlini almasını sağlar.
Süt bezlerini etkileyerek süt miktarını artırır. Meme bezlerinin çevresindeki düz
kasların (myoepitel dokunun) kasılmasını sağlayarak süt kanallarının açılmasını
ve sütün bu kanalcıklarda ilerlemesini kolaylaĢtırır. Böylece emme sırasında
bebeğin süt alabilmesini sağlar
2.1.2.2. Antidiüretik Hormon (ADH, Vasopressin Hormon)
Bu hormon hipotalamusun sinirsel hormon salgılayıcı hücreleri tarafından salgılanarak
hipofizin arka lobunda depolanır. Gerektiğinde kılcal damarlar aracılığı ile kana salınır.
Antidiüretik hormonun temel görevi, vücudun sıvı dengesini düzenlemek ve kan basıncını
kontrol etmektir.14
Kan plazma hacminin azalması durumunda, ADH sekresyonu artar. Böbrek
tubuluslerinde suyun reabsorbsiyonunu (geri emilim) etkileyerek süzülen suyun vücutta
tutulmasını sağlar. Ġdrar miktarını azaltır, idrarın yoğunluğunu arttırır. Bunun sonucunda
kanın plazma hacmi artar ve kan basıncı yükselir. Kan plazma hacminin artması durumunda
ADH sekresyonu azalır. Bunun sonucunda vücuttan suyun atılımı hızlanır.
ADH’nin yetersiz salgılanması durumunda suyun büyük bir kısmı böbrek
tubuluslarında geri emilemediği için idrar olarak atılır. Bu durumda diabetes insipitus
(Ģekersiz Ģeker hastalığı) adı verilen hastalık görülür. Hasta çok sık idrara çıkar ve çok fazla
su içer.