İsrail’den İran’a “Yükselen Aslan Operasyonu

İsrail bu sabah saatlerinde İran’ın nükleer tesisleri, balistik füze tesisleri ve askeri karargâhlarının vurulduğunu açıkladı. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, operasyonun adının “Yükselen Aslan Operasyonu” olduğunu duyurdu. Gün boyu bu sayfadan İsrail’in İran’a saldırısını ve diğer güçlerin tepkilerini size iletmeye çalışacağız.

---

İsrail’in saldırılarında 5 kişi öldürüldü, çok sayıda yaralı var​

İran devlet medyası, İsrail’in Tahran’a düzenlediği saldırılarda en az 5 kişinin öldürüldüğünü ve 20 kişinin de yaralandığını duyurdu.

Devlet televizyonu ayrıca ülke genelinde aralarında kadınların ve çocukların da bulunduğu en az elli kişinin yaralandığını bildirdi.

İran Genelkurmay Başkanı Muhammed Bakıri öldürüldü​

İran devlet televizyonu, başkent Tahran da dahil olmak üzere birçok şehri hedef alan İsrail saldırılarında, İran Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı Tümgeneral Muhammed Bakıri’nin hayatını kaybettiğini duyurdu.


Açıklamada, “Silahlı kuvvetlerin Genelkurmay Başkanı Tümgeneral Muhammed Bakıri şehit oldu” ifadelerine yer verildi.

Bakıri’nin ölümü, İran’ın üst düzey lider kadrosundaki bir başka kayıp olarak kayda geçti. Daha önce Devrim Muhafızları Komutanı Hüseyin Selami’nin de saldırılarda öldüğü açıklanmıştı.

---

Trump’tan ilk açıklama: “Saldırıdan haberdardım”​

ABD Başkanı Donald Trump, İsrail’in İran’a yönelik saldırısıyla ilgili Fox News’e açıklamalarda bulundu. Saldırı planlarından önceden haberdar olduğunu söyleyen Trump, buna karşın ABD ordusunun operasyonda hiçbir rol oynamadığını vurguladı.

Trump, İran’ın nükleer programını sınırlamak için ABD ile müzakerelere devam etmesini umduğunu belirterek, “İran’ın nükleer bombaya sahip olmasına izin verilemez. Müzakere masasına dönmeyi umuyoruz. Göreceğiz” dedi.

Saldırıda çok sayıda İranlı üst düzey ismin öldüğünü doğrulayan Trump, “Liderlik kademesinden bazı isimler artık geri dönmeyecek” diye konuştu.

Trump ayrıca saldırıdan önce Ortadoğu’daki önemli bir müttefik ülkeye bilgi verdiklerini açıkladı, ancak ülkenin ismini paylaşmadı.

Petrol fiyatları yükseldi​

Ortadoğu’da gerilimin tırmanmasının ardından, küresel petrol fiyatlarında sert bir yükseliş yaşandı. İsrail’in İran’a saldırı düzenlediğini duyurması sonrası, petrol piyasalarında panik havası oluştu.

Brent türü ham petrol ve Nymex hafif petrol kontratlarında fiyatlar yüzde 10’un üzerinde artış gösterdi.

İsrail ile İran arasında patlak verecek bir çatışmanın Ortadoğu bölgesinden yapılan arzı ciddi biçimde sekteye uğratabileceğinden endişe ediliyor.

Ham petrol fiyatlarındaki artış, süpermarketlerdeki gıda maliyetlerinden akaryakıt fiyatlarına kadar pek çok alanı doğrudan etkiliyor.

BBC’ye konuşan analistler, enerji piyasalarının şimdi İran’ın önümüzdeki günlerde nasıl bir misillemede bulunacağını dikkatle izleyeceğini belirtiyor.

---

İran’ın karşılık vermesi bekleniyor: Daha yıkıcı bir savaşa mı gidiliyor?​

Tahran’da yaşayanlar bu sabaha patlamalar, bombaların düşme sesi ve sarsılan evlerle uyandı.

Tahran, 1980’lerin sonundaki İran-Irak Savaşı’ndan bu yana böylesine doğrudan bir saldırıya tanıklık etmemişti. İran ile İsrail arasındaki geçmiş çatışmalar genellikle doğrudan şehir merkezlerini ya da sivil yerleşimleri hedef almıyordu.

Bu nedenle milyonlarca İranlı için yaşananlar son derece sarsıcı. Savaş artık insanların gündelik hayatına çok daha yakın bir noktadan dokunuyor.

İran’ın buna sert bir yanıt vereceğine şüphe yok. Geçen yıl ekim ayında İran, İsrail’e yüzlerce balistik füze fırlatmıştı; bunların çoğu hava savunma sistemleri tarafından durdurulmuştu. Benzer bir saldırı yeniden gündeme gelebilir.


Bölgedeki İran destekli grupların zayıfladığı düşünülse de onların da misillemede rol oynama ihtimali göz ardı edilmiyor.

En büyük endişe ise yaşananların çok daha geniş çaplı ve yıkıcı bir savaşı tetiklemesi.

---

İran devlet televizyonu, İsrail’in düzenlediği saldırılarda hayatını kaybeden iki üst düzey nükleer bilim insanının ismini açıkladı.

Biri, İran Atom Enerjisi Kurumu’nun (AEOI) eski başkanı Feridun Abbasi. Ülkenin nükleer tesislerinden sorumlu olan AEOI’nin başkanlığını yürüten Abbasi, 2010 yılında Tahran’da bir suikast girişiminden sağ kurtulmuştu.

İsrail saldırılarında öldüğü açıklanan bir diğer isim ise Tahran’daki İslami Azad Üniversitesi’nin rektörü Muhammed Mehdi Tehrançi oldu.

---

İran Devrim Muhafızları Komutanı Hüseyin Selami kimdir?​

İsrail’in son saldırılarında öldürüldüğü bildirilen İran Devrim Muhafızları Komutanı Tümgeneral Hüseyin Selami, hedef alınanlar arasında en üst düzey İranlı yetkili.

Selami, İran-Irak Savaşı’nın başladığı 1980 yılında Devrim Muhafızları’na katıldı. Askeri kademelerde hızla yükselen Selami, zamanla ABD ve müttefiklerine yönelik sert açıklamalarıyla tanındı.


2000’li yıllardan itibaren Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi ve ABD tarafından, İran’ın nükleer ve askeri faaliyetlerindeki rolü nedeniyle yaptırımlara tabi tutuldu.

2024 yılında İran, tarihinde ilk kez İsrail’e doğrudan askeri saldırı düzenlediğinde Devrim Muhafızları’nın başındaydı. Bu saldırıda 300’den fazla insansız hava aracı ve füze kullanılmıştı.

İsrail’le gerilimin son günlerde yeniden tırmanmasının ardından Selami, Perşembe günü yaptığı açıklamada İran’ın “her türlü senaryoya, duruma ve koşula tamamen hazır olduğunu” söylemişti.

“Düşman, İran’la Gazze’de kuşatma altındaki savunmasız Filistinlilere karşı savaştığı şekilde savaşabileceğini sanıyor,” diyen Selami, “Biz savaşla yoğrulmuş, tecrübeli bir milletiz” ifadelerini kullanmıştı.

---

İran’ın nükleer programı hakkında ne biliyoruz?​

İsrail, “İran’ın nükleer zenginleştirme programının kalbine darbe indirdiğini” öne sürüyor. Peki bu program tam olarak ne anlama geliyor?

İran, uzun süredir nükleer programının yalnızca sivil amaçlarla yürütüldüğünü savunuyor. Ülke genelinde çeşitli tesislere sahip olan İran’ın bazı nükleer merkezleri, İsrail’in son saldırılarının hedefi oldu.

Ancak Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (UAEK) başta olmak üzere birçok ülke, İran’ın nükleer faaliyetlerinin yalnızca barışçıl amaçlar taşıdığına ikna olmuş değil.

Bu hafta UAEK’nin yönetim kurulu, İran’ın nükleer silahların yayılmasını önlemeye yönelik yükümlülüklerini ihlal ettiğine hükmetti. Bu karar, son 20 yılda alınan ilk ihlal bildirimi olarak kayda geçti.

UAEK, İran’ın beyan edilmemiş nükleer materyaller hakkında tam bilgi vermemesi ve zenginleştirilmiş uranyum stoklarıyla ilgili “çok sayıda başarısızlık” yaşandığını bildirdi.

Kuruluşun daha önce yayımladığı bir rapor, İran’ın uranyumu yüzde 60 saflığa kadar zenginleştirdiğini ortaya koymuştu. Bu oran, dokuz nükleer bomba üretimine yetecek düzeyde silaha yakın uranyum anlamına geliyor.

İran ise alınan kararı “siyasi” olarak nitelendirdi.

---

Tahran’da durum nasıl?​

Uluslararası haber ajanslarının İran’ın başkenti Tahran’dan paylaştığı fotoğraflarda insanların tek bir bölgede ve acil durum bantlarının altında toplandığı görülüyor.

---

İsrail, İran’ı vuruyor: Şu ana kadar neler biliyoruz?​

• İsrail Savunma Bakanı İsrael Katz, İsrail’in İran’a önleyici saldırı başlattığını ve İsrail’de olağanüstü hal ilan ettiğini duyurdu.
• İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu daha önceden kaydettiği video mesajında, “İsrail tarihinde dönüm noktası olan bir andayız. İsrail birkaç dakika önce Yükselen Aslan Operasyonunu başlattı. İran’ın İsrail’in varoluşuna yönelik tehdidini geri çevirme amaçlı hedefli bir askeri operasyon. Bu operasyon tehdidin ortadan kaldırılması ne kadar sürecekse, o kadar devam edecek” dedi.
• İran devlet televizyonu, Devrim Muhafızları Komutanı Hüseyin Selami’nin öldüğünü ve Muhafızlar’ın Tahran’daki karârgahının vurulduğunu duyurdu. televizyon ayrıca başkentin meskun bir bölgesindeki saldırıda bazı çocukların da öldüğünü duyurdu.
  • İran dini lideri Ayetullah Ali Hamaney de yaptığı yazılı açıklamada İsrail’in “şeytani ve kanlı ellerini İran’a yönelik bir suçta kullandığını ve “kendisinin de acı bir kader yaşayacağını” belirtti.
• CBS News’in haberine göre İsrail, ABD’li yetkililere “İran’a operasyon başlatmaya hazır olduklarını” iletti. Yetkililer, ABD’nin Ortadoğu’daki bazı Amerikalılara bölgeyi terk etmesininsebeplerinden birinin bu olduğunu belirttiler.
  • ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise ABD’nin İsrail’in saldırılarına müdahil olmadığını açıkladı. Rubio, “Bu gece İsrail, İran’a karşı tek taraflı bir eylemde bulundu. İran’a yönelik saldırılarda yer almıyoruz ve en büyük önceliğimiz bölgedeki Amerikan güçlerini korumak. İsrail, bu eylemin kendi kendini savunması için gerekli olduğuna inandıklarını bize bildirdi” dedi.
• İsrail’in saldırılarının ardından Tahran İmam Humeyni Uluslararası Havalimanı’ndaki tüm uçuşlar askıya alındı.