İşverenin hakları nelerdir?
İslâm, temelde rekabete dayalı serbest ekonomi sistemini ve serbest iş rejimini benimsemiş ve bu konuda düzenleyici hükümler getirmiştir. İşçinin yarınına güvenle bakması, işin süreklilik arzetmesine ve işverenin ayakta durmasına bağlıdır. Bu yüzden İslâm işverene bir takım görevler yüklerken ona bazı haklar da tanımıştır. Bu hakları aşağıdaki maddelerde toplayabiliriz:
a) İşçinin işi bizzat yapması.
b) İşi iyi ve sağlam yapması. Hadislerde şöyle buyurulur: “Biriniz bir iş yapınca, onu en sağlam ve en iyi şekilde yapması Allah’ın sevdiği bir davranıştır.”( Suyûtî, el-Câmiu’s-Sağîr, II, 286) “Allah mesleğinde becerikli olan sanatkârı sever.”( Suyûtî, a.g.e, II, 290) “İki günü eşit olan aldanmıştır.”( Aclûnî, Keşfu’l-Hafâ, II, 233)
c) İşçi ve memurun mesai süresinde sürekli çalışması:
İşçi saat, gün, hafta, ay veya yıl gibi süre üzerinde akit yapılarak işe alınmışsa, mesai süresince iş yerinde bulunmak ve iş verildiği sürece devamlı çalışmak zorundadır. Ancak işe hazır olduğu halde kendisine iş verilmezse ücretinden bir kesinti yapılamaz.
Kur’an’da şöyle buyurulur: “Allah’a itaat ediniz. Peygamber’e ve sizden olan iş sahiplerine de itaat ediniz.”( en-Nisâ, 4/ 59) “Akitlerinizi tam olarak yerine getiriniz.”( el-Mâide, 5/ 71)
Hadiste şöyle buyurulur: “Müslümanlar kendi aralarında belirledikleri şartlara uyarlar.”( Buhârî, İcâre, 14, Akdıyye, 12)
İşçi ve memurun elinde bulunan işverene veya devlete ait alet ve eşyanın emanet sayılması.
Hadiste şöyle buyurulur: “Tasarruf yetkisine sahip olup da, emanet edilen şeyleri gönül hoşluğu ile tam olarak, emredildiği yerlere veren güvenilir, Müslüman veznedar, tasadduk edenlerin ecrini alır.”( Buhârî, Zekât, 25)
İslâm, temelde rekabete dayalı serbest ekonomi sistemini ve serbest iş rejimini benimsemiş ve bu konuda düzenleyici hükümler getirmiştir. İşçinin yarınına güvenle bakması, işin süreklilik arzetmesine ve işverenin ayakta durmasına bağlıdır. Bu yüzden İslâm işverene bir takım görevler yüklerken ona bazı haklar da tanımıştır. Bu hakları aşağıdaki maddelerde toplayabiliriz:
a) İşçinin işi bizzat yapması.
b) İşi iyi ve sağlam yapması. Hadislerde şöyle buyurulur: “Biriniz bir iş yapınca, onu en sağlam ve en iyi şekilde yapması Allah’ın sevdiği bir davranıştır.”( Suyûtî, el-Câmiu’s-Sağîr, II, 286) “Allah mesleğinde becerikli olan sanatkârı sever.”( Suyûtî, a.g.e, II, 290) “İki günü eşit olan aldanmıştır.”( Aclûnî, Keşfu’l-Hafâ, II, 233)
c) İşçi ve memurun mesai süresinde sürekli çalışması:
İşçi saat, gün, hafta, ay veya yıl gibi süre üzerinde akit yapılarak işe alınmışsa, mesai süresince iş yerinde bulunmak ve iş verildiği sürece devamlı çalışmak zorundadır. Ancak işe hazır olduğu halde kendisine iş verilmezse ücretinden bir kesinti yapılamaz.
Kur’an’da şöyle buyurulur: “Allah’a itaat ediniz. Peygamber’e ve sizden olan iş sahiplerine de itaat ediniz.”( en-Nisâ, 4/ 59) “Akitlerinizi tam olarak yerine getiriniz.”( el-Mâide, 5/ 71)
Hadiste şöyle buyurulur: “Müslümanlar kendi aralarında belirledikleri şartlara uyarlar.”( Buhârî, İcâre, 14, Akdıyye, 12)
İşçi ve memurun elinde bulunan işverene veya devlete ait alet ve eşyanın emanet sayılması.
Hadiste şöyle buyurulur: “Tasarruf yetkisine sahip olup da, emanet edilen şeyleri gönül hoşluğu ile tam olarak, emredildiği yerlere veren güvenilir, Müslüman veznedar, tasadduk edenlerin ecrini alır.”( Buhârî, Zekât, 25)